|  |  | 

تۇلعالار ادەبي الەم

اقىن عافۋ قايىبەكوۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل

90 جىل

اقىن عافۋ قايىبەكوۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل

“مەن دە قايتا تۋىپ كورەيىنشى

(وتىزجىلبۇرىنعى مەرەي تويدانەستەلىك)004

 

88-جىل بولاتىن. عافاڭنىڭ 60-جىلدىق مەرەي تويىارقالىقتانباستالدى. ارقالىققالاسىنداوبلىستىقپارتيانىڭبىرىنشىحاتشىسىقاتىسقانششىعارماشىلىق كەش گورنياك مادەنيەتۇيىندەوتتى. ودانكەيىن امانتوعايدا، امانكەلدىاۋدانىندااتالدى. جولداعىسوۆحوزدار اباي، الباربوگەتتەندەكۇتىپقوناعاسىبەرۋشىلەربولدى.

تورعايداعافاڭنىڭاتاباباسىنىڭتۋعانجەرىشۇبالاڭ.

شۇبالاڭ مەن اۋدانورتالىعىنىڭاراسىندا “ع.قايىربەكوۆايىنداعىوقۋشىلارلاگەرى بار، عافاڭ، بادەشجەڭگەمىز، جازۋشىساكەنجۇنىسوۆ، ونىڭجۇبايىمىنگەنماشينەلەرسولبالالارلاگەرىنەسوقتى. تۇرعانجەرىكەرەمەت، ءسۋىمولدىر، تاماشادەمالىسورنىەكەن. قوناقتارسوعانتامسانىپبىرازجۇردى. ءسسسىنولاربالالاراسحاناسىنانناناۋىزتيدى.

سودانشىعىپ، مەرەي تويدىتويلاۋشىلارتورعايعاجاقىن، لاگەردەنبىرشاقىرىمدايجەردەتۇرعان

تورعاي وزەننىڭباتپاقسۋات دەپ اتالاتىن جاعاسىناكەلدى. سۋاتدەسەدەگەندەي، سۋعااپاراتىنجالعىزاياقجول بار ەكەن، جانجاعىقوپا. نەگىزىنەنوسىدانالپىسجىلبۇرىنعافاڭنىڭتۋىپ، كىندىگىكەسىلگەنجەرى وسى. سولسۋاتقاكەلىپكوپماشينەلەرۇيىرىلىپتۇراقالدى. عافاڭ ،بادەشماشينەلەرىنەناسىقپايتۇستى. باسقاماشينەلەردەنبىر توپ ايەلدەرتۇسىپ، اقىنعاقارايجامىرايكەلىپ، وزىجەپجەڭىلعافاڭدىقولدارىناكوتەرىپالدى. سويتسە، بۇلارجەڭگەلەرىەكەن، “”قازىرسەنىتۋعانجەرىڭەاۋناتامىز!” دەدى.

عافاڭجەڭگەلەرىنىڭايتقانىناكونگەن

“ال، اۋناتساڭدار، اۋناتىڭدار، مەن دە تاعىبىرتۋىپكورەيىن” دەگەن.

جەڭگەلەرىعافاڭدىسويتىپوزەنجاعاسىنابىربىراۋناتىپالعان. سولجەرگەبادەشجەڭگەمىزبىرۋىسكۇمىستەڭگەشاشقان.

“ونى “عافاڭنىڭجاسىن، ابىرويىنبەرسىن” دەپتەرىپالىپجاتقانداربولدى.

 

 

جۇماتانەسۇلى

عافۋعا (ارناۋ ولەڭ)

باتپاقسۋات وزەننىڭ بەرگى بەتى،

سۋ الۋعا كەلىنشەك بارعان كەزدە،

باتپاعى ءسال توبىقتان اسار ەدى.

كوكتەمدە اسىپ تاسىپ، جارقىراسا،

جاز كەزىندە بالىق شولپىپ جاتار ەدى.

باتپاقسۋات عافۋ اقىننىڭ تۋعان جەرى،

دەمەپتى ەشكىم “زامانىندا بولار سەرى”

جاعاعا كەشە قونعان وشاقتى ۇيدەن،

ەستىىلەدى، جاس كەلىننىڭ “بەسىك جىرى”.

جۇمات انەسۇلى

Related Articles

  • اتانتاي ابىز جانە ونىڭ باتىر نەمەرەسى قايداۋىل حاقىندا

    قازاق دالاسىنا جوڭعارلاردىڭ شابۋىل جاساعان مەزگىلى قازاق باتىرلارىنىڭ دا كوپتەپ دۇنيەگە كەلگەن ءداۋىرى بولدى. بۇل تۋرالى ش.ۋاليحانوۆتىڭ: «ابىلاي ءداۋىرى – قازاقتىڭ ەرلىگى مەن سەرىلىگىنىڭ عاسىرى» دەگەن ءسوزى تەكتەن-تەككە ايتىلا سالماعان. (ش.ءۋاليحانوۆ، 5 تومدىق شىعارمالار جيناعى، //ا.ا. 1984, 1 ت.،432 ب.). سول داۋىردە تۋعان ايگىلى باتىرلاردىڭ ءبىرى ەر جانىبەك بەرداۋلەتۇلى (1714-1792) ەدى. جانىبەكتىڭ جاس باتىر اتانا باستاعان كەزىندە دە ونى ۋاق پەن كەرەيدىڭ ايگىلى باتىرلارىنىڭ تاربيەسىنە العانى جايىندا ءار ءتۇرلى اڭىز بار. ارعى جاعى ەر كوكشە، ەر قوساي، سارتوقاي، جانات، سامەنبەت سىندى قارت باتىرلار جانىبەككە اتا جولىنداعى ۇستاز بولعان دەسەدى. مۇنداعى سامەنبەت باتىر ەسىمى دە جوڭعارعا قارسى سوعىس داۋىرىندەگى ايگىلى باتىرلاردىڭ ءبىرى رەتىندە اتالادى. ول 1626 جىلى تۋىلىپ، 1723 جىلدارى سىر

  • ءامىرجان قوسانوۆ

    بيوگرافيا ءامىرجان ساعيدراحمانۇلى قوسانوۆ (13 مامىر 1964 جىل، ساپاق اۋىلى، ارال اۋدانى، قىزىلوردا وبلىسى) — قازاقستاندىق ساياساتكەر، قويعام قايراتكەرى، جۋرناليست. وتباسى جانە بالالىق شاعى 1964-جىلى 13-مامىردا قىزىلوردا وبلىسى ارال اۋدانىنىڭ ساپاق بەكەتىندە كوپبالالى تەمىرجولشىنىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كەلدى. 1981-جىلى قىزىلوردا وبلىسى جاڭاقازالى ستانساسىنداعى №17 قازاق ورتا مەكتەبىن ءبىتىردى. 1981-1982 جىلدار – جاڭاقازالى ستانساسىنداعى  №716 قۇرىلىس-مونتاج پويىزىنىڭ سلەسارى. 1982-جىلدان – قازمۋ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتى. 1983-1985-جىلدارى – كەڭەس ارمياسىنىڭ قاتارىندا قىزمەت اتقاردى (ماسكەۋ قالاسى). 1985-جىلى وقۋىن جالعاستىردى. فاكۋلتەت كومسومول كوميتەتىنىڭ حاتشىسى بوپ سايلاندى. لەنيندىك ستيپەنديا يەگەرى بولدى. 1989-جىلى ۋنيۆەرسيتەتتى ۇزدىك ءتامامدادى. اكەسى – ساعيدراحمان اعىبەتۇلى قوسانوۆ. اناسى – اققىز ناعاشىبايقىزى قوسانوۆا. جۇبايى – روزا مۇراتقىزى قوسانوۆا. بالالارى – ينديرا، توميريس، عالىمجان قىزمەت جولى

  • اقساق قاسقىردىڭ ايلاسى

    اتاقتى زۋقا باتىردى بىلەسىڭدەر عوي. باتىر اتامىز بۇكىل التايدى ۋىسىندا ۇستاپ تۇردى. سول جىلدارى باتىردىڭ جىلقىشىلارى قوس-قوس جىلقىسىن قىستا جوڭعار ويپاتىنا، قۇمعا وتارلاتىپ قايتادى ەكەن. وندا جابايى جىلقى – تارپاڭدار كوپ بولادى. تارپاڭدار جىلقىدان كىشىلەۋ، قۇلاننان ءىرى بولادى. ونىڭ ايعىرى ءۇيىرىن قاسقىرعا الدىرمايدى. تىپتەن، كەز كەلگەن قۇيىندى، قارلى بوراندا ىققان جىلقىنى الىپ شىعا الادى. سونى بىلەتىن جىلقىشىلار جىلقى ۇيىرلەرىن تارپاڭدارعا جاقىنداتىپ، قوسىپ، الىستان قاراۋىلداپ باعادى ەكەن. وسىلايشا تارپاڭدارمەن قان ارالاسىپتى. تىپتەن ءبىر تارپاڭ ايعىرى جىلقىعا ۇيىرلەسىپتى. سونىمەن كوكتەمدە وتاردان قايتقاندا الگى تارپاڭنىڭ ايعىرىن دا قوسا قايىرىپ، التايعا ورالىپتى. بىردە جىلقىشىلار تارپاڭ ايعىردى قولعا ۇيرەتۋ ءۇشىن ۇستاماق بولادى. الايدا تارپاڭ وتە قاندەس، جانسەبىل ەكەن. جىلقىشىلار ۇلكەن سايداعى ورمان اراسىنا قاماپ، قولدارىنا

  • التاي قازاقتارىنىڭ توڭكەرىستىك ۇكىمەتى

    (وسپان باتىردىڭ تۋعانىنىڭ 120 جىلدىق مەرەي تويىنا ارنالادى) ەرزات كارىباي     قىتايداعى قازاقتار تاريحىندا جانە شىڭجاڭ تاريحىندا «ءۇش ايماق توڭكەرىسى» نە دۇرىس تاريحي باعا بەرىلىپ شىڭجاڭ جەرلىە تاريحىنان ورىن بەرىلگەن، ارينە اتالعان ءۇش ايماقتا (التاي ،تارباعاتاي، ىلە) قازاقتار باسىم بولا تۇرا، توڭكەرىستەدە جەتەكشى رول ويناعانىنا قاراماستان ونى ۇيعۇردىڭ ەنشىسىنە مەنشىكتەپ بەردى، حالقارادادا وسىلاي تانىم قالىپتاسقان. وعان نەگىز 1944 جىلى12 قۇرىلعان ۇكىمەتتە باسشىلىقتا قازاقتار بولمادى، ۇكىمەت ءتىلى ۇيعۇر ءتىلى بولدى، تاريحي سۋرەتتەرىمەن حۇجاتتارىدا دەرلىك سولاي بولدى! دەمەك ەكىنشى شىعىس تۇركىستان جەرلىك حالىق سايلاماعان زاڭسىز ۇكىمەت ەدى! ەگەر زاڭدى ۇكىمەت بولسا تۇتاس ءۇش ايماقتاعى 720 مىڭ حالىقتىڭ 53% ءىن ۇستايتىن قازاق بيلىكتە بولعان بولار ەدى! كەيىنگى اتالمىش ۇكىمەت قازاق مۇددەسىنە ساياتىندا

  • ءۇرىمجى ايماعىنىڭ ءۋاليى-قادۋان

    بۇل سۋرەتەگى اق شىلاۋىشتى كىسىنىڭ اتى قادۋان (قاديشا) مامىربەكقىزى. سۇيەگى تورە، تارباعاتاي مايلى-جايىردا دۇنيەگە كەلگەن. التايداعى ء“تورت بي تورە” اباق جۇرتىنىڭ سوڭعى xاندارىنىڭ ءبىرى الەن تورەنىڭ زايىبى. قادۋان مامىربەكقىزى 1962-جىلى ءۇرىمجى قالاسىندا بەلگىسىز جاعدايدا كوز جۇمدى. سول جىلى (1962) ءۇرىمجى قالاسى سانجى وبلىسىنان ءبولىنىپ جەكە قالا رەتىندە اكىمشىلىك شاڭىراق كوتەرگەن ەدى. بۇنى ايتۋداعى سەبەبىم، قادۋان مامىربەكقىزى بۇرىنعى ءۇرىمجى ايماعىنىڭ ءۋاليى بولعان. ءۇرىمجى ايماعى قۇرامىنا 12 اۋدان قارايتىن ەدى. ولار: ماناس، قۇتىبي، سانجى، ميچۋان، بوكەن، جەمسارى، شونجى، موري قاتارلى سەگىز قازاق اۋداندارى جانە تۇرپان، ءپىشان، توقسىن قاتارلى ءۇش ۇيعىر اۋدانى. ورتالىعى ءۇرىمجى (ول كەزدە اۋدان دارەجەلى) سونىمەن ون ەكى اۋدان قارادى. قادۋان مامىربەكقىزى ءۇرىمجى ايماعىنىڭ ون ەكى اۋدانىن باسقاراتىن وبلىس ءۋاليى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: