|  |  | 

Suretter söyleydi Äleumet

WLITAUĞA BARDIÑ BA, WLAR ETİN JEDİÑ BE?

Ular eti  Wlar qwsı wyasın biik taudıñ qiyasına, wşar basına saladı. Qısı-jazı tau basın meken etetin otırıqşı, dene twrqı kekilikke wqsas keletin şağın ğana wlar eşkimniñ mazalağanın, tınıştığın bwzğanın qalamaydı. Sondıqtan da közden jıraqta, adamnan tasada tirşilik etedi. Wlar qws torğa tüsse, dereu ölip qaladı . Älemniñ birde-bir zooparkinen wlar körmeytinimiz sodan bolar.

  Tauda oynağan kekiliktiñ, qalıñda jürer bödeneniñ, tipti qırğauıldıñ jwmırtqaların üy tauığına bastırıp, balapandarın qolğa üyretuge boladı. Şöjeleri tegim, näsilim basqa demey, telmeñdep, tauıqtıñ soñınan jügirip jüredi. Al wlar qolğa üyrenbeydi. Jwmırtqasın tauıq basıp ta şığara almaydı, balapanına adam qolı tise boldı – öledi. Qolğa tüspestigin meñzegeni bolar, qazaqtıñ qara öleñinde: Wlıtauğa şıqtıñ ba,  Wlar etin jediñ be? – degen joldar saqtalğan.

    Elimizde Altay jäne Gimalay wları kezdesedi. Köbine 5-10-nan toptasıp jürip, tek köktemde ğana jwptasatın olar öte saq keledi. Tau bökterinde jayılıp jatqanda, bireui biik qwzğa şığıp, jan-jağın bağdarlap twradı eken.Eger qauipti sezse, ayrıqşa ün şığarıp, habar beretin körinedi. Qalğan qwstar mwnı estip, äbigerlenip, şulaytın körinedi.Tilimizdegi «wlarday şulau» degen twraqtı tirkes osındaydan qalıptassa kerek. «Qıstıñ ayazdı künderinde tas quıstarınan pana tauıp, toptasıp birin-biri jılıtadı. Qar qalıñ jauğan jıldarı köbine tautekeniñ soñınan erip otıradı. Sebebi tautekeler tebindep jayılıp, qırat betkeylerindegi qardı tazartıp, qanattılardıñ azığın tez tabuına kömektesedi eken.  

                       Denesiniñ şağındığı men jaratılısınıñ näziktigine qaramay, erimes qar jatar suıq qwz basın, adam ayağı baspas jartas betin tañdauı bwl qwstıñ tazalığı men qiındıqqa şıdamdılığın tanıtsa kerek.

Janat Isaeva

filologiya ğılımdarınıñ kandidatı

Kazakh-tv.kz

Related Articles

  • Şıñjañdı Tanıstıru

    “Şıñjañdı Tanıstıru” (新疆介绍) attı bwl kitap 1949-jıldıñ qazan ayında jarıq körgen eken. Kitapta Qazaqtar men Moñğoldardı basa tanıstıruğa män beripti. Kitapta Qazaqtardı arnayı suretimen (atqa mingen, tımaq kigen) beruin men mınaday jağınan tüsindiremin: Birinşi sebep, qazaqtardıñ qolında jappay derlik qaru boldı; Mısalı, 1944-45 jj Qwljadağı Şarqi Türkistan ükimetine qarastı 30 mıñnan astam Wlttıq Armiyanıñ keminde 90 payızı Qazaqtardı qwradı. Qazaq äskerlerin Qazaq SSR-dan qwpiya kelgen ekinşi dünie jüzilik maydanda soğıs körgen oficerler men äskeri mamandar arnayı äskeri jattığudan ötkizgen. Manas özenindegi kelsimşarttan soñ jüzden astam äskeri mamandar Qazaq SSR-ğa qaytıp ketti.  Ekinşisi, 1944-jılı Qwljada Şarqi Türkistan ükimeti men Wlttıq Armiya qwrılğan soñ uaqıtşa ükimet qwramına kirmey qalğan Qazaq ualayatı Nan

  • Şarqi Türkistan uaqıtşa respubilikasınıñ birbölim äskeri adamdarı

          Şarqi Türkistan uaqıtşa respubilikasınıñ birbölim äskeri adamdarı.   Nüsipqan Könbay, Zunun Taypov, Fotiy Ivaonviç Leskin, Sopaxun Suvrov, Margup Isqaqov, Bädelqan Sügirbaev, tağı kimderdi tanıdıñız? Eki äskeri adamnıñ qol işaratı ne mağına bildiredi? Şarqi Türkistan uaqıtşa ükimetiniñ Qwlja qalasındağı kezekti qwrıltayı. Qwrıltayğa Altay (tömengi Altay), Tarbağatay ualayatınıñ delegattarı da kelip qatısqan. Tarixi surette A.Qasmi, Äkimbek Qoja, Dälelqan Sügirbaev, Basbay Bapin, Isqaqbek Mononov, Äbilqayır Töre, Şämsi Mämiwlı, Änuar Jakulin, tağı basqa kimderdi tanıdıñızdar?   General Dälelqan Sügirbaev turalı sirek qwjattardıñ (kuälik) biri. Kuälikte “Şıñjañ” dep jazılğan (1948). Şarqi ükimeti men Nan Kin ükimeti kelissöz ötkizgen soñ Şarqi Türkistan atauı ornına Şıñjañ atauı qayta jañğırtıldı. Altay, Tarbağatay, İle ualayatında qwrılğan

  • Wmıt qalğan aşarşılıq jäne Nazarbaevtıñ ıqtimal mwragerleri

    Anna KLEVCOVA Aşarşılıq qwrbandarına arnalğan eskertkiş. Almatı qalası, 31 mamır 2017 jıl Halıqaralıq BAQ osı aptada Qazaqstanda aşarşılıqtıñ Ukrainadağıday ötkir bağalanbauınıñ sebepterin, Nazarbaevtıñ ıqtimal mwragerleri turalı jazğan. Iqtimal mwragerler qatarında Toqaev, Tasmağambetov, Qwlıbaevtıñ attarı ataladı. Älemdik baspasöz bwğan qosa, Qazaqstannıñ Qıtayğa tasımaldaytın gaz kölemin arttıru mäselesin jäne Tamğalıdağı petroglifter taqırıbın da qozğağan. WMIT QALĞAN AŞARŞILIQ  Amerikalıq Wall Street Journal jurnalı “Wmıt bolğan sovettik aşarşılıq: Stalinniñ Ukrainağa istegenderi esimizde, biraq Qazaqstanğa jasağandarın bilmeymiz” attı maqalada amerikalıq zertteuşi, Maryland-College Park universitetiniñ tarih professorınıñ kömekşisi, “Aşarşılıq jaylağan dala: aşarşılıq, zorlıq-zombılıq jäne sovettik Qazaqstannıñ qwrıluı” attı kitaptıñ avtorı Sara Kameronnıñ pikirin jariyalağan. Zertteuşi maqalada aşarşılıqtıñ Qazaqstanda Ukrainadağıday ötkir bağasın almauınıñ sebepterine toqtaladı. Sara Kameronnıñ pikirinşe, onıñ

  • «Adal jol – Çestnıy put'» marafonı qazınalı Qaraqiya audanınan

    Jañaözen qalasına tabıstaldı Ayta ketu kerek, «Adal jol» marafonı säuir ayında Aqtau qalasınan bastau alğan bolatın. Sıbaylas jemqorlıqqa qarsı şara osığan deyin Tüpqarağan, Mañğıstau, Beyneu, Qaraqiya audandarında bolıp, endi mine Jañaözen şaharına tabıstaldı.   Qaraqiya audanınıñ ortalığı Qwrıq auılında ötken şara kezinde QR Memlekettik qızmet isteri jäne sıbaylas jemqorlıqqa qarsı is-qimıl agenttiginiñ Mañğıstau oblısı boyınşa departamenti basşısınıñ orınbasarı Qayrat Baygebaev jäne Qaraqiya audanı äkiminiñ orınbasarı Erjan Kwmisqali söz söylep,is-şaranıñ mañızdılığına toqtalıp ötti. «Sıbaylas jemqorlıqqa qarsı twru barşamızğa ortaq parız. Marafon joğarı deñgeyde ötkizilip keledi. Barlıq audandar barın saluda. Endi alda Mwnaylı audanı kütip twr. «Adal jol» kitabına özderiñizdiñ wsınıstarıñız nemese tilekteriñizdi qaldıra alasızdar. Mwnıñ tärbielik mäni zor, äsirese jastar üşin.

  • Qıtay qazaqtarınıñ mäselesi “Sayragülge deyin jäne Sayragülden keyin”

    Sayragül apaydıñ jeñisin şın jürekten qwttıqtaymın. Sot şeşiminen keyingi quanıştı beynesin qayta qayta körip qattı quandım. Quanbağan jwrt joq eken sol mañda. Sayragül apaydıñ beynesine qarap san oyğa battım… Qıtay qazaqtarınıñ mäselesi turalı osığan deyin de azamattıq pikirimdi aytqamın, post twr. Meniñ jeke pikirimşe qıtay qazaqtarınıñ mäselesi “Sayragülge deyin jäne Sayragülden keyin” dep däuir bölgiştik sipatqa özgerui mümkin. Qazir, bizdiñ jwrt tek ğana quanıştı qwttıqtap toylaumen äbiger bollıp jatır eken biraq mäselege ülken maştabtan qarap strategiyalıq taldau saraptau jasau jağı jetpey twr. Qıtaydan zañsız şekara bwzıp ötu oqiğası Sayragülge deyin de bolğan (meniñşe Sayragülden keyin de boladı…), Säbet-Qıtay arasındağı qırğiqabaq kezinde qıtaydağı Säbetşil qazaq wltşıldarı men jas ziyalılardıñ birazı zañsız

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: