|  | 

Ädebi älem

Bir dübir ketpey qoydı aspan jaqtan.

Amanhan Älimwlı 1952 jılı 20 qañtarda Oñtüstik Qazaqstan oblısı, Otırar audanı, Qojatoğay auılında tuğan. 1969 jılı sol auıldağı Amangeldi atındağı orta mektepti bitirgen. 1975 jılı KazGU-diñ jurnalistika fakul'tetine oquğa tüsip,  1981 jılı bitiredi. Oqudı bitirgennen soñ, 1981-1989 jıldar aralığında respublikalıq BAQ «Qazaqstan pioneri» («Wlan») , «Leninşil jas» («Jas alaş»), «Qazaq ädebieti», «Türkistan» jäne «Qazaq radiosında» qızmet etti.

1991-1993 jıldar aralığında Mäskeudegi M.Gor'kiy atındağı Ädebiet institutınıñ janındağı joğarğı kursınıñ kündizgi böliminde oqidı. 1994-2012 jıldar aralığında «Zañ gazetinde» jauaptı hatşı jäne şoluşı bolıp qızmet etti. Amanhan Älimwlı Qazaqstan Respublikasınıñ «Mädeniet qayratkeri», M.Maqataev atındağı sıylıqtıñ laureatı (Alaş» sıylığınıñ), Oñtüstik Qazaqstanğa Eñbegi siñgen medalimen, «Jandos» atındağı sıylıqtıñ iegeri, «Wlt patriotı» gramotasımen marapattalğan, Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ müşesi. «Ötkirdiñ jüzi», «Aynwrı alaqanımda», «Janımnıñ japırağı», «Bes qoñırau», «Kezdesu»   publicistikalıq jäne öleñder jinağınıñ avtorı. Jaqında «Ataqonıs» attı jır-jinağı jarıqqa şıqtı.

   Qazir wlttıq qoğamdıq-sayasi «Aqiqat» jurnalınıñ Bas redaktorı.

QILIQTI QIZ

Qılıqtı qız qıpşa bel, qiıq qastı,

Twrsam da men aldıñda iip bastı,–

Menen bwrın jel sipap bwrımıñdı,

Menen bwrın tağı sol süyip qaştı.

Qılığımdı qwlınday twsadı ma,

Bala şağım basımnan wşa bwla,–

Menen bwrın Ay nwrı aymaladı,

Menen bwrın tün alıp qwşağına.

Añğara da bermeytin küydi keyde,

Tekke wşpa sezimmen süydi dey me?–

Menen bwrın kök nöser juındırıp,

Menen bwrın täniñe tidi jeyde.

Tartıp tağdır tağatsız küziñdi alğa,

Boyımdı alğan kezinde ızıñ, şalma,–

Menen bwrın wyqıñnan tañ oyatıp,

Menen bwrın Kün şaydı jüziñdi alma.

Körinisindey köñilsiz jastı künniñ,

Mısı eñsemdi bir mezgil bastı mwñnıñ.

Baqıttı artıq bärinen seziner em,

Tise basım şetine jastığıñnıñ.

KÜZGİ NAYZAĞAY

Tirşiliktiñ twñğiıq artı kümän,

Aytşı, dosım, qalayşa parqın wğam?!

Jatır bwlttar jarılıp, darbızdarday,

Şart-şwrt etken nayzağay jarqılınan.

Tınım bermey twrğan jel bastan baqqa,

Kidi künge qwşağın aşqan şaq pa?!

Nöser qwyıp bererdey, qos qarayğan,

Qorqınışpen qaraymız aspan jaqqa.

Qwşağımda dirildep twrğan qızdı,

Aqqayıñğa wqsattım wrğan küzgi.

Qızıqtıra qoymas-au, aspan taqqan,

Oñğan kümis, Ay degen, sırğañ bizdi.

Ekeumizde küdik bar tağı basqa,

Wrınıp qalğan küzge şağı, qasqa!

Qoyşı, äyteuir, suıq köz siyaqtanğan,

Keletwğın kez emes bağın aşqa.

Qanı qat aumaytın Kün qasqaldaqtan,

Bolsañ da mezgil kütip, bastan baqqan, -

Üyir-üyir jılqı aydap ötkendey me,

Bir dübir ketpey qoydı aspan jaqtan.

Köz aldıma keltirgen hoşı köpti,

Taptı,bilem, amalın tosın epti, -

Aramızğa jay tüsti, so bir küzde,

Tösin köktiñ nayzağay osıp ötti.

Köñilimniñ, sodan soñ, hoşı ketti…

* * *

Külim köz kökem-ay,

Külip öte me-ay,

Qwndızday qwlpırıp.

Qol jetpes bir arman,

Tal boyı bwralğan,

Qılıqqa twr twnıp.

Ölara twstağı,

Bwlttay wşpalı,

Ülbirep jür baqta.

Kün közi araylı

Degendey qaraydı,

Almañdı wrlatpa…

Bolmaydı jazğırıp,

Şikämşil jaz qılıq,

Tabiğat bolmısı.

Sağınış sazınday,

Qanatı jazıldı-ay,

Sekildi qol qwsı…

Köñildi qozğadı-ay,

Külkisi tozbağay,

Jel qauzap, kün ötip.

Şaldırmay til-közge,

Wşırar bir kezde,

Uaqıt tületip.

Ömir

Soğa-twğın aynalıp,

Ötken ömir ölip-öşti azap pe eñ?..

Ajalmenen baylanıp,

Kindiktesip qalğanmın men qazaqpen.

Esiterim”Elim-ay”,

Qorğasınday oylar basıp eñsemnen,-

Kele jatır jelip Ay,

Vagondarmen tüye örkeşti teñselgen.

Qwlazıp twr köñil de,

Qızben birge ketken qızıq siyaqtı.

Ömir deytin ömir me,

Ayaq astı etsek,şirkin, wyattı.

Dala sänin ketirip,

Twman japqan aynalanı kilkime.

Ölip jatqan ötirik,

Bw dwnie wqsap ketti tülkige…

***

Qas pen közdiñ,bauırım,arasında,

Asqaq keude soñına qarasın ba? -

Basım ketip baradı bileginde,

Sanam ketip baradı sanasında.

Jaulap alğan janımdı talma keşte,

Keremet kün keşegi qalmadı este, -

Erinim ketip baradı erininde,

Şayqaladı şattığım alma töste.

Keş wğınğan qadirin tiregim be,

Sol qız qazir mwratım, tilegim de, -

Közim ketip baradı bwrımında,

Özim ketip baramın jüreginde.

QAYIRŞI

Ayaq-qolsız, qaşalğan tas tüyin be,

Qayır tilep otır ol jas küyinde.

Tiın tüstes japıraq tüsip jatır,

Aldındağı kün jegen bas kiimge.

Twnıq janar twñğiıq keş pe der em,

Odan mwñ da,key-keyde ses te körem.

Jwmba köz körme sen de – kör soqırsıñ,

Jıp-jılmañ jeldey sen de espe, kereñ.

Aşar-aşpas mwndayda sır kerek pe,

Şaypau jelmen şayqalıp twr terek te.

Qas qağımda şelektep tögetindey,

Bulığadı boz bauır bwlt erekte.

Tarttı derlik ırımğa qay qabağı,

Tartılar kökte Allanıñ Ay tabağı…

Bas kiimge jinalğan japıraqtı ol,

Tögip jeldiñ özine qaytaradı.

kerey.kz

Related Articles

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

  • Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Eldes Orda Suret: Avtordıñ jeke arhivinen alındı. Qazaq qoğamında jaña intellektualdıq kezeñ tuıp keledi. Birinşi, qazirgi qazaq qoğamında senim mäselesine qatıstı pikirtalastardıñ küşeyui kezdeysoq qwbılıs emes. Bwl degeniñiz äleumettik jelilerdiñ, aşıq aqparattıq keñistiktiñ jäne jahandıq intellektualdıq ağımdardıñ ıqpalımen qalıptasqan jaña qoğamdıq oylau formasınıñ körinisi. Ateistik közqarastardıñ aşıq aytıluı, täñirşildik ideyalardıñ qayta jañğıruı jäne dästürli dini orta arasındağı pikir qaqtığısı ziyalı ortada alañdauşılıq tudırğanımen, şın mäninde bwl qwbılıs qoğamnıñ ruhani älsireuin emes, sanalı izdeniske bet bwrğanın körsetedi. Ekinşi, wzaq uaqıt boyı qazaq qoğamındağı dini diskurs negizinen MONOLOGTIQsipatta boldı. Uağız aytıldı, al tıñdauşı tarap onı talqılausız qabıldauğa tiis edi. Swraq qoyu kümänmen, kümän älsiz imanmen teñestirildi. Mwnday ortada senim däleldeudi emes, qaytalaudı talap etti. Ğılımi

  • Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Serik Erğali Suretter: madeniportal.kz jäne S.Erğali mwrağattarınan alındı. «YA znayu!..» kitabınan üzindi-audarma. OSIRIS ZAÑI I Biz adamzat tarihın öte naşar bilemiz. XIX ğasırdıñ basında Napoleon älemge Mısırdı aştı, al ğalımdar bwl eldiñ qirandıların zerttep, onıñ şamamen b.z.d. III mıñjıldıqqa tiesili ekenin anıqtadı. Sol kezde adamzat tarihı tağı da qos mıñjıldıqqa tereñdey tüsti. Birneşe mıñjıldıq bwrın (men bilem) adamzat (nemese onıñ keybir böligi) tañbalı jazudı qoldanıp, jazıp jürgen. Bwl bilimderdi qalpına keltiru arqılı biz XX ğasırdıñ basında jasandı türde üzilgen tilimizdiñ tarihına qatıstı qoljeter şındıqtı qayta tanuımızğa tura keldi. 1926 jılı Bakude ötken alğaşqı türkologiyalıq kongresten keyin türkologiya ğılım retinde qalıptasa almadı… …2018 jılı Nazarbaev meni äñgimelesu üşin Aqordağa şaqırdı. Ülken üsteldiñ basında

  • Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Bwl Dağandel, Baqanas ölkesinen şıqqan bi Üysinbay Janwzaqwlı haqında qwrastırılıp jazılğan kitap. Tıñ tolıqtırılğan eñbekte bolıs Äldeke Küsenwlı, Dağandeli bolısınıñ basşıları men bilerimen qatar Äbdirahman Älimhanwlı Jünisov sındı aytulı twlğalar jaylı äñgime qozğalğan. Olardıñ el aldındağı eñbekteri, bilik, kesim – şeşimderi, halıq auzında qalğan qanattı sözderi men ömir joldarı, ata – tek şejiresi qamtılğan. Sonımen qatar mwrağat derekterindegi mälimetter keltirilgen. Kitapqa esimi engen erlerdiñ zamanı, üzeñgiles serikteri turalı jazılğan key maqalalar, jır –dastandar, üzindiler engen. Kitap qalıñ oqırman qauımğa arnalğan. Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı», - Jebe baspası, Şımkent qalası.134 bet tolıq nwsqasın tömendegi silteme arqılı oqi alasız. Üysinbay kitap kerey.kz

  • «Alğaşqı kitap» derekti beynefil'mi

    «Alğaşqı kitap» derekti beynefil'mi

    Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne aqparat ministrliginiñ Mädeniet komitetine qarastı Wlttıq kinonı qoldau memlekettik ortalığınıñ tapsırısımen «JBF company» kompaniyası Semey qalasında, Şıñğıstau öñirinde, Almatı oblısınıñ Jambıl audanında  «Alğaşqı kitap» attı derekti beynefil'm tüsirude. Derekti fil'm Abaydıñ 1909 jılı Sankt Peterburgtegi Il'ya Boraganskiy baspasında basılğan alğaşqı şığarmalar jinağınıñ jarıq köruine arnaladı. Wlı Abay mwrasınıñ qağaz betine tañbalanu tarihın bayandaydı. Qazirgi adamdar bwrınğı uaqıttıñ, Abay zamanınıñ naqtı, derekti beynesin, sol kezdegi adamdardıñ älpetin, kiim ülgisin köz aldarına elestetui qiın. Köpşiliktiñ ol uaqıt turalı tüsinigi teatr men kinofil'mderdegi butaforlıq kiimder men zattar arqılı qalıptasqan. Alayda Abay uaqıtındağı qazaq tirşiligi, qazaqtardıñ bet-älpeti, kiim kiisi, üy – jayı, bwyımdarı tañbalanğan mıñdağan fotosuretter saqtalğan. Bwlar Resey, Türkiya, Wlıbritaniya

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: