|  |  | 

كوز قاراس قازاق شەجىرەسى

رۋ سىرىنا ۇڭىلسەك…

سەرىكبول قوندىبايQazaq

رۋ – اتادان وربىگەن تۋىستاس ادامداردىڭ جيىنتىعى ەكەندىگى كوپكە ءمالىم. قازاق ءجون سۇراسقاندا «قاي ەلسىڭ، قاي رۋسىڭ» – دەپ سۇرايدى. ويتكەنى قازاق تاريحى – جەكە ادامداردىڭ، رۋلاردىڭ، تايپالاردىڭ تاريحى. قازىرگى ۋاقىتتا ۇلتتىق سالت-داستۇرلەردى ناسيحاتتاۋعا بايلانىستى رۋىن، تەگىن ءبىلۋ بۇرىنعى كەزدەگىدەي «ايىپ» بولماي وتىر. دەگەنمەن، ءباسپاسوز بەتتەرىندە رۋشىلدىق تۋرالى ماقالالار دا از ەمەس.  تاريحىمىزعا كوز سالىپ وتىرساق، اتالارىمىزدىڭ وسى رۋ تالاسىنان وپىق جەگەن ۋاقىتتارى از بولماعان ەكەن. رۋعا ءبولىنۋ قازاق ەلىن بىرىكتىرمەي، تالاي رەت وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ الدىندا بەدەلىمىزدى دە تۇسىرگەن. سوندا رۋشىلدىق دەگەنىمىز نە؟

ءبىر قىزىعى، كەز-كەلگەن قازاق  ءوز ۇلتىنىڭ بويىندا جىكشىل، بولىنگىش قاسيەتى بارىن تۇسىنەدى جانە سىنايدى دا. سوندا دا وسى بىرلىك، ۇيىمشىلدىق جونىندەگى ۇراندار كوبىنە جەمە-جەمگە كەلگەندە جوققا شىعادى. بۇرىنعى زاماندا دا، «سوناۋ رەۆوليۋتسيالىق جىلدارى دا قازاق زيالىلارى «بىرلىك» دەپ ايتىپ وتكەن ەدى، ءالى ايتىپ ءجۇرمىز، ايتىپ كەلەمىز. ياعني، قازاق ءوزىنىڭ وسى ادەتىنىڭ ەڭ سوراقى ەكەندىگىن بىلگەنىمەن، ۇيىمشىل ۇلت بولۋ جونىندەگى ارەكەتى ءساتسىز بولىپ شىعىپ جۇرگەنگە سايادى. ويلاپ وتىرساق، رۋعا بولىنۋشىلىك قازاق قانىنا سىڭگەن، ماڭگىلىككە بۇيىرتقان «جازاسى» ىسپەتتى. مۇنى قازاقتىڭ «ۇلتتىق قاسيەتى» دەۋگە بولار ەدى، بىراق ءوزىن-ءوزى جاماندىققا كىم قيا الادى؟

تەڭگەنىڭ ەكى جاعى سياقتى رۋشىلدىقتىڭ دا ەكى جاعى بار. ءبىرى – جاقسى جاعى، ەكىنشىسى – جامان جاعى. جامان جاعىنان توقتالىپ وتەتىن بولساق، رۋدىڭ وقشاۋلانۋى، قازىرگى كەزدە – جۇمىس بابىنداعى «اعايىنشىلدىق». ەگەر ءبىز ءبىر تانىس ادامدى ۇلكەن ورىنعا سايلاساق، نە سول تانىس باسشىلىق ورىنعا يە بولسا، ونىڭ ەرتەڭ ءوز جاقىندارىن «زاڭداندىرىلعان» جولدارمەن ءوز توڭىرەگىنە جيناماسىنا كەپىل بەرە المايمىز. ياعني ءبىز ونى سايلاعاندا (تاعايىنداعاندا) «ءاي وسى حالىققا پايدا كەلتىرسىن، ەلگە قىزمەت ەتسىن» – دەپ ويلامايتىنىمىز شىن. ءتىپتى ءوتىپ ويلاماعاننىڭ وزىندە، مي تۇكپىرىنىڭ ءبىر تۇبىندە جاتقان وسىنداي ويدىڭ بولۋى وبەكتيۆتى نارسە. ەڭ الدىمەن، ءبىز ءوز پايدامىزدى ويلايمىز. ارينە، مۇنى جامان دەۋگە بولمايدى، ماسەلە وسى نيەتتىڭ كولەمىندە.

قازاقتىڭ ىشىنەن كوپشىلىكتە قالىپتاسقان بار ادامدى «ورتاشا قازاق» دەپ الاتىن بولساق، الگى قازاقتىڭ «ۇلكەن ورىن» تۋرالى ويىنىڭ نەگىزى – جايلىلىق، تىنىشى، پايداسى مول، جاۋاپكەرشىلىگى جوق قىزمەت، ياعني بۇل تاڭداۋدىڭ باستى كريتەريى — وزىنە پايدا كەلتىرۋ، «سەن ماعان، مەن ساعان».

جوعارى دەڭگەيدەگى رۋشىلدىق پەن اعايىنشىلدىق – بيۋروكراتيالىق مەملەكەتتىڭ جەمىسى. ايتىلىپ وتكەن پرينتسيپ («ۋ ىشسەڭ رۋىڭمەن») ءوزىنىڭ جاعىمسىز كورىنىستەرىنە وسى قوعامدا كەڭ قانات جايعىزدى. ءحىح عاسىردىڭ اياعى حح عاسىردىڭ باس كەزىندە كاپيتاليستىك قاتىناستاردىڭ دامۋىنا بايلانىستى رۋلىق قاتىناستىڭ «مۇزى» دا ەري باستاعان ەدى. اسىرەسە، 1921- 1928 جىلدارداعى جاڭا ەكونوميكالىق ساياسات (نەپ) مۇنى تەزدەتتى. قازاق اراسىندا جەكە مەنشىك زاڭ جۇزىندە رەتتەلىپ، «ورتاشا» ادامداردىڭ ۇلەسى وسكەن ەدى، ال «ورتاشا» دەگەنىمىز جەكەمەنشىككە نەگىزدەلگەن، دامۋ بارىسىندا رۋلىق بايلانىستاردى جوياتىن بىردەن-ءبىر كۇش ەدى. 1928 جىلداردان باستالعان كوللەكتيۆتەندىرۋ بۇل ىدىراۋشىلىقتى توقتاتتى. تولىق مەملەكەتتەندىرىلگەن شارۋشىلىقتا «جاڭا رۋشىلدىقتىڭ»  بوي كوتەرۋىنە تولىق جاعداي جاسالىندى، ونىڭ ناتيجەسىن قازىر كورىپ تە ءجۇرمىز. بۇل قۇبىلىستىڭ سەبەبىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن رۋ-رۋشىلدىق دەگەننىڭ نە ەكەنىن ءتۇسىنۋىمىز كەرەك.

عىلىمي تىلمەن ايتساق، رۋ – تاريحي-الەۋمەتتىك كاتەگوريا ياعني قانشا «كورمەيىك، ۇمىتپايىق» دەگەنىمىزبەن، ءبىزدىڭ ويىمىزعا باعىنبايتىن وبەكتيۆتى نارسە. بىرىنشىدەن، رۋ – تاريحي كاتەگوريا، كوشپەلىلەر ءومىرىنىڭ تاريحى وسى رۋ-تايپالاردىڭ تاريحى، ەكىنشىدەن، ساياسي  كاتەگوريا – رۋ كوشپەلى حالىق ءۇشىن وزىندىك «پاسپورت»، سول ارقىلى ءوزىنىڭ جادىن ساقتاپ، ۇرپاقتان- ۇرپاققا جەتكىزىپ وتىردى. ۇشىنشىدەن، بيولوگيالىق كاتەگوريا — ءار رۋ جەتىنشى ۇرپاققا دەيىن قان بۇز  سۋ كوزى بولسا، وسى ۇشەۋى رۋدىڭ مەنشىگىندە بولدى. رۋ – قانداس تۋىستاردان تۇرعانىمەن ەكونوميكالىق قاجەتتىلىككە باعىنىشتى بولدى. مال باعۋ ءۇشىن بەلگىلى كولەمدە ء(شوبىنىڭ قۇنارلىعى مەن جەتكىلىكتىلىگىنە ساي) جايىلىم كەرەك، سول جايىلىمداعى مال مەن رۋ مۇشەلەرىن اسىراۋ ءۇشىن ادام سانى دا شەكتەۋلى بولۋى ءتيىس. ءداستۇرلى قازاق اۋىلى نەگىزىنەن 20-50 جانۇيادان تۇردى. ودان ارتا باستاعاندا الگى رۋ كىشى رۋعا ءبولىنۋى كەرەك، ياعني قازاق تىلمەن ايتساق، بالالار ەنشى الىپ، باسقا جەردەن جايىلىم الىپ، جاڭا اۋىل قۇرۋى ءتيىس. قازاقتا رۋلاردىڭ ءتورت-بەس اتادان كەيىن تارماقتالۋى وسىعان بايلانىستى.

ال رۋدىڭ ىشكى قۇرىلىمى دا بىرتەكتى ەمەس. رۋدىڭ ىشىندە بايى، ءبيى، باتىرى، سونداي-اق «قارالارى» بولادى. بايلار ءىس جۇزىندە مال مەن جەردى مەنشىكتەنگەنىمەن، ءبارىبىر مال مەن جەر يگىلىگىنە دە قاتىستى بولدى. جانە دە رۋ مۇشەلەرى ءبىر-بىرىنە تىعىز بايلانىستى، ءبىر-بىرىمەن ءومىر ءسۇرۋى – سول زامانعا ساي ەدى. ەڭ تومەنگى ساتىداعى رۋ – اۋىل ءوز جەرىن، ءوز مالى مەن سۋىن كورشىلەردەن قورعاۋى ءۇشىن ۇيىمشىلدىققا داعدىلاندى، ءسويتىپ كورشىلەرىنىڭ دەڭگەيى وسە باستاعان سايىن (كورشى اۋىلدان كورشى جاۋلاسقان حالىققا دەيىن) رۋلار دا ۇلكەن رۋلىق بىرلەستىككە، ودان ۇلكەن تايپاعا بىرىگە الادى. بىلايشا ايتقاندا، اداي كىشى ءجۇز اراسىندا اداي بولسا، قازاق اراسىندا كىشى ءجۇز بولىپ شىعا كەلدى، ال ىشكى ماسەلەگە كەلگەندە جەمەنەي نە مۇڭال بولىپ ءبولىنىپ كەتە الادى.

قىسقاشا ايتقاندا، رۋدىڭ ءومىر ءسۇرۋى ەكونوميكاعا بايلانىستى بولىپ، نەگىزگى ءپرينتسيپى – سىرتقا كۇشتەردەن قورعانۋ بولدى. تىنىش بولعاندا، كىشى رۋلار مال-جانعا ءبىر-بىرىمەن قىرقىسسا، سوعىس جاعدايىندا تايپاعا، جۇزگە، حالىققا بىرىكتى. سوندىقتان ءۇش مىڭ جىل بويىنا دالا تاريحىندا مەملەكەتتەردىڭ حالىقتاردىڭ، تايپالاردىڭ، رۋلاردىڭ سان رەت ىدىراپ، سان رەت، سان ءتۇرلى رەت بىرىگۋى – ەكونوميكالىق قاجەتتىلىك پەن وسى «قورعانىس فاكتورىنىڭ» ناتيجەسى دەپ تۇسىندىرۋگە ابدەن بولادى. قورعانىس فاكتورىنا ءتىل، ءدىن، شارۋاشىلىق ءادىس تە اسەر ەتەدى.

سوتسياليزم زامانىندا ءۇش مىڭ جىل بويىنا ەشبىر وزگەرىسسىز دەرلىك (شارۋاشىلىق ءادىس بويىنشا) دامىعان كوشپەلى قازاق حالقى بىردەن، تەز ۋاقىت ىشىندە جاڭا قوعامدىق قاتىناستارعا ءوتتى. قازاقتار – ءدىنىن، جەر-سۋىن، اتىن، ەكونوميكالىق جۇيەسىن، ءتىلىن، ادەت-عۇرپىن جوعالتۋعا تايادى.

بىراق رۋشىلدىق سوتسياليزم جاعدايىندا تۇكپىرگە ايداپ تىعىلسا دا، ساقتالىلپ قالدى.  «قورعانىس فاكتورى» بۇل سيستەما دا (تەك جاعىمسىز جاعىنان) جۇزەگە استى. كەز-كەلگەن قوعامدىق، ونىدىرىستىك وبەكتى (مەكەمە، وقۋ ورنى، كاسىپورىن، ت.ب.) مەملەكەتتىك مەنشىكتە بولىپ، ەڭبەك ناتيجەسىنە قاراماستان، ەڭبەك بايلىعى بىرقالىپتا، بىردەي ءبولىنىپ وتىردى. ياعني  قازاق رۋ رۋشىلدىق جۇمىستى ناشار ىستەسەڭ دە، جاقسى ىستەسەڭ دە الاتىن تابىسىڭ بىردەي.  سوندىقتان وسىنداي وبەكتىنى باسقارۋ «ءبارىبىر الاتىنىم – سول ايلىق، جانىعىپ نەم بار»، – دەگەن ويدى تۋعىزدى. باستىق بولعان ادام ءوزىنىڭ «تىنىشتىعى مەن پايداسى» ءۇشىن قىلمىستى  «كورمەيتىن» كوبىنە اعايىن-تۋىستارىن جينايدى، «جىلى ورىنعا» ورنالاستىرادى. بۇل قۇبىلىستى وندىرىستە دە، قوعامدىق ومىردە دە، وقۋدا دا كورىپ ءجۇرمىز.

ەكونوميكالىق قاتىناستار دا حالىقتىق سانانى انىقتايدى. سوندىقتان دا ۇلتتىق سانانى «ءاي، اعايىن، رۋعا بولىنبەڭ!» – دەگەن باعىتتا ۇگىت-ناسيحات جۇرگىزۋ، تاربيەلەۋ ەكونوميكالىق نەگىز وزگەرمەيىنشە ءساتسىز بولماق. قازاق ءوزىنىڭ «رۋشىل»، «ارىزقوي» ەكەنىن جاقسى بىلگەنىمەن، كەلەڭسىز ادەت ەكەنىن تۇسىنگەنىمەن ونى قازىرگى جاعدايدا جويا المايتىنى تۇسىنىكتى. ويتكەنى تىلەكتىڭ اتى تىلەۋ، قانشا ايتقانمەن ءومىر ءوز دەگەنىن ىستەيدى. سوندا رۋشىلدىقتىڭ ەرتەڭى نە بولماق؟

قوعامنىڭ نارىقتىق ەكونوميكالىق قاتىناستارعا وتە باستاۋى وسى ماسەلەنى شەشۋدە ءۇمىت كۇتتىرەتىن جاعداي. ەكونوميكالىق- ساياسي ەركىندىك زامانىندا «رۋلىق مەكەمەلەر» ءومىر سۇرە المايدى. ويتكەنى تابىس ارقاشاندا ەڭبەك ەتۋ ناتيجەسىندە كەلەدى. ال باستىق ءۇشىن ەندى «ارامتاماق» اعايىنداردىڭ قاجەتتىلىگى كوپ سالادا، اسىرەسە تازا وندىرىستىك مەكەمەلەردە جويىلادى. ال كەڭ دەموكراتيالىق جاريالىلىق مەملەكەتتىك باسقارۋ اپپاراتتارىندا «رۋدىڭ» كەڭ قانات جايۋىنا جول بەرمەيدى.

دەگەنمەن، ازيالىق دامىعان ەلدەردىڭ (كورەيا، جاپونيا، كۋۆەيت، ت.ب.) ەكونوميكالىق تاجىريبەسىن الاتىن بولساق، وسى ەلدەردىڭ تابىسىنىڭ كوزى – «باتىستىق» ەۆروپالىق تەحنولوگيا مەن ۇلتتىق ءداستۇردى، ۇلتتىق فيلوسوفيانى دۇرىس ۇشتاستىرا بىلۋىندە. وسى جەتىستىكتە جانۇيالاردىڭ (رۋ-كلان) جاعىمدى جاقتارىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. ويتكەنى وسى ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىندا سەميالىق كلانداردىڭ ءرولى كۇشتى.

نارىقتىق قاتىناسقا وتە وتىرىپ، قازاق رۋ بىرلەستىگىنىڭ جاقسى جاقتارىن: تۋىسقا كومەكتەسۋ، ۇلكەندى سىيلاۋ تاعى باسقا، بارىنشا تولىق پايدالانىپ، حالىق ءومىرىن جاقسارتۋعا، ەكونوميكالىق دامۋعا كەڭ مۇمكىندىك بار. بولاشاقتا «سوتسياليستىك رۋدان» — وقىعان، زيالى، ادال رۋلىق، اعايىنشىلدىققا وتەتىن شىعارمىز دەپ ۇمىتتەنەمىز.

جاڭا ءومىر گازەتى، 28-قىركۇيەك-1995 ج

otugen.kz

Related Articles

  • شەجىرە – اباق كەرەي

    اباق كەرەي 12 اتاعا بولىنەدى. بۇل ءبولىنىس قىتاي قاراماعىنا وتكەن كەزدەن باستالادى. اباق كەرەيدىڭ قايدان، قالاي تاراتىلاتىنى تۋرالى شەجىرەلەر كوپ جانە ولاردا بىرىزدىلىك جوق، ياعني «اركىمدىكى وزىنە ءجون» دەگەنگە سايادى. ويعىرلىق ءماسالي، دويتەن، ساحاريا قاريالاردىڭ ماقۇلداۋى نەگىزىندەگى اتام جاناتتىڭ (ا.ج) جازىپ قالدىرعان شەجىرەسىندە اباقتان يزەن، جۋسان. يزەننەن ماعىنالى، سيدالى، جابايدى تاراتادى. ماعانالىدان قويلاۋ، بايلاۋ دەلىنەدى. قويلاۋدان-يتەلى. اباق كەرەيدىڭ ىشىندە يتەلى رۋى «نوقتا اعا» اتالادى.  “الاش ايناسى” ينتەرنەت-گازەتى حالقىمىزدىڭ شىعۋ تەگىن، تارالۋىن باياندايتىن تارماعى – قازاق شەجىرەسى تۋرالى اقپاراتتاردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاريالاماق. وسى ارقىلى ءۇش ءجۇزدىڭ ءار رۋى تۋرالى مالىمەتتەردى توپتاستىرىپ، قازاقتىڭ ورتاق شەجىرە قورىن جاساپ شىعارماق. ەگەر ءسىزدىڭ قولىڭىزدا ءوز رۋىڭىز جايىندا مالىمەتتەر بولسا، ءبىزدىڭ مىنا: info@alashainasy.kz ەلەكتروندى پوشتامىزعا جىبەرۋىڭىزگە بولادى. نوقتا

  • سوعىس كەزىندەگى وكىلەتتىكتى “انىقتايتىن” تۇجىرىمداما 

    قازيس توعىزباەۆ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمى ەلدەرىنىڭ بىرلەسكەن اسكەري جاتتىعۋى. الماتى وبلىسى، 22 مامىر 2018 جىل. ەكى اپتا بۇرىن قوعامدىق تالقىلاۋعا ۇسىنىلعان “سوعىس جاعدايى ماسەلەلەرى جونىندەگى” زاڭناماعا تۇزەتۋ ەنگىزۋ تۋرالى جوبا تۇجىرىمداماسىنا (وندا قازاقستاندا تۇراقسىزدىق بولسا، ونىمەن كۇرەسۋ ءۇشىن “گيبريدتىك” ءادىس قولدانۋ مۇمكىندىگى تۋرالى جازىلعان) ەشبىر پىكىر ايتىلمادى. كەي ساراپشىلار پرەزيدەنتكە قوسىمشا وكىلەتتىك بەرۋ قاراستىرىلعان قۇجاتتا ساياسي كونتەكست بار دەيدى. وكىلەتتىكتى “انىقتاۋ” “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوعىس جاعدايى ماسەلەلەرى جونىندەگى كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى” زاڭ جوباسىنىڭ تۇجىرىمداماسى سوعىس بولا قالعان جاعدايدا پرەزيدەنتتىڭ، ۇكىمەت پەن بيلىك ورگاندارىنىڭ وكىلەتتىگىن “ناقتىلاۋدى” ۇسىنادى. قۇجات تامىزدىڭ 22-ءسى كۇنى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر سايتىنا شىقتى – قوعامدىق تالقىلاۋعا بولىنگەن ەكى اپتادا (قىركۇيەكتىڭ 5-ىندە اياقتالعان) ول بويىنشا

  • شەكارا ماسەلەسى شەشىلگەن كۇن

    الاشوردا: سۋرەت سىرتىنداعى تاريح  الماسبەك ابسادىق سولدان وڭعا قاراي: ءبىرىنشى قاتاردا- ح.عابباسۇلى، م.دۋلاتۇلى، ا.بايتۇرسىنۇلى، م.اۋەزوۆ; ەكىنشى قاتاردا- ج.ايماۋىتۇلى، ءا.مارعۇلان، ا.بايتاسۇلى. 1917 جىلى 13 جەلتوقساندا قۇرىلعان الاشوردا اۆتونوميالىق رەسپۋبليكاسى 1920 جىلى 26 تامىزدا كەڭەس ۇكىمەتىنىڭ پارمەنىمەن جاساقتالعان كەڭەستىك قازاق اۆتونومياسىنىڭ قۇرىلۋىنا نەگىز بولعان ەدى. 1936 جىلى ول اۆتونوميا كەڭەس قۇرامىنداعى جەكە رەسپۋبليكاعا اينالدى. كەڭەستىك رەسپۋبليكالاردى قۇرۋ كەزىندە شەكارا بەلگىلەۋ ماسەلەسى، نەگىزىنەن،  قازاق اۆتونومياسى قۇرىلعان كەزدەگى مەجەمەن بەلگىلەندى. ولاي بولسا، قازىرگى تاڭداعى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ۇلان-عايىر جەرگە يە بولىپ قالۋ مارتەبەسى الاش زيالىلارىنىڭ جانىن شۇبەرەكە ءتۇيىپ (سوڭىندا جانى قۇربان بولعان) ءجۇرىپ اتقارعان جانقيارلىق ەرلىك ىستەرى مەن ەرەن ەڭبەكتەرى ارقاسىندا جۇزەگە استى. الاش زيالىلارى بەينەلەنگەن فوتوسۋرەتتەر ءبىزدىڭ رۋحاني مۇرامىزدىڭ قۇندى بولشەگى ەكەندىگى ءسوزسىز. سەبەبى

  • قىتايدان 500 مىڭدايى عانا قازاق ەلىنە ورالادى.

    قازىر قىتايدا 1.5 ميلليون دا 2 ميلليون اينالاسىندا قازاق بار دەسەك، الداعى ۋاقىتتا سونىڭ ۇزاسا شامامەن 500 مىڭدايى عانا قازاق ەلىنە ورالادى. جانە مەن بۇل 500 مىڭدايى دەپ ۇيالعانىمنان، مەملەكەتشىل جانداردىڭ كوڭىلىنە سۋ سەپپەيىن دەپ ويلاعانىمنان كوبەيتىپ ايتىپ وتىرمىن. ال، قالعان 1 ميلليون نەمەسە ودان دا كوپ قازاق ءالى دە بولسا قىتايدا تۇرمىس-تىرشىلىگىن جالعاستىرا بەرەدى. 1991-جىلدان سوڭ قازاقستانعا ورالعان قىتاي قازاقتارىنىڭ ۇزىن سانى ۇزاسا 200 مىڭنىڭ اينالاسى عانا ەكەن. ولار كىمدەر: * ۇلتشىل جاستار; * ۇلتشىل زيالىلار; * تۋىسشىلدار (1955-1962جج سابەتكە قاشقانداردىڭ تۋىستارى); * ستۋدەنتتەر (وقۋعا تۇسكەندەر); *قاراپايىم جاندار (مالشى، ەگىنشى); تب قىتايدان وسىنداي ءبىر بۋىن ۇرپاق ىرىكتەلىپ كەتىپ قالعاندىقتان ولاردىڭ قىتايداعى ورنىن قىتاي مەن ۇيعىر جاستارى، زيالىلارى باسىپ كەتتى.

  • ادۆوكات قۇسپان حالىقارالىق قولداۋدى ماقتادى

    قاسىم امانجول ادۆوكات ابزال قۇسپان (الدىڭعى قاتاردا سول جاقتان ءبىرىنشى) سايراگۇل ساۋىتبايدىڭ سوتىندا وتىر. جاركەنت، 13 شىلدە 2018 جىل ازاتتىقتىڭ تىكەلەي ترانسلياتسياسىندا كورەرمەندەر سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرگەن ادۆوكات ابزال قۇسپان قازاقستاننان پانا ىزدەۋشى قىتاي قازاعى سايراگۇل ساۋىتبايدىڭ تامىزدىڭ 1-ىندە سوت زالىنان بوساتىلۋىنا اسەر ەتكەن فاكتورلاردى سيپاتتادى. پانفيلوۆ اۋداندىق سوتى ساۋىتبايدى قازاقستان-قىتاي شەكاراسىن زاڭسىز كەسىپ وتكەنى ءۇشىن التى ايعا شارتتى تۇردە سوتتاپ، شەتكە شىعارۋدان باس تارتقان. ازاتتىق: زاڭدىق تۇرعىدا سايراگۇل ساۋىتبايدىڭ ءىسى شەشىلدى مە؟ شەشىمىن تاپتى دەپ ايتا الامىز با؟ ابزال قۇسپان: تولىق شەشىلدى دەپ ايتا المايمىز. نازار اۋدارعان بولساڭىزدار، سوت ادەتتە قاراردى عانا وقىپ، تولىعىن كەيىن بەرەتىن ەدى. كەشە سۋديا باسىنان اياعىنا دەيىن سوت ۇكىمىن وقىپ شىقتى. سوت ۇكىمىندە ايتىلعان فاكتىنىڭ ءبارى –

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: