|  |  |  |  | 

كوز قاراس تاريح قازاق حاندىعىنا 550 جىل قازاق شەجىرەسى

1912-جىلعا دەيىن قىتاي تەرريتورياسى ەكى ۇلكەن بولىكە بولىنگەن.

36492357_1115970205233232_7801417633412153344_n

Eldeç Orda

1912-جىلعا دەيىن قىتاي تەرريتورياسى ەكى ۇلكەن بولىكە بولىنگەن.
ءبىرى، مانجۋر ۇكىمەتىنە شىن تيەسىلى زاڭدى تەرريتوريا.
ەكىنشىسى، جانجۋر ۇكىمەتىنە سىرتتاي تيەسىلى بالامالى تەرريتوريا. زاڭ بويىنشا بۇل بالامالى تەرريتوريا قالاعان ۋاقىتىندا مانجۋر تەرريتورياسىنان شىعىپ كەتە الادى.

ءسىز مىنا كارتادان قىتايعا تيەسىلى ياعني تسين مەملەكەتىنە شىن تيەسىلى تەرريتوريانى نوبايلاپ بولسادا انىق كورە الاسىز. بۇل كارتاداعى تيبەت، موڭعول، ۇيعىر جانە قازاق تەرريتورياسىنىڭ تسين-گە كىرمەۋىنىڭ سەبەبى نەدە؟ سەبەبى مىناۋ:

ولار تسين قاعاناتىنا جىلىنا ءبىر رەت سىرتتاي سالىق تولەمىن وتەپ تۇرعان، تسين ۇكىمەتى سىرتتاي سالىق وتەۋشى ەلدىڭ ىشكى ىسىنە كيلىكپەگەن، ىشكى ىستەرى، ىشكى ماسەلەسى ءوز ىرقىندا بولعان، ءبىرىنىڭ سىرتقى-ىشكى ىستەرىن رەسەيدىڭ ورىنبور، قازان، تاشكەن شاھارلارى شەشسە، بىرىنە يندياداعى موعول جانە الىستاعى وسىمانلى بيلىگى ارالاسىپ وتىرعان;

تسين جينالعان سالىقتى الىپ تۇرۋ ءۇشىن جانە سالىق وتەۋشى حالىقتىڭ اماندىعىن قورعاۋ ءۇشىن قورعان، قامال سوققان; كەيىن ول جەرلەر قازاق حاندىعى جانە پاتشالىق رەسەيمەن ساۋدا-بيزنەس بارىس-كەلىستەرىن جانداندىرىپ الىپ شاھارلارعا اينالىپ ۇلگىردى.

ونداي بولسا “جەتىسۋ، زايسان مەنىكى” دەيتىن قىتايدىڭ الىپ-قاشپا ءسوزى قايدان شىققان دەۋىڭىز مۇمكىن. ول بىلاي:

ابىلاي حان دۇنيەدەن وتكەن سوڭ التاي، تارباعاتاي مەن ىلە-جەتىسۋدىڭ شىڭعىس اۋلەتىنەن تاراعان حان-سۇلتاندارى پەكيندەگى مانجۋر ورداسىمەن ساياسي قارىم-قاتىناستى ودان ارى جەدەلدەتكەن. تسين ورداسى شىڭعىس سويىنان كەلگەن حان-سۇلتاندارعا قاباعات قولداۋ ءبىلدىرىپ ”بۇل ءوڭىردىڭ شىڭعىستان قالعان سىزدەردىڭ (قازاقتاردىڭ) زاڭدى تەرريتوريالارڭىز ەكەنىن مويىندايمىز، بىزگە جىلىنا نەشە جۇزدەگەن ات-كولىك سالىق جىبەرىپ تارتۋ-تارالعى جولداپ تۇرساڭىزدار بولدى، ءبىز اسكەري قاراۋىل تىگىپ رۋسسيانىڭ مازالارىڭىزدى الۋىنان اماندىق جاقتان كەپىل بولامىز” دەپ قولحات بەرگەن.36382776_1115970341899885_4267933212765847552_n

وسى قولحاتتان سوڭ التاي، تارباعاتاي مەن ىلەگە قونىس تەپكەن شىڭعىس سويلى حان-سۇلتاندارعا تاعى دا “سىزدەردىڭ حان اۋلەتتەرىڭىزگە تيەسىلى ناقتى اۋماقتارىڭىز بەن ءتۇتىن ساندارىڭىزدى (ياعني حالىق سانىن) تۇراقتاندىرىپ بىزگە جىبەرىپ بەرسەڭىزلەر، ءبىز سول ارقىلى سالىق ولشەمىن تۇراقتاندىرايىق” دەيدى. شىعىس سويلى قازاق حاندارى (ياعني كەرەي، نايمان، الباننىڭ حان-تورەلەرى) “التايدى زايسانمەن قۇلديلاتىپ، اياگوز بەن بالقاشتى بويلاپ جەتىسۋدىڭ جەتى دارياسىن كەسىپ ءوتىپ كۇن شىعىس بەتى ەرەنقابىرعا مەن بايتىك-قاپتىق، بوعدا ەتەگىنە دەيىنگى ۇلانعايىر دالانى سىزىپ چەرتوجداپ، ونداعى ءار حان-سۇلتانعا (كەرەي، نايمان، قىزاي، البان-سۋان، تب) قاراستى ءتۇتىن ساندارىن (حالىق سانىن) ەسەپتەپ تسينگە جوتكەپ بەرەدى. تسين بۇل تەرريتوريا مەن ءتۇتىن سانىن ەسەپتەپ الىناتىن سالىقتىڭ مولشەرىن نوبايلاپ ۋادە-ۋادە دەپ قۇجاتقا كىرگىزىپ قويادى. سول قۇجاتتاعى انىقتاماسى بويىنشا بۇل تەرريتوريا ياعني ءۇرىمجى-بوعدا، ەرەنقابىرعا-تيان شان بوكتەرى، التاي-تارباعاتايدىڭ تۇتاس جوڭكىلى، ىلەنى جارىپ اعىپ جاتقان جەتى ۇلكەن وزەننىڭ بالقاشقا قۇيار ساعاسى دەرلىك ۋاقىتشا تسينعا لاۋ-سالىق تولەپ تۇراتىن تىكە قاراستى ەمەس، بىراق سىرتتاي بالامالى ايماقتارعا اينالادى. كەيىن پاتشالىق رەسەي بۇل ىسكە ارالاسىپ وسى ءوڭىردىڭ جارتىسىن شاۋەشەك جانە پەتەربۋرگ كەلسىمدەرىمەن وزىنە سالىق-باجى تولەيتىن تەرريتوريا عىپ باسىپ الادى. ەكى ارادا قالعان قازاقتاردىڭ ءبىرازى ءبىرشاما ەركىن ءارى قىسىمى جوق تسين جاعىنا قاراي كوشەدى.36487529_1115970391899880_7567144901335318528_n

1912- دىلى تسين ۇكىمەتى قۇلاعان سوڭ ۋاقىتشا بيلىككە كەلگەن ۇلتشىل قىتايلار “تسين مەملەكەتىنىڭ بۇكىل تەرريتورياسىنا وسىدان سوڭ ءبىز جانە ءبىزدىڭ ۇكىمەت يەگەر (مۇراگەر) بولادى” دەپ تسين ۇكىمەتىنە باعىنباعان بىراق سالىق تولەپ تۇرعان قازاقتاردىڭ التاي، تارباعاتاي مەن ىلەدەگى تەرريتورياسىن جەتىسۋ، اياگوز، زايسانىمەن بىرگە وزدەرىنىڭ كارتاسىنا “زاڭدى تەرريتوريامىز” دەپ كىرگىزە سالعان. وسى تۋراسىندا الاش زيالىلارى التاي مەن ىلە، شاۋەشەكتەگى قازاق حان-سۇلتاندارىمەن حات الىسىپ، كىسى جىبەرىپ تەز ارادا جەر-سۋ ماسەلەسىن وڭتايلى شەشۋدى ورتاق اقىلداسقان. 1912-جىلى زاكاريا تورە پەكينگە بارعاندا قازاق جەرىنىڭ قىتايعا قاراستىلىعىن انىقتايتىن بىردە ءبىر زاڭدى قۇجات تاپپاعان ەكەن. تسين مەملەكەتى كەزىندە قازاقتار جاساعان ءوڭىر “سىرتقى بالاما تەرريتوريا” رەتىندە عانا زاڭداستىرىلىپ تەك سالىق تاپسىرىپ، تارتۋ-تارالعى جوتكەلىپ تۇرعان. وسى زاڭناما بويىنشا زاكاريا تورەنىڭ قىتايدىڭ جاڭا رەسپۋبيليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە داۋىس بەرىپ سايلاۋعا قاتىسۋ قۇقى جوق-تى، ويتكەنى داۋىس بەرۋشى دەپۋداتتار قىتايدىڭ زاڭدى تەرريتورياسىنان شىققان حالىق ۋاكىلدەرىنە (ياعني دەپۋتاتتارىنا) عانا تيەسىلى ىشكى ماسەلە ەدى. سول سەبەپتى زاكاريا تورەنىڭ “قازاق” گازەتىندە ء“ۇش اي بولدى، جەر-سۋ ماسەلەسىمەن اينالىسىپ جاتىرمىن” دەۋى انە سودان.

1912-جىلدان سوڭ ۇلتشىل قىتاي ۇكىمەتى تسين مەملەكەتىنە سىرتتاي باعىنىشتى تەرريتوريالاردى بىرتىندەپ قىتاي تەرريتورياسى دەپ تانىپ، كەيبىرىن زاڭداستىرىپ الا قويدى. سول پيعىلدان قالعان داقپىرىت بۇگىن دە قايتا ءورشىپ “قىتايلار جەتىسۋ، زايسان، بالقاشقا دەيىنگى جەردى بىزدىكى دەيدى ەكەن” دەيتىن ۇرەي تاراپ ءجۇر. ءبىز بۇنىڭ قايدان، قالاي شىققانىن تۇسىندىردىك، بۇعان ءبىر عانا جاۋاپ بار:

ءۇرىمجى-بوعداعا دەيىنگى جەردىڭ قازاق حاندىعىنىڭ زاڭدى تەرريتورياسى ەكەنىن اشىق ايتۋ. مەكتەپ وقۋلىقتارىنا كىرگىزۋ;

تسين قۇجاتتارىنان بالقاشتان ءۇرىمجى-بوعداعا دەيىنگى تەرريتوريانىڭ قازاققا تيەسىلى ەكەنىن مويىندايتىن قاتتاما-قۇجاتتاردى الۋ. ولارعا جەكە جەكە ساراپتاۋ جاساپ بۇل تەرريتوريانىڭ تسين مەملەكەتىنە تەك سىرتتاي سالىق تولەپ تۇرعانىن راستايتىن دوكۋمەنتتەرمەن بەكىتۋ، سونىمەن قاتار كەيىن پاتشالىق رەسەيدىڭ ارالاسۋىمەن وسى تەرريتوريانىڭ بولىسكە ءتۇسىپ ءتارتىپ-ەرەجەنىڭ بۇزىلعانىن انىقتاپ الۋ;36371724_1115970525233200_6791715189134721024_n

36465745_1115970145233238_7519838800097312768_n

بۇل كارتا قىتايدىڭ مەكتەپ وقۋلىقتارىندا بار. ايۋ- رۋسسيانىڭ، بۇركىت- اعىلشىنداردىڭ قول سالعان سيمۆولى. سول كەزدە كارتاعا قاراپ “نەگە شىڭجاڭ تەرريتورياسى كىرمەگەن” دەۋشى ەدىم.

سوڭىندا ايتارىمىز، قازاقتا “توقال ەشكى ءمۇيىز سۇرايمىن دەپ ءجۇرىپ قۇلاعىنان ايرىلىپتى” دەگەن عالامات ءسوز بار عوي، قىتاي ۇلتشىلدارى تسين قۇجاتتارىن بۇرمالاپ “بالقاش پەن زايسانعا دەيىنگى جەر بىزدىكى” دەپ جۇرگەندە “بوعدا مەن ۇرىمجىگە” دەيىنگى تەرريتورياسىنان زاڭدىق قۇجات جۇزىندە ايرىلىپ قالماسا بولعانى. سوندىقتان “ويباي قىتاي بالقاشقا دەيىنگى جەر بىزدىكى دەيدى ەكەن، سوعىس اشادى ەكەن، ايتەدى ەكەن، بۇيتەدى ەكەن” دەيتىن دالباسا قورقاقتىق پەن ۇرەيدەن اۋلاق بولىڭىزدار! ونىڭ ورنىنا ۇلتتىق كاپيتال مەن ۇلتتىق بۋرجۋازيانى قالىپتاستىرىپ، بىلىكتى ەل بولۋدىڭ جولىنا تۇسىڭىزلەر.

ال، 1912- جىلدان 1951-جىلعا دەيىنگى ۇلتشىل قىتاي بيلىگىنەن كوممۋنيست قىتاي بيلىگىنە دەيىنگى ارالىقتا بۇل وڭىردەگى قازاق جەرى قىتايعا قايتىپ بولىسكە ءتۇستى دەيتىن تاريحتى كەيىن ايتايىق. ءسىز قىتاي كوممۋنيستتەرى 1954-جىلى قىتاي قازاقتارىنىڭ ۇلتتىق اۆتونومياسىنىڭ تەرريتورياسىن انىقتاۋدا (التاي، تارباعاتاي، ىلە جانە ءۇرىمجى) تسين مەملەكەتىنەن بەرگى قۇپيا قۇجاتتار ەس قاتقانىن بىلمەيتىن دە شىعارسىز بالكىم…

1912- جىلى موڭعوليا مەن تيبەت تاۋەلسىزدىگىن يعىلان ەتكەن كەزدە وسى زاڭناماعا سۇيەندى جانە 1944-45 جىلى موڭعول تاۋەلسىزدىگى مويىندالسا، تايۆان ۇكىمەتى 1960-جىلدارى تيبەت تاۋەلسىزلىگىن مويىندادى.

قازاق زيالىلارى وسى زاڭناماعا ساي 1912, 1919 جانە 1933-1934-1939 جىلدارى ۇلت ازاتتىق ەركىندىگىن سۇراعان.

Related Articles

  • زايىرلى قوعامداعى ءدىندار ايەلدىڭ ورىنى

    قمدب-نىڭ وسكەمەن ايماقتىق وكىلدىگى «حاليفا -التاي» مەشىتىنىڭ ۇستازى، تەولوگ، شق وبلىستىق «ايەل -قىزدار» سەكتورىنىڭ جەتەكشىسى تالشىن قوجاحمەتوۆانىڭ قاتىسۋىمەن كۇرشىم اۋداندىق ورتالىق مەشىتتە «زايىرلى قوعامداعى ءدىندار ايەل تۇلعاسى» اتتى اۋداندىق سەمينار ءوتتى. اتالمىش شاراعا، كۇرشىم اۋداندىق ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ باستىعى اراي قاسىمباەۆا، كۇرشىم اۋداندىق جاستار رەسرۋستىق ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى شىراق دابىرباەۆا، مەشىت ۇستازى ايگۇل قانسەيىتوۆا قاتىستى. ەستەرىڭىزگە سالاتىن بولساق، سەميناردىڭ وتۋىنە ورتالىق مەشىتتىڭ باس يمامى تىلەيبەك قاجى سويانۇلىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس نايب يمامدارى اجى شامەرحان جانە جانىبەك ايدارحان ۇيتقى بولىپ وتىر. وكىلدىكتەن ارنايى كەلگەن تەولوگ مامان، ءدىندار ايەلدىڭ زايىرلى قوعامداعى ورىنى مەن وتباسىنداعى اتقاراتىن مىندەتى، تۋىسقاندارىمەن قارىم-قاتىناسى، اتا-ەنەسىن سىيلاۋى قاتارلى تاقىرىپتارعا توقتالىپ، اسىل ءدىنىمىزدىڭ قۇندىلىعى، حانافي مازحابىنىڭ ارتىقشىلىعى، پايعامبارىمىزدىڭ (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن

  • تىككەن تۋى جىعىلماعان ەر جاباي

    اعاشتا، بيىكتى ايتساڭ، قاراعايدى ايت،جىگىتتىك، ەرلىكتى ايتساڭ، بوگەمبايدى ايت!نايزاسىنىڭ ۇشىنا جاۋ مىنگىزگەن -ەمەنالى كەرەيدە ەر جابايدى ايت!  ەر جاباي باتىردىڭ  340 جىلدىق مەرەي تويى قارساڭىندا، الماتى قالاسىندا قىركۇيەكتىڭ 15 كۇنى  “تىككەن تۋى جىعىلماعان ەر جاباي” اتتى عىلىمي كونفەرەنتسيا بولدى. تاريحشىلار مەن جازۋشىلار باتىردىڭ تاريحي ەرلىكتەرى مەن اۋىز ادەبيەتىندەگى تاريحي بەينەسى تۋرالى باياندامالار جاسادى. ماقسۇت تەمىرباەۆ، اسقار ءسابيت، زيابەك قابۋكي-شوقان، ءنابيجان مۇقامەتxانۇلى، ءجادي شاكەنۇلى، ۋاتقان ءسايپىل، ءابدىلدا سالىقباي، ابۋباكىر قايران، اسقار سابيت، ايبىن اۋباكىر- قاتارلى بەلگىلى جازۋشىلار مەن تاريحشىلار، جاباي باتىر ۇرپاقتارى قاتىستى.   ەر جاباي باتىردىڭ 340 جىلدىعىنا( ەكى جىلدان سوڭ) وراي ءمۇشايرا (كوركەم شىعارما، عىلىمي ماقالا، جىر، ولەڭ ت.ب) جاريالاناتىن بولدى. ەر جاباي باتىردىڭ اتىنا قور قۇرۋ، قالماقتاردىڭ قاس جاۋى بولعان (باتىردىڭ باسىن

  • شەجىرە – اباق كەرەي

    اباق كەرەي 12 اتاعا بولىنەدى. بۇل ءبولىنىس قىتاي قاراماعىنا وتكەن كەزدەن باستالادى. اباق كەرەيدىڭ قايدان، قالاي تاراتىلاتىنى تۋرالى شەجىرەلەر كوپ جانە ولاردا بىرىزدىلىك جوق، ياعني «اركىمدىكى وزىنە ءجون» دەگەنگە سايادى. ويعىرلىق ءماسالي، دويتەن، ساحاريا قاريالاردىڭ ماقۇلداۋى نەگىزىندەگى اتام جاناتتىڭ (ا.ج) جازىپ قالدىرعان شەجىرەسىندە اباقتان يزەن، جۋسان. يزەننەن ماعىنالى، سيدالى، جابايدى تاراتادى. ماعانالىدان قويلاۋ، بايلاۋ دەلىنەدى. قويلاۋدان-يتەلى. اباق كەرەيدىڭ ىشىندە يتەلى رۋى «نوقتا اعا» اتالادى.  “الاش ايناسى” ينتەرنەت-گازەتى حالقىمىزدىڭ شىعۋ تەگىن، تارالۋىن باياندايتىن تارماعى – قازاق شەجىرەسى تۋرالى اقپاراتتاردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاريالاماق. وسى ارقىلى ءۇش ءجۇزدىڭ ءار رۋى تۋرالى مالىمەتتەردى توپتاستىرىپ، قازاقتىڭ ورتاق شەجىرە قورىن جاساپ شىعارماق. ەگەر ءسىزدىڭ قولىڭىزدا ءوز رۋىڭىز جايىندا مالىمەتتەر بولسا، ءبىزدىڭ مىنا: info@alashainasy.kz ەلەكتروندى پوشتامىزعا جىبەرۋىڭىزگە بولادى. نوقتا

  • سوعىس كەزىندەگى وكىلەتتىكتى “انىقتايتىن” تۇجىرىمداما 

    قازيس توعىزباەۆ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمى ەلدەرىنىڭ بىرلەسكەن اسكەري جاتتىعۋى. الماتى وبلىسى، 22 مامىر 2018 جىل. ەكى اپتا بۇرىن قوعامدىق تالقىلاۋعا ۇسىنىلعان “سوعىس جاعدايى ماسەلەلەرى جونىندەگى” زاڭناماعا تۇزەتۋ ەنگىزۋ تۋرالى جوبا تۇجىرىمداماسىنا (وندا قازاقستاندا تۇراقسىزدىق بولسا، ونىمەن كۇرەسۋ ءۇشىن “گيبريدتىك” ءادىس قولدانۋ مۇمكىندىگى تۋرالى جازىلعان) ەشبىر پىكىر ايتىلمادى. كەي ساراپشىلار پرەزيدەنتكە قوسىمشا وكىلەتتىك بەرۋ قاراستىرىلعان قۇجاتتا ساياسي كونتەكست بار دەيدى. وكىلەتتىكتى “انىقتاۋ” “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوعىس جاعدايى ماسەلەلەرى جونىندەگى كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى” زاڭ جوباسىنىڭ تۇجىرىمداماسى سوعىس بولا قالعان جاعدايدا پرەزيدەنتتىڭ، ۇكىمەت پەن بيلىك ورگاندارىنىڭ وكىلەتتىگىن “ناقتىلاۋدى” ۇسىنادى. قۇجات تامىزدىڭ 22-ءسى كۇنى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر سايتىنا شىقتى – قوعامدىق تالقىلاۋعا بولىنگەن ەكى اپتادا (قىركۇيەكتىڭ 5-ىندە اياقتالعان) ول بويىنشا

  • شەكارا ماسەلەسى شەشىلگەن كۇن

    الاشوردا: سۋرەت سىرتىنداعى تاريح  الماسبەك ابسادىق سولدان وڭعا قاراي: ءبىرىنشى قاتاردا- ح.عابباسۇلى، م.دۋلاتۇلى، ا.بايتۇرسىنۇلى، م.اۋەزوۆ; ەكىنشى قاتاردا- ج.ايماۋىتۇلى، ءا.مارعۇلان، ا.بايتاسۇلى. 1917 جىلى 13 جەلتوقساندا قۇرىلعان الاشوردا اۆتونوميالىق رەسپۋبليكاسى 1920 جىلى 26 تامىزدا كەڭەس ۇكىمەتىنىڭ پارمەنىمەن جاساقتالعان كەڭەستىك قازاق اۆتونومياسىنىڭ قۇرىلۋىنا نەگىز بولعان ەدى. 1936 جىلى ول اۆتونوميا كەڭەس قۇرامىنداعى جەكە رەسپۋبليكاعا اينالدى. كەڭەستىك رەسپۋبليكالاردى قۇرۋ كەزىندە شەكارا بەلگىلەۋ ماسەلەسى، نەگىزىنەن،  قازاق اۆتونومياسى قۇرىلعان كەزدەگى مەجەمەن بەلگىلەندى. ولاي بولسا، قازىرگى تاڭداعى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ۇلان-عايىر جەرگە يە بولىپ قالۋ مارتەبەسى الاش زيالىلارىنىڭ جانىن شۇبەرەكە ءتۇيىپ (سوڭىندا جانى قۇربان بولعان) ءجۇرىپ اتقارعان جانقيارلىق ەرلىك ىستەرى مەن ەرەن ەڭبەكتەرى ارقاسىندا جۇزەگە استى. الاش زيالىلارى بەينەلەنگەن فوتوسۋرەتتەر ءبىزدىڭ رۋحاني مۇرامىزدىڭ قۇندى بولشەگى ەكەندىگى ءسوزسىز. سەبەبى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: