|  |  | 

Көз қарас Саясат

ЭКС-ЕЛБАСЫНЫҢ ТАҒЫ БІР ӨТІРІГІ

Жазушы-публицист
Марат Бәйділдаұлы (Тоқашбаев):
немесе бюджет емшегін сору қашан доғарылады?
Үстіміздегі жылғы 20-маусымда саясаткер Данияр Әшімбаевтың Telegram-каналында Нұрсұлтан Назарбаевпен жарияланған сұқбатта экс-елбасы Назарбаев университетінің жетістіктері туралы мақтана айтқаны бар. Ол: «университет қазір тек елімізде ғана емес бүкіл Азияда көш бастап келе жатыр, оның түлектерінің 92 пайызы Қазақстанда жұмыс істейді» деді.
Factcheck.kz порталы бұл ақпаратты тексергенді жөн көріпті. Нәтижесінде Н.Назарбаевтың бұл айтқандары жалған болып шықты!
Әдетте жетекші ЖОО туралы әңгіме қозғалса әлбетте жоғары оқу орындарының түрлі рейтингілері еске түседі. Әр рейтингінің бағалау методологиясы әртүрлі. Әлемге әйгілі халықаралық сондай рейтингілердің бірде бірінде Назарбаев университеті Азияның нөмірі бірінші жоғары оқу орны деп аталмайды. Тіпті Қазақстанның жоғары оқу орындарының арасындағы көшбасшылығының өзі күмәнді. Сол халықаралық рейтингтерде Қазақстаннан әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ, Сәтбаев атындағы ҚазҒЗТУ сияқты үш ЖОО аталады, олардың алатын орындарының өзі 1201+ ден әрі қарай.
Назарбаев университеті жергілікті деңгейде өзін өзі бірінші орынға қойып алған сияқты. Әйтпесе басқа рейтингтерде оның өзі тұрмақ иісі де жоқ. Мысалы, QS World University Rankings рейтингісінде Назарбаев университетінің аты мүлде ұшыраспайды. Онда Азиялық аумақта бірінші орында Сингапурдың ұлттық университеті тұр.
Еуропа мен Азияның дамушы елдерінің рейтингісінде бірінші орында – МГУ. Қазақстандық ЖОО арасында әлемдік рейтингте ең тәуір көрсеткішке ие – әл-Фараби атындағы ҚазҰУ. Ол 150-ші орында.
Әлемдік US News & World Report рейтингісінде Назарбаев университеті 1344-ші орыннан әзер көрінген. Азия университеттерінің рейтингісінде бірінші орында Қытайдағы Синхуа университеті тұр. Назарбаев университеті болса кейінгі рейтингте 402-ші орында.
Университеттердің әлемдік рейтингтер орталығының Center for World University Rankings (CWUR) деректерінде «нұр-көсемнің» университеті 1765-ші орында! Онда азиялық аймақта – Токио университеті көшбасшы.
Жоғары білім берудің халықаралық каталогы бойынша 200 университеттен түзілген uniRank рейтингінде қазақстандық бірде бір университет жоқ!
Испандық Cybermetrics Lab зерттеушілер тобының жарияланымдар көлемі мен оның ықпалдылығын анықтайтын
Ranking web of universities рейтингісінде
Назарбаев университеті сонау 233-ші орында, азиялық өңір бойынша 983-ші орында.
Яғни Н.Назарбаевтың өзінің атындағы жекеменшік университетін мақтаған деректерінің бәрі өтірік болып шықты!
Зерттеуді жариялаған журналист Жансерік Тілеуханның айтуынша НУ түлектерінің 92 пайызы елде жұмыс істейді дегені де ақиқатқа үйлеспейді екен. 2015-2021 жылдарда университетті 6 мыңдай студент бітірсе оның 57,2 пайызы ғана елден жұмыс тапқан.
Назарбаев университетін «Назарбаев Қорына» бағынатын Назарбаев Интеллектуальдық мектептері» ашық акционерлік қоғамы басқарады. Университет білім министрлігіне бағынбайды, жылдық есептерін тапсырмайды. Оның бәрі құпия.
Назарбаевтың білім қорлары бірігіп, PioneerCapitalInvest инвестициялық холдингін құрып алған. Бүгінде PioneerCapital холдингі бақылау пакетінің 67,53 пайызы – «Назарбаев қорына», 19,62 пайызы – Назарбаев университетінің «Әлеуметтік даму қорына», 12,93 пайызы – Назарбаев интеллектуалдық мектептерінің «Даму қорына» тиесілі. Көріп отырғаныңыздай Назарбаев университеті толықтай жекеменшік оқу орны.
Университет 2020 жылы 500 млн доллар пайда тапқанымен оның бүкіл шығындары бюджет мойнында. Әлемдік рейтингте болса ешқандай орны жоқ. Сонда Назарбаевтың жекеменшік оқу орнын мемлекет мәңгі-бақи сүйрей беруге міндетті ме? Еліміздің 2020-2022 жылдарға арналған бюджетінде Назарбаев университетіне 184,2 млрд теңге, Назарбаев интеллектуалдық мектептеріне 66,3 млрд теңге қаражат бөлінген. «Тепличный» жағдай туғызылған жекеменшік университеттің Қазақстанға не керегі бар?
Шындығына келгенде қызметінен кетсе де экс-елбасы бюджет емшегін қаңсытып сора бергенін қашан қояды?

Related Articles

  • АҚШ Иранның Харк аралын басып ала ма? 

    АҚШ Иранның Харк аралын басып ала ма? 

    Киан ШАРИФИ Иран ислам республикасына тиесілі Харк аралы. Америка мен Израильдің Иранға әуе шабуылдары жалғасып жатқан тұста АҚШ-тағы саяси ортада ислам республикасына тиесілі Харк аралын басып алу идеясы талқылана бастады. Сарапшылардың айтуынша, Вашингтон Ирандағы мұнай экспортының негізгі ошағы саналатын Харк аралын нысанаға алуы әбден мүмкін. Бұл санкциялар құрсауындағы Иран экономикасын құлатпай ұстап тұрған басты табыс көзін жауып тастауы ықтимал. Алайда Иран мұнай экспортының 90 пайызын қамтамасыз ететін Парсы шығанағындағы шағын аралды басып алса, бұл АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысын тіпті ушықтырып жіберуі мүмкін. Мұның өзі де Иран экономикасын толық құрдымға жібере алмайды дейді сарапшылар. 7 наурызда Axios басылымы АҚШ әкімшілігі Харк аралын басып алу мүмкіндігін талқылағанын хабарлады . Иран бұл аралға

  • Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті 

    Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті 

    Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін

  • Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

    Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

    Бұған нақты жауап – жоқ, бұл шешімнен ешбір тілдің, соның ішінде, орыс тілінің де құқы шектелмейді. Неге? Өйткені конституциядағы мемлекеттік тіл мәртебесі биліктің жұмыс тілін ғана реттейді. Ол норманың қарапайым адамдардың қатынас тіліне қатысы жоқ. Яғни, мемлекеттік тіл – мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдары жұмыс істейтін тіл деген сөз. Бұл шешім орысша сөйлейтіндердің құқығын шектемейді, орысша сөйлеуге тыйым салмайды. Қарапайым адамдар үйінде, қоғамдық орындарда, бизнесте, медиа мен мәдениет ошақтарында қалаған тілінде сөйлей де, жұмыс істей де алады. Бұған конституцияның басқа баптары нақты кепіл болып отыр. Ал жаңа конституцияда 9-баптың 2-тармағы қазіргі күйінде қалса, бұл – қазақ тілінің құқығын шектейді. Себебі мемлекеттік органдар құжаттарды өздері үйренгендей алдымен орысша жазып,

  • Қазіргі биліктің ең үлкен қорқынышы…

    Қазіргі биліктің ең үлкен қорқынышы…

    Zhalgas Yertay Конституциядан орыс тілін алып тастасақ, Ресей бізге соғыс аша ма? Билік осылай қорқыта бастады. Бірақ ол сұраққа қысқа жауап – жоқ. Себебі, Ресейге қарсы Әзірбайжан да, Армения да неше түрлі әрекетке барды, барып та жатыр, бірақ оларға қазір соғыс қаупі төніп тұрған жоқ. Бұл әдісті саяси манипуляция дейді, шын мәнінде, бұны қазіргі статус-кво жағдайын сақтап қалғысы келетін жүйенің асығыс ойлап тапқан аргументі деуге болады. Ойлап көріңізші, Ресейге біздің мемлекеттік органдар қай тілде іс-қағаз жүргізетіні емес, лоял болғанымыз керек. Ендеше, Ресей біздің лоялдығымызды сақтап қалғысы келсе, конституциядағы тіл мәселесіне қарсы болмауы керек. Себебі бұл ішкі тұрақтылық мәселесі. Дені сау елдің билігі өз көршісіне осындай қарсы аргумент айтар еді. Енді

  • «Мағынасыз жұмыстан шаршадым»: қазіргі Конституцияның авторы мәлімдеме жасады

    «Мағынасыз жұмыстан шаршадым»: қазіргі Конституцияның авторы мәлімдеме жасады

    Қазіргі Ата заңның авторларының бірі, академик Майдан Сүлейменов Конституция реформасын сынады. Ол заңның мәтінін шағын бір топ әлдеқашан жазып қойғанын, ал комиссия жай ғана мақұлдайтынын айтады. Оның сөзінше, ғалымдар мен сарапшылардың ұсыныстары ескерілмейді. Бұл туралы академик Facebook-те жазды: Кейінгі кезде менен Конституцияны талқылап жатқанда, неге үнсіз қалғанымды жиі сұрап жатыр. Қысқа қайырсам: мағынасыз жұмыстан шаршадым. Иә, мен қазіргі Конституцияның авторларының бірімін. Талқылау кезінде екі мәселе үшін күрестім: Конституциялық сотты сақтау және Парламенттің өкілеттігін шектемеу. Бірақ екеуі де қабылданбады. Соған қарамастан, мен бұл Конституциядан ұялмаймын. Мен Назарбаев пен оның отбасының жеке билігін нығайтуға бағытталған кейінгі түзетулерден ұяламын. Назарбаевтың кезінде-ақ осы масқара түзетулердің барлығын талдап, Конституцияны жетілдіру бойынша бірқатар ұсыныстар енгізу туралы

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: