«jaña Mäjilistiñ qwramına täuelsizdikten keyin Otanğa oralğan ağayındardıñ ökilderi de engizilse»
kerey.kz
Äleumettik jelilerde, Sayt-Portaldarda Mäjilis saylauına baylanıstı wsınıs-tilekter aytılıp jatır. Sayasi nauqandardan alıstau jüretindigimnen aralaspay-aq qoyayın dep, tınış jatqamın. Söytsem, özimizdiñde qwqıq-müddemiz bar eken. Bir qalamger retinde, tarihi otanımızğa alğaşqılardıñ biri bolıp kelgen qandas-qazaq retinde, eki auız pikir aytuğa Haqım bar siyaqtı. Negizinde, «Oralman» degen—partiya älde wyım emes. Otanğa kelip azamattıq alğandarı Qazaqstan Respublikasınıñ qatardağı azamatı. Barlıq azamattar sekildi qwqı birdey. Erekşe bir artıq mindetteri joq. Al, azamattıq almağandarı uaqıtşa qonıstanıp jürgen şetel azamatı esebinde qaralatını aqiqat. Degenmen osı elge şındap kelip otımen kirip külimen şığıp jürgen, büge-şigesin tolıq biletin adam is basında bolsa el müddesine tigizer paydası zor dep esepteymin. Ärine qazaqstannıñ tolıqqandı azamatı twrğısında… Partiyalıq tizimniñ işinde onday azamattardıñ bolğanı abzal bolar edi. Meniñ esimde qaluınşa 1994-1995 jıldarı Qazaqstannıñ joğarı keñesinde(Men ol twsta «Halıq Keñesi» gazetinde jwmısta edim) şetelden kelgen Ibrayım Guler degen depudat boldı. Bwl ürdis elimizdiñ qızmet täjiribesinde bar. Eşki aytıptı deydi, «Meni kim soysada, qasapşı soysa eken!»-dep. Älemdik sayasattı dwrıs biletin, deplomatiyanı meñgergen, İşki-sırtqı jağdayğa şögel, köşi-qonğa qanıq, joğarı sanattı bilimi bar, salmaqtı-säliqalı adam Memleket biligimen tığız üylesim taba aladı dep qaraymın. Sondıqtanda tömendegidey oy-pikir wsınudı qajet dep sanadım.
«Parlament Mäjilisi özdiginen, qızmetin toqtatudı ötindi» degen söz şıqqalı beri, el bolıp qoldap jatır. Sonday-aq, «jaña Mäjilistiñ qwramına täuelsizdikten keyin Otanğa oralğan ağayındardıñ ökilderi de engizilse» degen wsınıstar aytılıp jatır. Ärine, men öz basım bwl wsınıstı öte orındı dep esepteymin. Sebebi ol azamattardıñ aldınıñ kelgenine şirek ğasır bolıp qaldı. Endi olardıñ da aqıl-parasatın, qarım-qabiletin el igiline paydalanatın uaqıt jetti. Onday azamattar elge oralğan ağayınnıñ işinde az emes. Solardıñ biri «NWR OTAN» partiyasınıñ müşesi, aqın, audarmaşı, şığıstanuşı-ğalım, elimizdegi qıtaytanu ğılımınıñ bilikti mamanı, filologiya ğılımdarınıñ doktorı, professor, Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qayratkeri, QR Prezidenti janındağı Wlttıq keñestiñ müşesi, Astana qalasındağı oralmandardıñ «Ata jwrt» qoğamdıq birlestiginiñ müşesi, belgili qoğam qayratkeri – Düken MÄSİMHANWLI desek eş qatelespeymiz. Bizdiñ bwl wsınımızdı osındağı barlıq ağayın, sonday-aq Aqorda men «Nwr Otan» partiyasınıñ Ortalıq Komiteti de tolıq qoldaydı dep senemin. Qosımşa mälimet retinde Sizderge Düken Mäsimhanwlınıñ qısqaşa ömirbayanın wsınıp otırmın.
Düken Mäsimhanwlı Qıtay Halıq Respublikasınıñ Şınjañ ölkesine qarastı Tekes audanında ömirge kelgen. 1996 jıldan Qazaqstan azamatı. 1982 jılı tuğan audanınan orta mektep bitirgen Düken Mäsimhanwlı sol jılı Pekindegi Ortalıq wlttar universitetine oquğa tüsedi. Atalğan oqu ornın 1987 jılı tämämdaydı. Universitetti bitirgennen keyin, 1987-1993 jıldarı Ürimji qalasındağı ŞWAR Gumanitarlıq Ğılımdar Akademiyasınıñ ädebiet institutında ğılımi qızmetker bolıp istedi. 1993 jılı naurız ayında Äl-Farabi atındağı Qazaq wlttıq universitetiniñ arnayı şaqıruımen tarihi otanına oralğan D.Mäsimhanwlı kelisim-şart merzimi bitkennen keyin Qazaqstanda birjola qalıp, QazWU Şığıstanu fakul'tetiniñ Qiır Şığıs elderi kafedrasında wstazdıq etti. 1999-2002 jıldarı atalğan kafedrağa basşılıq jasadı. 2000-2002 jıldarı Qazaqstan Respublikası Prezidenti janındağı Strategiyalıq zertteuler institutında jetekşi ğılımi qızmetker. 2002 jılı Astana qalasındağı L.N.Gumilev atındağı Euraziya wlttıq universitetine wstazdıq qızmetke şaqırıldı. 2003-2009 jıldarı atalğan oqu ornınıñ Şığıstanu kafedrasınıñ meñgeruşisi bolıp qızmet atqardı. Şığarmaşılıq jolın universitet qabırğasında, student kezinde bastağan Düken Mäsimhanwlınıñ är jıldarda ädebi, ğılımi-zertteuler, audarma eñbekteri bolıp 20-dan astam kitaptarı jarıq kördi. Bwdan sırt Düken Mäsimhanwlınıñ 300-den astam ğılımi-zertteu, ğılımi-tanımdıq jäne ädebi-sın maqalaları respublikalıq jäne şeteldik türli ğılımi basılımdarda jariyalandı. Büginde aqın, qıtaytanuşı-ğalım, audarmaşı retinde Düken – QHR ŞWAR Jazuşılar odağınıñ, QHR Türkologtar qoğamınıñ, QHR az wlt jazuşıları ğılımi qoğamınıñ (1992), Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ (1994), Düniejüzi sinologtar qoğamınıñ (2010), 2013 jıldan Qazaq salt-dästür akademiyasınıñ akademigi. D.Mäsimhanwlı büginge deyin “Oğıznama” turalı zertteu” dep atalatın eñbegi üşin Qıtaydıñ “az wlttar ädebietin zertteu salasındağı üzdik eñbek” sıylığın (1990j.), ğılımi-zertteu men ädebi şığarmaşılıqtağı körnekti eñbegi üşin bükilqıtaylıq jastar sıylığın (1991j.), ädebi şığarmaşılıq jäne audarma salasındağı jetistikteri üşin QHR Jazuşılar odağınıñ “Tıñ talant” sıylığın (1992), Elbası jarlığımen “Qazaqstannıñ täuelsizdigine on jıl” (2001j.) jäne “Qazaqstannıñ täuelsizdigine jiırma jıl” (2011j.) medaldarımen marapattaldı. 2010jılı D.Mäsimhanwlı QR “joğarı oqu ornınıñ üzdik oqıtuşısı” atağına, 2012 jılı Halıqaralıq “Alaş” ädebiet sıylığına jäne ŞIW-nıñ (Şañhay Intımaqtastıq Wyımı) “Jibek jolı: gumanitarlıq ıntımaqtastıq” sıylığına ie boldı. 2013 jılı jeltoqsan ayında Elbası jarlığımen D.Mäsimhanwlına «Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qayratkeri» qwrmetti atağı berildi. Sonday-aq ol birneşe märte respublikalıq jäne halıqaralıq jır müşayralarınıñ jüldegeri. Düken Mäsimhanwlı wltjandı azamat, belgili qoğam qayratkeri retinde Elimizdiñ qoğamdıq-sayasi ömirine de belsendi aralasıp keledi. Äsirese ol elge oralğan şirek ğasırğa tayau uaqıtta Qazaq köşi-qonı men oralmandar mäselesin bir sät te nazardan tıs qaldırğan emes. 2003 jılı qaraşa ayında ol Elbası N.Ä.Nazarbaevtıñ jarlığımen QR Prezidenti janındağı Wlttıq keñestiñ müşesi bolıp tağayındaldı. Sol jılı jeltoqsan ayında D.Mäsimhanwlı oralmandardıñ Astana qalalıq “Atajwrt” qoğamdıq birlestiginiñ törağası bolıp saylandı. 2010 jıldan beri QR Parlamentindegi “Otandastarmen baylanıs jäne köşi-qon mäseleleri jönindegi qoğamdıq keñestiñ” müşesi. Osı qabıldauda Elbasına Oralmandarğa kvota sanın köbeytu, azamattıq aludı jeñildetu mäselesin ortağa qoyadı. Sodan keyin jılına 500 emes, 5000 otbasığa köbeydi. , azamattıq alu üşin aldımen ıqtiyarhat alu talap etilmeytin boldı.
Qwrmetpen-Däuletbek Baytwrsınwlı
aqın, 1994-jıldan Qazaqstan Jazuşılar Odağınıñ müşesi. Türki düniesi aqındarı jır müşäyralarınıñ jeñimpazı. Qırğız Respublikası Jazuşılar Odağınıñ Molda Bağış atındağı sıylığınıñ, Halıqaralıq Türk SOI-dıñ Maqtwmqwlı Fraki atındağı medalınıñ Iegeri.
20-qañtar 2016-jıl, Almatı.
Pikir qaldıru