|  |  |  | 

تاريح تۇلعالار قازاق شەجىرەسى

انگليانىڭ جوڭعاريا قازاقتارىنا وزىق سوعىس قارۋلارىن بەرۋگە تالپىنۋى

قاشقارداعى انگليا كونسۋلى 97122065_1704839563012957_8505476615629701120_n

انگليانىڭ قاشقارياداعى كونسۋل قىزمەتى 1881- جىلدان كەيىن باستاۋ الادى. انگليانىڭ تۇپكى ماقساتى تسين يمپەرياسىنىڭ سولتۇستىك-باتىس ايماعى مەن تۇركىستان (ورتالىق ازيا) دالاسىنا ءوز ىقپالىن جۇرگىزۋ ەدى. بىراق، بۇل تۇستا پاتشالىق رەسەيدىڭ دە ايماقتاعى ساياسي ىقپال كۇشىن ەسكەرمەۋ مۇمكىن ەمەس ەدى.

پاتشالىق رەسەيدىڭ ءاۋ باستاعى ماقساتى تۇركىستان ايماعىن ەندەي ءوتىپ ءۇندىستان ارقىلى تەلەگەي تەڭىز جولىنا شىعۋ ەدى. بىراق، تۇركىستان دالاسىنداعى تۇركى حاندىقتارى (قازاق، تب) بۇل ماقساتتى ءجۇز جىلداپ كەشىكتىرىپ جاتتى. رەسەي ەندى تۇركىستان دالاسىن قيىر شىعىستان اينالىپ ءوتىپ قاشقاريا ارقىلى ۇندىستانعا ۇلاسۋدى كوزدەدى. بىراق، ول تۇستا قاشقاريا مۇلدە جابىق الەم ەدى.

دەيتۇرعانمەن دە جابىق الەمنىڭ تۇستىك قاپتالىنان انگليا يمپەرياسى دا كەلىپ ۇلگىردى. سوسىن نە كەرەك، بۇل ايماق رەسەن-انگليا يمپەرياسىنىڭ تالاستاعى زوناسىنا اينالدى. 19- عاسىردىڭ 70-80 جىلدارىندا تسين ۇكىمەتىمەن جاساسقان بىرقانشا كەلسىم نەگىزىندە پاتشالىق رەسەي دە، انگليا ۇكىمەتى دە قاشقاريادا ءوز ىقپالىن جۇرگىزە باستادى جانە كونسۋل اشتى.

قاشقاريادا انگليا كونسۋلى قۇرىلا سالىسىمەن اعىلشىن ميسسيونەرلەرى جاپپاي قاشقارياعا اعىلدى. ولار تۇرعىلىقتى نانىم-سەنىمدەرگە ەندى حريستياندىق جاڭا تانىمدى ۋاعىزداي باستادى. 20- عاسىردىڭ باسىنا كەلگەندە قاشقاريادا الىپ شىركەۋ تۇرعىزىلدى جانە ونىڭ ءجۇز، ءتىپتى مىڭداعان ءدىني جاماعاتى پايدا بولدى. شاعاتاي جازۋىمەن 100′گە تارتا حيرستيان قيسسالارى مەن ء“ىنجىل” كىتابى باسپادان شىقتى. 97978127_1704839639679616_6276199898207485952_n

قاشقاريادا انگيانىڭ ساۋدا پۋنكيتتەرى قالىپتاستى. انگليا تاۋارى پاتشالىق رەسەيمەن باسەكەگە ءتۇستى. تسين ۇكىمەتىنىڭ ايماقتاعى مادەني، ساۋدا ىقپالى مۇلدە السىرەدى. 20- عاسىردىڭ باسىنان باستاپ (1912-1917) انگليا ۇكىمەتى ەندى ءتاڭىر تاۋىن كەسىپ ءوتىپ قازاقتار تۇرعان ايماقتارعا كەلە باستادى. ولار الدىمەن قازاقتاردىڭ حان-تورە تۇقىمدارىنا جاقىنداي باستادى. مىڭداعان ءتۇتىن ءۇي مەن ون مىڭداعان حالىقتى بيلەپ تۇرعان تورە تۇقىمدارىمەن جاسىرىن ديالوگ جاسادى. ديالوگتا “ەگەر سىزدەر كومىر، تەمىر، التىن جانە مۇناي كەندەرىنىڭ انگليا ۇكىمەتى جاعىنان قازىلىپ اشىلۋىنا تولىق مۇمكىندىك بەرسەڭىزدەر، انگليا ۇكىمەتى دە سىزدەرگە وزىق سوعىس قارۋلارىن بەرۋگە ارقاشان دايىن”، تب دەگەندەي سوزدەر ايتىلدى.Alash zyalilari Tarbagataydaانگليا ۇكىمەتى جىبەرگەن عىلمي ەكسپەديتسيا قىزمەتكەرلەرى مەن ءدىن ميسسيونەرلەرى قازاقتار تۇرعان ايماقتاردى ارالاپ ۇلگى جيناپ، جۇزدەگەن تاريحي سۋرەتتەرگە ءتۇسىرىپ قايتتى. بۇل قۇندى سۋرەتتەر قازىر ەۋروپا ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ءارحيۆى مەن ميسسيونەرلەر ارحيۆىندە ساقتاۋلى.

اگليانىڭ قازاقتار اراسىنداعى قاتىناستارىن بايقاعان تسين ۇكىمەتىنىڭ بارلاۋ قىزمەتى جانە ياڭ زىڭشين ۇكىمەتىنىڭ سىرتقى بارلاۋ قۇپيا قىزمەتكەرلەرى وڭىردەگى احۋالدى حاتتاپ ورتالىق بارلاۋ باس شتابىنا راپورتتاپ وتىرعان. ورتالىق شتاپ جولدانعان راپورت نەگىزىندە ايماق اكىمى مەن شەكارا قورعانىس گارنيزونى ارقىلى قازاقتاردى جازالاپ وتىردى. وسى وقيعانىڭ ءبىر مىسالى رەتىندە تارباعاتاي وڭىرىندەگى مامىربەك تورەنىڭ ۇلى قىزىر مامىربەكۇلىن ايتۋعا بولادى. قىزىر (قىزىربەك) ۇرىمجىدە اسكەري وقۋ بىتىرگەن ساناۋلى زيالى ازامات ەدى. انگليا ۇكىمەتى قىزىر تورەمەن ديالوگ جاساپ ونى انگليا ۇكىمەتىمەن ورتاق كەلسىم جاساۋعا شىرعالادى. بىراق ديالوگ ءساتسىز بولدى. سس(1)(1)(1)

قىزىر تورە مامىربەكۇلى الاش قايراتكەرى رايىمجان مارسەكوۆپەن وتە تىعىز بايلانىس ورناتتى. رايىمجان قىزىر تورەنىڭ اۋىلىندا اعارتۋشىلىق جۇمىسپەن اينالىستى. قىزىر تورە كەيىن 12 بولمەلى زاماناۋي وقۋ ورلاسىنىڭ قۇرلىسىن سالدىردى بىراق قۇرىلىس اياقتاپ وقۋ جىلى ەندى باستالاتىن كەزدە 37 جاسىندا تۇتقيىلدان قايتىس بولدى. قىزىر تورە قايتىس بولعان جىلى ولكەدە قىم-قۋىت جاعدايلار ورىن الدى. جاپونيا ۇكىمەتى وسمان سۇلتانىنىڭ نەمەرەسى ابدىلكەرىم اپەندى ارقىلى قازاقتارمەن بايلانىس ورناتىپ، جاڭا ساياسي وقيعا باستالۋ الدىندا تۇردى. التاي تورەسى شارىپقان كوگەدايۇلى ۇلتتىق اۆتونوميا قۇرۋ ءۇشىن نان كين ۇكىمەتىنە بايلانىسقا شىعۋعا تىرىستى. Zuqa batir 1866-1929  kerey.kz1كەزىندە ىستانبۇلدا وسمان سۇلتانىنىڭ قابىلداۋىندا بولىپ ەلگە ساياسي ميسسيا ارقالاپ قايتقان قازاق يگى-جاقسىلارى قاستاندىقپەن ءولتىرىلدى. تاعىسىن تاعى…96799997_1706090456221201_1287897053816422400_n

كارتا

قاشقار; پاتشالىق رەسەي جانە جوڭعاريا

1874- جىل

كارتادا، قازىرگى بوراتالا وبلىسى، تارباعاتاي ايماعى جوڭعاريا جاعىندا كورسەتىلگەن. ىلە ولكەسى پاتشالىق رەسەي قۇرامىندا كورسەتىلگەن. ولاي بولاتىنى 1871-1881 جىلدار اراسىندا ىلە ولكەسى ون جىل رەسەي قۇرامىندا قالدى.

بۇل تۇستا قاشقاريا جاعىندا جاقىپبەك (ياقۇپ بەگ) مەملەكەتى ءومىر ءسۇردى. تسين يمپەرياسى ياقۇپ بەگ باسشىلىعىنداعى جەتى شاھار مەملەكەتىن جويعان سوڭ ودان قالعان ەلدىڭ اتاۋىن سينتسزيان (新疆) دەپ اتادى. ماعىناسى جاڭا شەكارا، جاڭادان يگەرىلگەن جەر، تب دەگەن ءسوز.

تاريحي دەرەكتەرگە قارايتىن بولساق تسين يمپەرياسىنىڭ بۇل ايماقتاعى سىرتقى ساياساتى مىناداي ەدى:

ءبىرىنشى، قۇلجا ولكەسىندە ىلە اسكەري گۋبەرنياسىن قۇرۋ ارقىلى ورتالىق ازياعا ساياسي جانە ەكونوميكالىق ۇستەمدىك جاساۋ; بىراق، پاتشالىق رەسەيدىڭ ورتالىق ازيا حاندىقتارى مەن ىلە ولكەسىن جاۋلاپ الۋى تسين يمپەرياسىنىڭ بۇل سىرتقى ساياسي جوسپارىن تاس-تالقان ەتتى جانە نەشە ون جىلعا كەشەۋىلدەتىپ جىبەردى.

قاشقاريادا اسكەري گۋبەرنيا قۇرۋ ارقىلى اۋعان، كاشمير، قوراسان جانە پاكىستان ايماقتارىنا ساياسي جانە ەكونوميكالىق ىقپالداستىق جاساۋ; بىراق، بۇل سىرتقى ساياسي جوسپاردى قوقاندىق فاكتور تاس-تالقان ەتتى. قاشقاريا ولكەسى ءدىني قوجالار مەن قوقاندىق تاپتىڭ ىقپالىندا بولدى. كەيىن تسين ۇكىمەتى ياقۇپ بەگ مەملەكەتىن جويىپ قاشقاريانى وتارىنا العان سوڭ بۇل ايماقتاعى سىرتقى ساياساتى تۇبەگەيلى وزگەردى.

قۇلجا مەن قاشقار شەكاراعا سۇيكەنىپ تۇرعان قاۋىپتى ايماق، تسين يمپەرياسىنىڭ شەكارا ايماقتا ۇستەمدىككە شىعۋى ءۇشىن ءالى ون جىلداي ۋاقىت كەرەك، بىراق بۇل ون جىلدا رەسەي، انگليا بۇل ايماقتى تولىقتاي ءوز وتارىنا الىپ ۇلگىرەدى. جىلدام ءارى ناقتى قارار شىعارۋ كەرەك، كوپ تالقىدان سوڭ دي حۋا دەگەن قالانى تاڭدادى. دي حۋا دەگەنىمىز قازىرگى ءۇرىمجى…

1883-1884 جىلدارى ديحۋا ء(ۇرىمجى) قالاسى رەسمي تۇردە ولكەنىڭ ساياسي ورتالىعى بولدى. ولكەنىڭ اتى سول جىلى سينتسزيان اتاندى. ولكەگە (پروۆينتسياعا) ءۇش ۇلكەن ايماق قارادى; ولار:

بۇرىن گانسۋ ولكەسىنە قاراپ كەلگەن جنشي ايماعى (باركولدەن ۇرىمجىگە دەيىنگى اۋماق); بۇل ايماقتى كەيىن ءۇرىمجى ايماعى، قۇمىل ايماعى دەپ وزگەرتتى.

اقسۋ ايماعى;

قاشقار ايماعى;

سوسىن قوسىمشا ىلە ايماعى; بىراق ىلە ايماعى بۇرىن اسكەري گۋبەرنياعا قاراستى بولعاندىقتان ديحۋا قالاسىنا قاراعىسى كەلمەدى، بۇرىنعىشا ىلە شەكارا اسكەري گۋبەرنياسى بولىپ ساقتالىپ تۇرا بەردى. وسىدان كەيىن قۇلجا مەن ءۇرىمجىنىڭ 30 جىلدىق ايقاسى تۋدى.

جوڭعارياداعى ساياسي احۋال

ىلە ايماعى شىڭجاڭ (سينتسزيان) ولكەسى مەن ولكە ورتالىعى ديحۋاعا (ۇرىمجىگە) باعىنعىسى كەلمەدى، 1914- جىلعا دەيىن وسىلاي بولدى، سونىمەن قاتار تارباعاتاي ايماعى دا ولكەگە باعىنبادى، ءۇرىمجىنىڭ ءسوزى شاۋەشەككە مۇلدە جۇرمەدى. بۇل جاعداي 1916- جىلعا دەيىن ساقتالدى. شىڭجاڭ ولكەسى 1883- جىلى قۇرىلعان بولسا دا، ىلە ۋالاياتى 1914- جىلى، تارباعاتاي ۋالاياتى 1916- جىلى ولكە قاراستىلىعىنا ەندى. وعان دەيىن ولار ىلە اسكەري گۋبەرنياسى مەن شاۋەشەك امبان مەكەمەسى ارقىلى تىكە بەيجىڭ ۇكىمەتىنە باعىنىپ تۇردى. التاي ۋالاياتى قوبدا ايماعىمەن بىرىگىپ تىكە بەيجىڭنىڭ باقىلاۋىندا بولدى. 1920- جىلى التاي زورعا دەگەندە شىڭجاڭ (سينتسزيان) ولكەسىنىڭ قاراستىلىعىنا ءوتتى.

سونىمەن جوڭعاريا قازاقتارى جەكە-جەكە 1914-1916-1920 جىلدارى عانا سينتسزيان ولكەسىنە قوسىلدى. ەندى ءبىر سۇراق، قازاقتاردىڭ سينتسزيان ولكەسى اۋماعىنا قاراۋى قانداي ساياسي، الەۋمەتتىك وزگەرىس اكەلدى؟

جاۋابى:

ءبىرىنشى، قازاقتار بۇل ولكەدە بۇرىن سانى جاعىنان دا، ساپاسى جاعىنان دا ەڭ كوپ، ەڭ بەلدى تۇرعىلىقتى حالىق بولىپ كەلىپ ەدى، سينتسزيان (新疆) ولكەسىنە قوسىلعان سوڭ سان جاعىنان ءوزى تۇرعان ايماقتا عانا باسىم سالماقتى ۇستادى، ال جالپى ولكە سانىنا شاققاندا از حالىققا اينالىپ شىعا كەلدى;

ەكىنشى، قازاقتار سينتسزيان ولكەسىنە قوسىلماي تۇرعاندا اسكەري گۋبەرنيا ارقىلى بەيجىڭدەگى پاتشا بيلىگىنە تىكە قارايتىن. پاتشا قازاقتاردىڭ ءارتۇرلى ماسەلەسىن جەكە ءوزى باسقاراتىن، قالاسا وزىنە شاقىرتىپ الاتىن، ال سينتسزيان ولكەسىنە قوسىلعان سوڭ قازاقتاردىڭ ساياسي، الەۋمەتتىك ماسەلەسىن جەرگىلىكتى گۋبەرناتور، شەندى شونجارلار قارايتىن بولدى. ولار قالاسا شەشىپ وتىردى، قالاماسا بەلدەن باسىپ جوعارىعا جالعان مالىمەتتەر جولداپ وتىردى;

ءۇشىنشى، قازاقتار سينتسزيان ولكەسىنە قوسىلماي جەكە گۋبەرنياعا باعىنىشتى بولىپ تۇرعان كەزىندە ساياسي ستاتۋسى مەن شەن ستاتۋسى ءبىرشاما جوعارى ەدى. ەلدە حاندىق ءتۇزىم جاقسى ساقتالدى. اسكەري گۋبەرنياعا سالىق عانا تاپسىردى، ال گۋبەرنيا قازاقتاردىڭ ساياسي، الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن وزدەرىنىڭ ءداستۇرلى بيلىك جۇيەسىنە بەردى. سول سەبەپتى قازاقتار بۇرىنعى قازاق حاندىعىنىڭ حان-تورەلەرىمەن بولعان ساياسي ءھام رۋحاني بايلانىستى ۇزبەۋ ءۇشىن ارنايى تورە اكەلىپ حان سايلادى جانە بۇحارا مەن تۇركىستاننىڭ ءدىني ينستيتۋتىنان قازىرەت، يشان الدىرىپ تۇردى. بۇل تاڭداۋدى اسكەري گۋبەرنيا زاڭمەن ماقۇلداپ بەيجىڭگە جولداپ ماقۇلداپ قۇپتاپ تۇردى. كەيىن قازاقتار سينتسزيان ولكەسىنە قوسىلعان سوڭ وسى ساياسي ءھام رۋحاني داستۇرگە بالتا شابىلدى. قازاقتارعا باسقا ساياسي، الەۋمەتتىك باسقارۋ فورماتىن ەنگىزدى، سونىڭ كەسىرىنەن ەل اراسىندا داۋ شىقتى، تالاس-تارتىس ءجۇردى;

ەندى، 20- عاسىردىڭ 30- جىلدارىنا كەلگەندە ياعني قازاقتاردىڭ سينتسزيان ولكەسىنە تولىقتاي قوسىلعانىنا 10 جىل ۋاقىت وتكەن كەزدە، وسى ونجىلدىقتىڭ بۇكىل زيانىن ءجىتى تۇسىنە بىلگەن قازاق زيالىلارى بولدى. نەگە، كوزگە كورىنەتىن تىكە سەبەبى وسى ون جىلدا ەلدىڭ كوبى توز-توپالاڭ بولىپ جان جاققا كوشىپ كەتتى. قازاق زيالىلارىنىڭ ويىندا ءبىر عانا جول تۇردى، ول “قازاقتاردى سينتسزيان ولكەسىنەن ءبولىپ الىپ، تىكە ورتالىق ۇكىمەتكە قاراستى اۆتونوميالى ولكە قۇرۋ”. 1931-1933 جانە 1937-1939 جىلدارداعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىستىڭ تۇپكى ساياسي سەبەبى وسى ەدى. ءبىز وسىنى اشىق ايتا المادىق، ەندى ايتاتىن ۋاقىت كەلگەن سياقتى.

سىزدەرگە مىناداي تاريحي فاكتىنى ايتا كەتەيىن، 1933-34 جىلعى قازاقتاردىڭ ۇلتتىق اۆتونوميا قۇرۋ جولىنداعى كۇرەسىن توقتاتقان سىرتقى ديپلوماتيالىق كۇش- سوۆەت وداعى ەدى. 1939-43 جىلعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلستى دە باسەڭدەتىپ قازاقتاردىڭ جەكە ەل قۇرۋىنا توسقاۋىل بولعان سىرتقى كۇش- تاعى دا سوۆەت وداعى. قازاقتار شەكارالىق ايماقتا ءوز الدىنا دەربەس اۆتونوميالى رەسپۋبيليكا بولىپ كەتسە وندا قازاق سسر-داعى قازاقتارمەن بىرىگىپ كەتەدى، ودانشا سينتسيان ولكەسىندە تۇرا بەرگەنى دۇرىس…

Eldes Orda

Related Articles

  • ريم بيلەۋشىلەرى ۇلى دالادان بارعان با؟

    يتەلى رۋى – ىرگەلى رۋلاردىڭ ءبىرى. اتاۋى جاعىنان يتەلى كادىمگى يتەلگى قۇستىڭ اتاۋىنىڭ عاسىرلار لەگىندە ع، گ ارىپتەرى تۇسۋىنە بايلانىستى وزگەرىسكە ۇشىراعان ءتۇرى بولۋى مۇمكىن. ەكىنشى جاقتان العاندا، يد-تەلى، يدي-تەلە بولىپ ەجەلگى التايلىق تەلەلەردىڭ ءبىر بۇتاعى بولۋى مۇمكىن. يد-تەلى، يدي-تەلە اتاۋلارى ولاردى جەر-تەلەلەرى(وتىرىقشى تەلە) جانە قاسقىردى توتەم ەتكەن تەلەلەر رەتىندە كورسەتە الادى. يتەلىنىڭ شەجىرە بويىنشا كوكبۇلاق دەگەن اتانىڭ نەمەرەسى ەكەنىن تانىساق، كوك ءسوزىنىڭ قۇدايى سيپاتتار مەن كوك بورىگە، كيەگە قاتىستىلىعىن ەسكەرسەك يت ءسوزىنىڭ ءارى جاعىندا قاسقىر توتەمى جاتادى. يتاليانداردىڭ يت ەمگەن(قاسقىر ەمگەن) ەكى بالانى توتەم ساناپ، كۇنى بۇگىنگە دەيىن يتەلى اتاۋىنان يتەليا(يتاليا) بولىپ تۇرعانىن بىلە الامىز. ونىڭ ۇستىنە كوكبۇلاق اتالاتىن كەي جەردى حالىق كوكەبۇلاق دەپ تە ايتادى. كوكەبۇلاق – تىۆا

  • ايا سوفيا نەگە مۇراجايعا ايلاندىرىلدى؟!؟

    ايا سوفيا ايلاناسىنداعى داۋعا نۇكتەنى قويۋ ءۇشىن ونىڭ 1934 جىلى نەلىكتەن مۇراجايعا ايلاندىرىلعانىن بىلمەك ءلازىم. بۇگىنگى احۋالمەن وتكەنگە باعا بەرۋگە بولمايدى، سول ۋاقىتتىڭ شىندىعىن ءبىلۋ شارت. وسمان پاتشالىعى 1-ءشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا جەڭىلگەن سوڭ 30 قازان 1918 ج. اتاقتى “موندروس شارتىنا” قول قويدى، بۇل شارت بويىنشا وسمان پاتشالىعى جەڭىمپاز ەلدەردىڭ جەڭىسىن مويىنداپ، ەل بيلىگىن سولارعا تاپسىرىپ، ءىس جۇزىندە ىدىراپ كەتتى. وسمان پاتشالىعى جەڭىمپاز ەلدەرمەن فرانتسيانىڭ استاناسى پاريج ماڭىنداعى سەۆر (Sevres) قالاشىعىندا 10 تامىز 1920 ج. سوڭعى شارتقا قول قويدى. “سەۆر شارتى” دەپ اتالعان وسى حالىقارالىق قۇجاتقا جەڭىمپاز ەلدەر رەتىندە: بريتانيا يمپەرياسى، فرانتسيا، يتاليا، گرەتسيا، جاپونيا، ارمەنيا، بەلگيا، پولشا، پورتۋگاليا، حيجاز پاتشالىعى، رۋمىنيا، سەربيا، چەحيا، حورۆاتيا قول قويىپتى، جەڭىلىسكە ۇشىراعان وسمان پاتشالىعى

  • شونجىنىڭ گەو-ستراتەگيالىق شىندىعى (ساراپتامالىق ماقالا)

    بۇل اۋدان (شونجى) قاراساڭىز شەكاراعا ءتيىپ تۇر. شەكارانىڭ كۇنشىعىس بەتىندە اتى قاززاققا بەرىلگەن ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسى بار (ەكىنشى سۇگىرەت). وندا جەر قايىسقان قالىڭ قازاق تۇرادى. اۆتونرميالى وبلىس شۋار’دان بۇرىن قۇرىلعان. ورتالىعى قۇلجا قالاسى ء(ۇشىنشى سۇگىرەتتەگى 1-گە قاراڭىز). وسى اۆتونوميالى قازاق وبلىسىنا قازىر سەگىز اۋدان، ءبىر قالا توتە قارايدى. ولار: كۇنەس، نىلقى، توعىزتاراۋ اۋداندارى ء(ۇشىنشى سۇگىرەتتەگى 5,6,9-عا قاراڭىز). بۇل ءۇش اۋدان ىلە اڭعارى مەن ىلە دارياسىنىڭ باسىنا ورنالاسقان قازاق ەڭ كوپ، ەڭ ىرگەلى قونىس تەپكەن، تاريحى وتە تەرەڭ، بايىرعى قازاق جەرى. وسى ءۇش اۋدان قازاقتارى 20- عاسىر باسىندا ورىنبورعا ارنايى حات جازىپ، الاش ءباسپاسوزىن قولداپ قارجى جولداپ، وزدەرىن دە الاشتىڭ الىستاعى ءبىر بولشەگى ساناعان-تىن. وسى ءۇش اۋدان تىڭ يگەرىپ، تام

  • كەنەسارى حان مەن بالاسى سىزدىق سۇلتان تۋرالى دەرەك وسمان مۇراعاتىنان

    كەنەسارى حان مەن بالاسى سىزدىق سۇلتان تۋرالى دەرەك وسمان مۇراعاتىنان كەزدەسۋى بەك مۇمكىن. بۇعان ەشقانداي دا ءشۇباڭىز بولماسىن. ءبىرىنشى سۇگىرەت، وسمان ەلىندە جارىق كورگەن “باسيرات” (basîret) اتتى گازەت. ەكىنشى جانە ءۇشىنشى سۇگىرەت، وسمان مەملەكەتىندە جارىق كورگەن “ۋاقىت” اتتى گازەت. ءتورتىنشى سۇگىرەت، وسمان سۇلتانى ءابدۇلازيزدىڭ قاشقارياعا كومەككە جىبەرگەن اسكەري قارۋ-جاراق، وق-دارىسىنەن ءبىر پارشا كورىنىس. كەنەسارى مەن سىزدىق سۇلتان تۋرالى وسمان دەرەكتەرى شىنى كەرەك ءالى تولىق زەرتتەلگەن جوق. حان كەنەسارىنىڭ ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىن قازاقستان ايماقتارىمەن شەكتەپ ءبولىپ قاراۋ ەڭ ۇلكەن قاتەلىك سانالادى. حان كەنە مەن شىعىس تۇركىستانداعى قازاق، ۇيعىر، دۇڭعان كوتەرىلىستەرى اراسىنداعى ساياسي، اسكەري قاتىناستار تۋرالى دەرەك تە قىتاي مۇراعاتىندا كومۋلى جاتىر. وندا شاۋەشەك، قۇلجا جانە ءۇرىمجى قالالارىنداعى قازاقتاردىڭ حان كەنەمەن جانە كەيىنگى

  • احاڭ مەن جاحاڭ سالعان ازاتتىق جولى

     «قازاق» گازەتىنە –107 جىل جۇمات انەسۇلى                                                                                                                       تاريحي پوۆەست                                                                                       

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: