|  |  |  | 

جاھان جاڭالىقتارى وقيعا ساياسات

رەسەيدىڭ تۇركياداعى ەلشىسى قاستاندىق قۇربانى بولدى

رەسەي ەلشىسىنە قاستاندىق جاساۋشى ادام قۇلاپ تۇسكەن اندرەي كارلوۆتىڭ قاسىندا تۇر. انكارا، 19 جەلتوقسان 2016 جىل

رەسەي ەلشىسىنە قاستاندىق جاساۋشى ادام قۇلاپ تۇسكەن اندرەي كارلوۆتىڭ قاسىندا تۇر. انكارا، 19 جەلتوقسان 2016 جىل

قاستاندىق جاسالعان كورمەگە بارعان قىرعىزستاننىڭ تۇركياداعى ەلشىسى ازاتتىققا وقيعانىڭ قالاي بولعانىن بايانداپ بەردى.

جەلتوقساننىڭ 19-ى كۇنى انكاراداعى قازىرگى زامان ونەر ورتالىعىندا “تۇرىكتەر كورگەن رەسەي” اتتى فوتوكورمەنى اشۋعا بارعان رەسەيدىڭ تۇركياداعى ەلشىسى اندرەي كارلوۆ قاستاندىقتان قازا بولدى. ەلشىنى تاپانشامەن اتىپ ولتىرگەن ادام پوليتسيامەن اتىس كەزىندە وققا ۇشتى دەپ حابارلاندى. تۇركيا بيلىگى شابۋىل جاساۋشىنىڭ “انكارا پوليتسەيى مەۆليۋت مەرت التينتاش” ەكەنىن مالىمدەدى. جەرگىلىكتى باق تاراتقان ۆيدەولاردا قارا ءتۇستى كوستيۋم-شالبار مەن اق كويلەك كيىپ، قارا گالستۋك تاققان قاستاندىق جاساۋشى ەر ادام “اللاھۋ اكبار!” دەپ ايعايلاپ، “سيريا مەن الەپپوداعى جاعداي ءۇشىن كەك العانىن” ايتادى. ونەر گالەرەياسىندا جاسالعان شابۋىل كەزىندە بىرنەشە ادام جارالانعان. ءبىر كۇن بۇرىن تۇركيادا رەسەيدىڭ سيريا پرەزيدەنتى باشار اسادتى قولداعانىن ايىپتاعان قوعامدىق نارازىلىق اكتسياسى وتكەن ەدى.

رەسەي سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى اۋەلى اندرەي كارلوۆتىڭ شۇعىل تۇردە اۋرۋحاناعا جەتكىزىلگەنىن راستاپ، كەيىن ديپلوماتتىڭ مەرت بولعانى تۋرالى رەسمي مالىمەت جاريالادى.

ونەر ورتالىعىنداعى ءىس-شاراعا بارعان قىرعىزستاننىڭ تۇركياداعى ەلشىسى يبراگيم جۋنۋسوۆ قاستاندىق ارەكەتىنىڭ كۋاسى بولعان. ازاتتىققا بەرگەن سۇحباتىندا جۋنۋسوۆ: ” مەن، وزبەكستاننىڭ ەلشىسى مەن [اندرەي] كارلوۆ ۇشەۋمىز بىرگە اڭگىمەلەسىپ تۇرعانبىز. وعان (كارلوۆقا – رەد.) ءسوز بەرىلدى، ءبىز مىنبەردىڭ قاسىندا تۇردىق. قاسىندا ءبىر جىگىت ءارلى-بەرى ءجۇردى. كۇزەتشى دەپ ويلاعام. كارلوۆقا ءسوز بەرىلگەن سوڭ ەكى مينۋت وتپەي جاتىپ، اتا باستادى. وق اتقان ادام: “اللاھۋ اكبار!” دەپ ايقايلادى دا، بارىمىزگە “جەرگە جاتىڭدار!” دەپ بۇيىردى. ادامدار قاشا باستادى. قايتا اتىس باستالدى. وعى تاۋسىلعانىن بايقاپ، كەتۋگە ىڭعايلاندىم. ء[بىرازىمىز] كوشەگە شىعىپ ۇلگەردىك، ىشتە قالعانداردى ول جىبەرمەي تۇردى” دەدى.

جۋنۋسوۆتىڭ سوزىنشە، مادەني ءىس-شاراعا ءجۇز شاقتى ادام جينالعان.

قاستاندىقتان سوڭ ىلە-شالا تۇركيا پرەزيدەنتىنىڭ اكىمشىلىگى “تايىپ ەردوعان رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينمەن تەلەفون ارقىلى سويلەستى” دەپ مالىمدەدى.

تۇركيا پرەزيدەنتى تايىپ ەردوعان مەن رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين. ستامبۋل، 10 قازان 2016 جىل

تۇركيا پرەزيدەنتى تايىپ ەردوعان مەن رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين. ستامبۋل، 10 قازان 2016 جىل

 

ديپلوماتتىڭ دەنەسى جەتكىزىلگەن اۋرۋحانا الدىندا جۋرناليستەرگە سۇحبات بەرگەن انكارانىڭ مەرى مەليح گوكچەك “قاستاندىق جاساۋشىنىڭ تۇركيا مەن رەسەيدىڭ قارىم-قاتىناسىن بۇزۋدى كوزدەگەنىن” ايتتى.

ەلشى اندرەي كارلوۆقا جاسالعان قاتىگەز قاستاندىقتى اقش، ۇلىبريتانيا، گەرمانيا مەن فرانتسيا باستاعان باتىس ەلدەرى جاپپاي ايىپتاپ شىقتى.

رەسەي مەن تۇركيا – سيرياداعى ازاماتتىق سوعىسقا ارالاسقان ەلدەر. بەس جارىم جىلدان استام ۋاقىتقا سوزىلعان سوعىس كەزىندە رەسەي سيريانىڭ اۆتوكرات پرەزيدەنتى باشار اسادتى قولداپ، بىلتىر وپپوزيتسيالىق كوتەرىلىسشىلەرگە قارسى اسكەر كىرگىزدى. تۇركىتىلدەس از ساندى ەتنوستاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ دەگەن جەلەۋمەن تۇركيا دا سيرياعا اسكەر كىرگىزىپ، شەكارانىڭ ەكى بەتىندەگى كۇرد جاساقتارىنا قارسى وپەراتسيا جۇرگىزىپ جاتىر. ەلدەن ەكى ميلليون سيريالىق بوسىپ كەتتى. ولاردىڭ ءبىر بولىگى باتىس ەۋروپاعا جەتۋگە تىرىسقانىمەن كوپشىلىگى تۇركياداعى بوسقىندار لاگەرىن پانالاپ جاتىر.

بىلتىر سيرياداعى رەسەيلىك ۇشاقتى تۇركيالىق اسكەر “شەكارا بۇزدى” دەگەن ايىپپەن اتىپ تۇسىرگەن سوڭ ماسكەۋ مەن ستامبۋلدىڭ اراسى كۇرت سۋىعان. رەسەي بىرقاتار تۇركيا تاۋارلارىن يمپورتتاۋعا تىيىم سالعان بولاتىن.

بيىلعى ماۋسىمدا تايىپ ەردوعان ۇشاقتى اتىپ تۇسىرۋگە بايلانىستى “وكىنىش ءبىلدىرىپ”، پۋتينگە حات جازعان. شىلدەنىڭ 15-ىندە تۇركيادا “بولماي قالعان اسكەري توڭكەرىستەن” سوڭ 230 ادام قازا تاۋىپ، بيلىك ەردوعاننىڭ قارسىلاستارىن جاپپاي قۋدالاي باستاعان. بۇل ارەكەتتى باتىس ەلدەرى سىناپ شىققان. سوڭعى جىلدارى تۇركيانىڭ ەكونوميكالىق دامۋى دا باياۋلاپ قالدى. بۇدان سوڭ انكارا “اسكەري توڭكەرىستى جاساۋشىلار مەن ۇشاقتى اتىپ تۇسىرۋشىلەر تۇركيا مەن رەسەيدىڭ قارىم-قاتىناسىن ادەيى ناشارلاتپاق بولدى” دەپ مالىمدەگەن.

تامىزدىڭ 9-ىندا سانكت-پەتەربۋرگتە كەزدەسكەن رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين مەن تۇركيا پرەزيدەنتى تايىپ ەردوعان “ۇشاق داۋىنا” بايلانىستى جەتى ايعا سوزىلعان ديپلوماتيالىق تەكە-تىرەستەن سوڭ قايتادان قارىم-قاتىناستارىن جاقسارتۋ تۋرالى ۋاعدالاسقان. سودان بەرى انكارا مەن ماسكەۋدىڭ اراسى سالىستىرمالى تۇردە جاقسارىپ، ەكى تاراپ تەك سيريا پرەزيدەنتى باشار اسادقا قاتىستى كەلىسپەي قالىپ ءجۇردى. رەسەي اسادتىڭ بيلىك باسىندا قالا بەرۋىنە مۇددەلى بولسا، تۇركيا اساد تۇرعاندا ەلدەگى ازامات سوعىسى مەن جىكشىلدىك بىتپەيدى دەپ سانايدى.                                                                                                                                                                          ازاتتىق راديوسى

Related Articles

  • اقش مەملەكەتتىك حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى دەۆيد حەيل نۇر-سۇلتانداعى سامميتكە قاتىسادى

    اقش مەملەكەتتىك حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى دەۆيد حەيل. اقش مەملەكەتتىك حاتشىسىنىڭ ساياسي ماسەلەلەر جونىندەگى ورىنباسارى دەۆيد حەيل 20-23 تامىز ارالىعىندا ورتالىق ازيا ەلدەرىنە رەسمي ساپارمەن كەلەدى. ساپاردىڭ نەگىزگى ماقساتى – 21 تامىزدا نۇر-سۇلتاندا وتەتىن ورتالىق ازياداعى بەس ەلدىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى جيىنىنا قاتىسۋ. س5+1 دەگەن اتاۋمەن بەلگىلى جيىن بارىسىندا حەيل قازاقستان، قىرعىزستان، وزبەكستان، تاجىكستان مەن تۇركىمەنستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىكتەرى وكىلدەرىمەن كەلىسسوزدەر وتكىزەدى. “ولار ورتالىق ازياداعى قاۋىپسىزدىك، دامۋ جانە قارىم-قاتىناستى بىرلەسىپ نىعايتۋ جايىن تالقىلايدى” دەپ حابارلادى اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتى 19 تامىزدا. س5+1 فورماتى 2015 جىلى قاراشادا اقش پەن ورتالىق ازيانىڭ بەس ەلى اراسىندا ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانى دامىتۋ، قورشاعان ورتانى قورعاۋ مەن قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن بىرلەسىپ شەشۋ ماقساتىندا قۇرىلعان. بۇعان قوسا حەيل قازاقستاننىڭ جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەرىمەن “ەكىجاقتى كەڭەيتىلگەن

  • اقش-تاليبان بەيبىت كەلىسىمى بەكىتىلۋگە شاق تۇر

    فرۋد بەجان مۋللا ابدۋل عاني بارادار (ورتادا) باستاعان تاليبان دەلەگاتسياسى كەلىسسوزدەن شىعىپ كeلەدى. ماسكەۋ، 30 مامىر 2019 جىل.  2001 جىلعى قىركۇيەكتىڭ 11-ءى جاسالعان تەراكتىلەردەن كەيىن اقش-تىڭ كارىنە ۇشىراپ، اۋعانستانداعى بيلىگىنەن ايىرىلسا دا، تاليبان ساياسي ويىنشى كۇيىندە تۇر. 2010 جىلعى كۇزدە اقش وكىلدەرى گەرمانيانىڭ ميۋنحەن قالاسىندا تاليباننىڭ جاس وكىلىمەن قۇپيا كەزدەستى. تايب اعا ەسىمدى سودىرلار توبىنىڭ ساياسي قاناتىنىڭ مۇشەسى اقش ديپلوماتتارىنا سوعىستى اياقتاۋ تۋرالى جول كارتاسىن كورسەتكەن. بۇل اقش-تىڭ تاليبانمەن ءبىرىنشى مارتە جولىعۋى ەمەس ەدى. اقش باستاعان باتىستىڭ اسكەري كواليتسياسى 2001 جىلى تاليبان رەجيمىن قۇلاتقالى بەرى سودىرلار ۆاشينگتونمەن قارىم-قاتىناس جولىن ىزدەي باستاعان. ەكى جاقتىڭ اسكەري جەتەكشىلەرى جۇزدەسكەن. بىراق 2010 جىلى گەرمانيا اراعايىن بولعان كەزدەسۋ قاقتىعىس ءۇشىن ماڭىزدى ءسات ەدى. – ءبىرىنشى

  • ومۋربەك بابانوۆ بىشكەككە ورالدى

    ومۋربەك بابانوۆ بىشكەك اۋەجايىندا. 9 تامىز 2019 جىل.  «رەسپۋبليكا» پارتياسىنىڭ ليدەرى ومۋربەك بابانوۆ 8 تامىزدا بىشكەككە ۇشىپ كەلدى. بۇل تۋرالى «ماناس» اۋەجايىندا جۇرگەن ازاتتىقتىڭ قىرعىز قىزمەتىنىڭ ءتىلشىسى حابارلادى. 8 تامىزدا «رەسپۋبليكا» پارتياسى مالىمدەمە جاساپ، ەلدىڭ قازىرگى پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ پەن ەكس-پرەزيدەنت المازبەك اتامباەۆتى «ماسەلەنى بەيبىت ءارى زاڭ جولىمەن، كەلىسسوزدەرمەن شەشۋگە» شاقىرعان. بابانوۆ 2017 جىلى پرەزيدەنت سايلاۋىنا ءتۇسىپ، جەەنبەكوۆتەن جەڭىلگەن. كەيىن ول ساياسي كارەراسىنىڭ اياقتالعانىن ايتىپ، ەلدەن كەتكەن. ول ماسكەۋدە بولعان. 8 تامىزدا قىرعىزستان مەملەكەتتىك ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى بابانوۆ ەلگە ورالعان جاعدايدا جاۋاپقا تارتىلاتىنىن مالىمدەگەن. كوميتەت بابانوۆقا قاتىستى ەكى قىلمىستىق ءىس تەرگەلىپ جاتقانىن دا حابارلادى. 8 تامىزدا قىرعىزستاننىڭ كۇشتىك قۇرىلىمدارى كوي-تاشتا جۇرگىزگەن ەكىنشى وپەراتسيادان كەيىن ەلدىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى المازبەك اتامباەۆتى ۇستادى.​ 27 ماۋسىمدا

  • شارقي تۇركىستانشىل مەن چين تۇركىستانشىل اراسىنداعى قاقتىعىس

    1947-1948 جىلدىڭ ءورارا كەزەڭىندە ۇرىمجىدەگى قازاق يگى-جاقسىلارى مەن زيالىلارى، ساياساتكەرلەرى ولكەلىك ۇكىمەتتىڭ توراعا، حاتشىلارىمەن بىرلەسىپ ءۇرىمجى قالاسىنا قاراستى قاراتاۋ (قىتايشا 南山) باۋرايىندا ناۋرىز مەرەكەسىن تويلاپ شاعىن قۇرىلتاي جينالىسىن وتكىزەدى. ناۋرىز مەرەكەسىنە تىگىلگەن ونشاقتى كيگىز ءۇيدىڭ جانە ولكەلىك ۇكىمەت توراعالارى مەن اسكەري ادامداردىڭ (قازاق اسكەرى دە بار) سۋرەتىن انىق كورە الاسىز. 1947-1948 جىلدارى شارقي تۇركىستانشىل كۇشتەر مەن چين تۇركىستانشىل كۇشتەر اراسىنداعى قىرعيقاباق قاقتىعىس قاتتى ۋشىعىپ تۇرعان كەز ەدى. 1946-1947-1948 جىلدارى ماناس، قۇتىبي، بوكەن (فۋكاڭ), جەمسارى، شونجى، موري اۋداندارىنان قازاق اسكەرى جاساقتالىپ ماناس وزەنىنىڭ كۇنباتىس بەتىندەگى شارقي تۇركىستان اسكەرىنە ارنايى قارۋلى قورعانىسقا وتكەن كەزەڭ ەدى. سونىمەن ماناستى شەكارا ەتكەن شارقي تۇركىستانشىل كۇشتەر مەن چين تۇركىستانشىل كۇشتەر بولىپ ەكى جاققا بولىنگەن قازاقتاردىڭ ساياسي

  • قاراقالپاقتار جاپپاي قازاق بوپ جازىلىپ جاتىر

    وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن قاراقالپاقستان ازاماتتارى جاپپاي قازاق بولىپ جازىلىپ جاتىر. بۇل تۋرالى  IWPR باسىلىمىنىڭ تىلشىسى ولگا بوريسوۆا حابارلايدى.. جۋىردا قاراقالپاقستان استاناسى نۇكىس قالاسىندا ءبىزدىڭ تىلمەن ايتقاندا حقو سياقتى مەكەمەنىڭ باسشىسى تۇتقىندالعان. ول پارا الىپ ادامداردىڭ ۇلتىن وزگەرتىپ وتىرىپتى. ياعني قاراقالپاقتاردى قازاققا اينالدىرعان. جەرگىلىكتى پوليتسيانىڭ ايتۋىنشا، سوڭعى كەزدەرى وسىنداي قىلمىستار كوپتەن تىركەلۋدە. دەموگرافيا جانە ميگراتسيا اگەنتتىگىنىڭ اقپاراتىنا سۇيەنسەك 1991 جىلدان بەرى قاراقالپاقستاننان قازاقستانعا 100 مىڭ ادام كوشىپ كەتكەن. حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ مالىمەتىنشە سوڭعى جەتى جىلدىڭ ىشىندە 250 مىڭ ادام قازاقستانعا قونىس اۋدارعان ەكەن. 1 ملن 842 مىڭ حالقى بار قاراقالپاقستان ءۇشىن بۇل ۇلكەن كورسەتكىش. سونداي-اق، قازىر ول جەرگە وزبەكتەر سانىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن دا ەسكەرۋ قاجەت. 2018 جىلعى ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: