|  |  | 

تۇلعالار ادەبي الەم

اقىن عافۋ قايىبەكوۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل

90 جىل

اقىن عافۋ قايىبەكوۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل

“مەن دە قايتا تۋىپ كورەيىنشى

(وتىزجىلبۇرىنعى مەرەي تويدانەستەلىك)004

 

88-جىل بولاتىن. عافاڭنىڭ 60-جىلدىق مەرەي تويىارقالىقتانباستالدى. ارقالىققالاسىنداوبلىستىقپارتيانىڭبىرىنشىحاتشىسىقاتىسقانششىعارماشىلىق كەش گورنياك مادەنيەتۇيىندەوتتى. ودانكەيىن امانتوعايدا، امانكەلدىاۋدانىندااتالدى. جولداعىسوۆحوزدار اباي، الباربوگەتتەندەكۇتىپقوناعاسىبەرۋشىلەربولدى.

تورعايداعافاڭنىڭاتاباباسىنىڭتۋعانجەرىشۇبالاڭ.

شۇبالاڭ مەن اۋدانورتالىعىنىڭاراسىندا “ع.قايىربەكوۆايىنداعىوقۋشىلارلاگەرى بار، عافاڭ، بادەشجەڭگەمىز، جازۋشىساكەنجۇنىسوۆ، ونىڭجۇبايىمىنگەنماشينەلەرسولبالالارلاگەرىنەسوقتى. تۇرعانجەرىكەرەمەت، ءسۋىمولدىر، تاماشادەمالىسورنىەكەن. قوناقتارسوعانتامسانىپبىرازجۇردى. ءسسسىنولاربالالاراسحاناسىنانناناۋىزتيدى.

سودانشىعىپ، مەرەي تويدىتويلاۋشىلارتورعايعاجاقىن، لاگەردەنبىرشاقىرىمدايجەردەتۇرعان

تورعاي وزەننىڭباتپاقسۋات دەپ اتالاتىن جاعاسىناكەلدى. سۋاتدەسەدەگەندەي، سۋعااپاراتىنجالعىزاياقجول بار ەكەن، جانجاعىقوپا. نەگىزىنەنوسىدانالپىسجىلبۇرىنعافاڭنىڭتۋىپ، كىندىگىكەسىلگەنجەرى وسى. سولسۋاتقاكەلىپكوپماشينەلەرۇيىرىلىپتۇراقالدى. عافاڭ ،بادەشماشينەلەرىنەناسىقپايتۇستى. باسقاماشينەلەردەنبىر توپ ايەلدەرتۇسىپ، اقىنعاقارايجامىرايكەلىپ، وزىجەپجەڭىلعافاڭدىقولدارىناكوتەرىپالدى. سويتسە، بۇلارجەڭگەلەرىەكەن، “”قازىرسەنىتۋعانجەرىڭەاۋناتامىز!” دەدى.

عافاڭجەڭگەلەرىنىڭايتقانىناكونگەن

“ال، اۋناتساڭدار، اۋناتىڭدار، مەن دە تاعىبىرتۋىپكورەيىن” دەگەن.

جەڭگەلەرىعافاڭدىسويتىپوزەنجاعاسىنابىربىراۋناتىپالعان. سولجەرگەبادەشجەڭگەمىزبىرۋىسكۇمىستەڭگەشاشقان.

“ونى “عافاڭنىڭجاسىن، ابىرويىنبەرسىن” دەپتەرىپالىپجاتقانداربولدى.

 

 

جۇماتانەسۇلى

عافۋعا (ارناۋ ولەڭ)

باتپاقسۋات وزەننىڭ بەرگى بەتى،

سۋ الۋعا كەلىنشەك بارعان كەزدە،

باتپاعى ءسال توبىقتان اسار ەدى.

كوكتەمدە اسىپ تاسىپ، جارقىراسا،

جاز كەزىندە بالىق شولپىپ جاتار ەدى.

باتپاقسۋات عافۋ اقىننىڭ تۋعان جەرى،

دەمەپتى ەشكىم “زامانىندا بولار سەرى”

جاعاعا كەشە قونعان وشاقتى ۇيدەن،

ەستىىلەدى، جاس كەلىننىڭ “بەسىك جىرى”.

جۇمات انەسۇلى

Related Articles

  • انگليانىڭ جوڭعاريا قازاقتارىنا وزىق سوعىس قارۋلارىن بەرۋگە تالپىنۋى

    قاشقارداعى انگليا كونسۋلى  انگليانىڭ قاشقارياداعى كونسۋل قىزمەتى 1881- جىلدان كەيىن باستاۋ الادى. انگليانىڭ تۇپكى ماقساتى تسين يمپەرياسىنىڭ سولتۇستىك-باتىس ايماعى مەن تۇركىستان (ورتالىق ازيا) دالاسىنا ءوز ىقپالىن جۇرگىزۋ ەدى. بىراق، بۇل تۇستا پاتشالىق رەسەيدىڭ دە ايماقتاعى ساياسي ىقپال كۇشىن ەسكەرمەۋ مۇمكىن ەمەس ەدى. پاتشالىق رەسەيدىڭ ءاۋ باستاعى ماقساتى تۇركىستان ايماعىن ەندەي ءوتىپ ءۇندىستان ارقىلى تەلەگەي تەڭىز جولىنا شىعۋ ەدى. بىراق، تۇركىستان دالاسىنداعى تۇركى حاندىقتارى (قازاق، تب) بۇل ماقساتتى ءجۇز جىلداپ كەشىكتىرىپ جاتتى. رەسەي ەندى تۇركىستان دالاسىن قيىر شىعىستان اينالىپ ءوتىپ قاشقاريا ارقىلى ۇندىستانعا ۇلاسۋدى كوزدەدى. بىراق، ول تۇستا قاشقاريا مۇلدە جابىق الەم ەدى. دەيتۇرعانمەن دە جابىق الەمنىڭ تۇستىك قاپتالىنان انگليا يمپەرياسى دا كەلىپ ۇلگىردى. سوسىن نە كەرەك، بۇل ايماق رەسەن-انگليا يمپەرياسىنىڭ

  • بايتىك

      اڭگىمە نۇرحالىق ابدىراقىن   وش جۇمaنىڭ تaڭىندa ۇزىن بويلى، نۇرلى ءجۇزدى، تولىقشا كەلگەن قaرa سۇر كەلىنشەگى نۇرقىزىردىڭ بەرگەن دارەت سۋىن aلىپ، دaلaعa شىقتى، aدaمدaرعa بۇل ءتۇننىڭ سوڭعى ءسۇرى ۇرلەنىپ، تaڭ قaرaڭعىلىعى aينaلaنى تۇتaستaي تۇمشaلaپ تۇر… ىزعىرىق aياز ءالى دە ىسقىرa ىشقىنa ۇرلەيدى. سول جaعىنa ءۇش رەت تۇكىرىپ كەت پالەكەت، كەت! دەپ ۇيگە كىرە ەكى راكaعaت نaمaز وقىپ، رaببىسىنa جaلبaرىنىپ، تaڭ قaرaڭعىسىندa قورaدaعى قوس جيرەنگە ۇلكەن ۇلى شەرديمaن ەكەۋى ءمىنىپ، بۇلكەك جەلىسپەن ىشتەرىنەن «پaيعaمبaرىمىز مۇحaممەد(س.a.ۋ)» سaلaۋaت aيتىپ، جولعa شىقتى. بەيسەنبىدەن جۇمaعa قaرaعaن تۇندە ءتaھaجۇت وقۋ، تaڭ نaمaزىندa مەشىتتە بولۋ وشتىڭ اكەسىنەن ون ءۇش جaسىنaن بەرگى ۇيرەنگەن ادەتى. اكەسى سىلaم ەلگە كەلگەن قوجaلaردaن ءبىلىم aلعaن ءدىندaر تaقۋa كىسى بولعان. قاھارلى قىستىڭ

  • جەلاياق. قازاق مارافونشىسىنىڭ سپورت، ساياسات پەن كارانتين جايلى اڭگىمەسى

    ازاتتىق راديوسى مارافونشى مارات جىلانباەۆ نەۆادا شتاتىندا. اقش، 1994 جىل. 56 جاستاعى مارات جىلانباەۆتىڭ تاعدىرى تاڭعالارلىق دەرەكتەرگە تولى. ول بالالار ۇيىندە تاربيەلەنىپ، ءار جىلدارى ۇستا، سۋرەتشى، كاسىپكەر، دەپۋتات بولىپ ەڭبەك ەتكەن. 90-جىلدارى جالعىز ءوزى ازيا، افريكا، اۆستراليا مەن امەريكاداعى ەڭ ءىرى شولدەردى جۇگىرىپ وتكەن. قازىر نۇر-سۇلتاندا تۇراتىن بەس بالانىڭ اكەسى مارات جىلانباەۆ قالا تۇرعىندارىنا جۇگىرۋ تەحنيكاسىن ۇيرەتىپ ءجۇر. ازاتتىق ءتىلشىسى اتاقتى مارافونشىمەن بىرگە جۇگىرىپ، ونىمەن سپورت، ساياسات جانە كارانتين تاقىرىبىندا اڭگىمەلەستى. مارات جىلانباەۆ – گيننەسس رەكوردتار كىتابىنا ەنگەن الەمدىك جەتى رەكوردتىڭ يەسى. ونىڭ كەيبىر رەكوردىن ءالى ەشكىم جاڭارتقان جوق. جىلانباەۆ 1991 جىلى جازدا 15 كۇن ىشىندە قاتارىنان 30 مارافوندى ءساتتى اياقتاپ، كۇن سايىن 84 كيلومەتردەن جۇگىرگەن. 1992 جىلى 20 كۇن

  • سوۆەت كەزىندە قۋعىندالىپ، نازارباەۆ تۇسىندا ديسسيدەنتكە اينالعان كارىشال اسانوۆ

    قازيس توعىزباەۆ ديسسيدەنت كارىشال اسانوۆتىڭ 2006 جىلى اقپاندا قاستاندىقپەن ولتىرىلگەن التىنبەك سارسەنبايۇلىنىڭ تۋعان كۇنىنە ارنالعان ەسكە الۋ شاراسىندا تۇرعان ءساتى. الماتى، 12 قىركۇيەك 2006 جىل.  نۇرسۇلتان نازارباەۆتى ءومىر بويى سىناعان ديسسيدەنت كارىشال اسانوۆ وسىدان بەس جىل بۇرىن ومىردەن وزدى. سسسر كەزىندە بيلىكتى سىناعانى ءۇشىن قۋدالانعان اسانوۆ پوستسوۆەتتىك قازاقستاندا «پرەزيدەنتتىڭ ابىرويى مەن بەدەلىنە نۇقسان كەلتىردى» دەگەن ايىپپەن ەكى رەت جاۋاپقا تارتىلتى. كارىشال اسانوۆ 2015 جىلى 26 ناۋرىزدا الماتىدا دۇنيەدەن ءوتتى. قايتىس بولارىنان بىرنەشە كۇن بۇرىن، ناۋرىزدىڭ 10-ىنا اسانوۆ دەموكراتيانى دامىتۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن قازاقستان وپپوزيتسيالىق ۇيىمدارىنىڭ «ەركىندىك» سىيلىعىن الدى. كارىشال اسانوۆ نۇرسۇلتان نازارباەۆتى كوپ جىل اشىق سىنادى. جاقىندارى مەن دوستارى اسانوۆتىڭ ساياسي جۇيەگە قارسى سىني كوزقاراسى وزگەرمەگەنىن ايتادى. كارىشال اسانوۆ —

  • نۇرالى باتىر ەسىركەپۇلى (1714 – 1787)

    قازاقتىڭ ۇلى عالىمى ش.ش.ءۋاليحانوۆ ابىلايحانعا ارنالعان ءوز ەڭبەگىندە XVIII عاسىردىڭ قازاق تاريحى ءۇشىن اسا ءبىر اۋىر كەزەڭ بولعاندىعىن اشىپ ايتادى. قازاقتى قان جىلاتقان «اقتابان شۇبىرىندى» جىلداردىڭ حالىق ەسىنەن كوتەرىلە قويماعىنىن دا تىلگە تيەك ەتەدى، سويتە وتىرىپ جالپى  تاريحي ءداۋىر جونىندە «ابىلاي ءداۋىرى قازاقتاردىڭ ەرلىگى مەن سەرىلىگىنىڭ عاسىرى بولدى» دەپ جازىپ قالدىرعان. «قازاقتاردىڭ ەرلىگى مەن سەرىلىگىنىڭ عاسىرى بولعان» دەپ سيپاتتالعان ابىلايحان داۋىرىندە جاساعان باتىرلاردىڭ ءبىرى -  اباق كەرەيدىڭ جاستابان اتاسىنان تارايتىن نۇرالى ەسىركەپۇلى ەدى. باتىردىڭ سوڭعى ۇرپاقتارى مەن ارتىندا قالعان حالقى باتىر اتانىڭ ەرلىگى مەن ەڭبەگىن جىرعا قوسقان كەزدە: جورىقتار جولىن باستاعان، ەر قوساي باتىر نۇرالى. تاريحقا ءىزىن تاستاعان، جانتەكەيۇلى شاقاباي. شاقىرعان قالىڭ باقاداي، وزىممەن بىرگە تەل وسكەن. بەكنازار، قوساي اتاداي،

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: