|  | 

Ädebi älem

Baqıtbek Bämişwlınıñ “Altın Araldıñ Arğımaqtarı” attı şığarmaşılıq keşi ötedi.

0ea17636afbc1b05bc72bcb654160bf3

Biıl Ospan batırdıñ tuğanına 120 jıl toluına baylanıstı “Er Jänibek batır” atındağı halıqaralıq qoğamdıq qorı jıl basınan beri Qazaqstan Jazuşılar odağımen birlesip birqatar mädeni is-şaralar ötkizip keledi. 

Aldağı künderi qor wjımı Jazuşılar odağımen birlesip,  atalmış şaralardıñ köşin jalğastırıp, öner süyer jwrtşılıqtı mausımnıñ 19 küni ötetin belgili aqın-jazuşı, publicis, audarmaşı, filrlrgiya ğılımdarınıñ kandidatı, Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ jäne Qazaqstan Jurnalister odağınıñ müşesi Baqıtbek Bämişwlınıñ  şığarmaşılıq keşine şaqıradı.

Ötetin orını: Almatı Wlttıq kitaphanası. Uaqıtı: 19 mausım, sağat 16:00 de.

Baqıtbek Bämişwlı: Bayan-Ölgey aymağınıñ Bwlğın swmınında Ülken Temirtiniñ Nortı jaylauında  1958 jılı 25 mamırda düniege kelgen. 1975 jılı Bwlğın swmındıq 8 jıldıq, 1977 jılı Wlanbatır qalasında Hose Marte atındağı 52- şi on jıldıq orta mektepti bitirgen.

1977 jılı Reseydiñ Leningrad (Sankt-Peterburg) qalasında Politehnikalıq instituttıñ dayındıq kursında oqıp, akademik Obrazcov atındağı Temir joldar institutın 1983 jılı tamamdap, injener-elektrik mamandığı boyınşa «avtomatika, telemehanika jäne baylanıs» mamanı bolıp şığadı. Moñğoliyanıñ Memlekettik Universiteti janındağı Basqaru qızmetkerlerin dayarlau institutın tämamdağan.

Filologiya ğılımdarınıñ kandidatı, aqın-jazuşı, publicist, audarmaşı, Qazaqstan Jazuşılar Odağınıñ jäne Qazaqstan Jurnalister Odağınıñ müşesi.

Halıqaralıq «Köş» gazetin birneşe jıl basqardı. «Minber.kz» wlttıq internet gazetiniñ atqaruşı redaktorı. Almatı «Metropoliten qızmetkeri.

«Mahmud Qaşqari jäne moñğol tili» jäne «Moñğoliya qazağınıñ tili: äleumettik qırı» attı monografiyalar jazdı. O.Süleymenovtıñ «Az i YA» kitabın moñğol tiline, al moñğol aqını R.Çoynomnıñ «Altay» dastanın, türiktiñ halıq aqını Qaraojalan, türkimen aqını Oraz YAgmurov öleñderin qazaq tiline audardı.

«Mäñgi kök aspan astında» (1998 j), «Twmarlı tañ» (2003 j), «Bay Bwlğın jerim-ay» (2008 j), «Ospan batır» (2008 j), «Aytorı ğwmır» (2012 j), «Azanbay abız» (2013 j), «Zuqa batır – alasapıran zamana arıstanı» attı öleñder men poemalar jinaqtarı, «Ajalsız adam» (2016 j) attı äñgimeler men hikayattar, «Altın araldıñ arğımaqtarı» (2018 j) öleñ-roman kitabı jarıq kördi. «Baybesik twmaları» (E.Aqberenmen birigip), «Şer – şejire», «Tarazı», «Läu» qatarlı jinaqtardı qwrastırdı. Onnan astam öleñderine än jazıldı.

Baqıtbek Bämişwlınıñ  şığarmaları turalı är salanıñ mamandarınıñ (halıqtıñ) pikirleri:

Mwzafar Älimbaev, QR-nıñ halıq jazuşısı:

«…Eñ ädili, eñ äserlisi özi söylep, önerin, örisin tanıtıp twrğan öleñiniñ özin oqu, qaytalap oqu, alğan läzzatıñ jayında oylap, tolğanu. Äseriñ jayında sodan keyin barıp janıñdağılarğa ayta jüru, olardı öleñ qadirin biluge şaqıru – poeziya patşalığına älsin-älsin sapar şekkizu…».

Twrsınbek Käkişwlı, filologiya ğılımdarınıñ doktorı, professor:                                                                   Men Baqıtbekti erteden bilemin. Özi – aqın, ekinşiden, Sovet elinde oqıp, Leningradta temir jol institutın bitirip, endi «Köş» gazetin şığaruda. Osınıñ barlığı da azamattıñ  azamattığın körsetedi. Endi til biliminen dissertaciya qorğauınıñ negizi de azamattıqta jatır.

Uälihan Qalijan, QR WĞA müşe-korrespondenti, filologiya ğılımdarınıñ doktorı, Qazaqstannıñ Eñbek siñirgen qayratkeri:

Zor rizaşılıqpen Häm qwrmetpen filologiya ğılımdarınıñ kandidatı, aqın, kösemsözşi, azamat inim Baqıtbek Bämişwlınıñ «Zuqa batır – alasapıran zamana arıstanı»  attı kitabınıñ twsauın keskim keledi. Kitap ömirşeñ. Qalamıñ qarımdı bolsın, Baqıt inim!

Baqıtjan Hasanwlı,  Joğarı oqu ornınıñ üzdik oqıtuşısı, filologiya ğılımdarınıñ doktorı, professor:

Dissertant qorıtındısı men twjırımdarı, barlıq zertteu nätijeleri negizdelgen äri naqtı mälimetterge qwrılğan. B. Bämişwlı zertteulerinen ğılımğa tän birneşe qasietti bayqauğa boladı. Onıñ Moñğoliya qazağınıñ tilin twñğış ret äleumettik lingvistikalıq qırınan zertteui, bwl – jañalıq. Qazaq diasporasın tildik jağınan zertteudi diasporologiya ğılımınıñ lingvistikalıq diasporologiya salası dep atauı äbden orındı. Osı rette B. Bämişwlı qazaq diasporasınıñ tilin  äleumettik lingvistikalıq twrğıda twñğış ret ğılımi aynalımğa tüsirgen.

Wlıqbek Esdaulet, QR-nıñ Eñbek siñiogen qayratkeri, Memlekettik sıylıq iegeri

Ömirde de, ädebiette de qos qanat atanğan bauırlarım Baqıtbek Bämişwlı men Esengül.

Ğalım Jaylıbay, Halıqaralıq «Alaş» ädebi sıylığınıñ laureatı, «Jwldız» jurnalınıñ bas redaktorı:

Biz bwl jasqa «sau» etip tüse qalğan joqpız. Qwrdastarımmen, aqın dostarımmen qatar, qiın kezeñderdi bastan keşire otırıp jettik. Aqın qwrdastarımdı erekşe qadirleymin. Äubäkir Qayran, Qa­sım­han Begmanov, Jwmabay Qwliev, Baqıt­bek Bämiş siyaqtı qwrdasımnıñ bäri poe­ziya­n­ıñ azabın da, tozağın da kördi. Bizdiñ buın ötpeli, ölara kezeñge tüsip qaldıq. Eş­qaysımız da Ükimettiñ keñşiligin körgen joq­pız. Qalamaqığa qarq bolğanımız da şa­malı. On bes jılımız joğalıp ketti. Elu­ge kelgenşe, jas aqın atandıq. Ki­taptarımız oñay şıqqan joq. Osı aza­mattıñ bärin barlıq kemşiligimen jaqsı köremin! Öytkeni bwl aqınnıñ bäri öz maq­sattarına adal bolıp qaldı;

Zuqay Şärbaqınwlı, belgili aqın, qoğam qayratkeri, QJO, MonJO-nıñ müşesi

Jetelep namıs, şığıpsıñ biik sümbirge,
Ötkenniñ şının, jetkizdiñ jazıp bwl künge.
Bir müşel ğwmır, arnapsıñ esil uaqıt,
Layıq osı, öziñdey ören düldülge.

Sätey Nwrtazawlı, qoğam qayratkeri, jazuşı

Äu, degende aşıla qoymaytın, aytpaq sırın astarına jasırğan tirkester men ömirdiñ ötpeligi, zamana,  tağdır jaylı tolğanğan filosofiyalıq oylarğa tänti bolasız.

Ädilğazı Qayırbekov, aqın, filologiya ğılımdarınıñ kandidatı

Aqınnıñ jan jüregin jaylağan qayğı-mwñ öleñ bolıp sorğalap qağaz betine tüsken eken. Jan auırtıp jazğanı är öleñnen ayqın bayqaladı. Zar kitabı. Kitap birneşe bölimnen twrsa da bir twtastıqtı qwraydı. Aqın jeke bastıñ zar-mwñı emes, adzamzat balasınıñ ortaq qayğısın jırlaydı. Mäselen, su apatınan orasan zardap şekken «Qızıl ağaş» oqiğası da orındı orın tapqan.

Älibek Şegebay, aqın, T.Aybergenov atındağı, Qazaqstan Jastar odağı «Serper» sıylıqtarınıñ laureatıAdamnıñ adamğa degen mahabbatı, äkeniñ balağa degen mahabbatı är qaşanda suımaq emes. Alğaş qolıma tigennen bwl kitap özine erkşe nazar audarttı. Tügelimmen şedevr deuge bolmaydı, şığarmaşılıq jwbatu, twtas alğanda şığarıp alğan jas.

Nwrlan Asqarov, filologiya ğılımdarınıñ kandidatı

Bämişwlı ädebiettiñ öz adamı, qzaq poeziyasına öz betimen kelmegen nağız qazaq aqını ekenin köremiz. Aqındıq boyına ananıñ sütimen, atanıñ qanımen darığan epik aqın, öleñderi jüreginiñ tübinen tögilip şığadı

Avtordıñ bölip körsetuge twrarlıq bir erekşeligi retinde onıñ darındı sözdiñ dästürli ülgilerin tereñ bilip qana qoymay, sonımen birge qazirgi poeziyanıñ qol jetkizgen ädis-täsilderi men ülgi-örnekterin de jetik meñgeruin aytuğa boladı.

Nwrjan Quantaywlı, Halıqaralıq «Alaş» ädebi sıylığınıñ laureatı

Toğız jıl jazılğan, tili tögilgen osınau ülken eñbek qazaq ädebietine qosılğan sübeli tuındı.

«Altın Araldıñ Arğımaqtarı» taza tarihi roman bolmağanımen tarih, etnografiya, ädebiet, öner zertteuşilerineiñ nazarın özine audartadı dep oylaymın.

Abay Mauqarawlı, jurnalist, jazuşı, din tanuşı.

Öleñniñ är sözinen öleñ iesiniñ ömiri eles berip twrsa, onıñ şınayı bolğandığı. Onda är şumağında jandı suret, bütin twlğasında üzik tağdırlar körinip twrmağı ayan. Sonda öleñniñ özi ömir balamasına aynaladı… Baqıtbektiñ, äntek, halıqqa aytarın är kez astarmen, naqtı mekenin  – ayırıqşa nışanmen, tirşilik tauqımetterin emeuirin tüyindermen meñzeytinin añğara bermeytinimiz ökinişti;

Bolat Jetekbayaqın:

Öleñ özekti ömirden, öksikti köñilden bölinbey, twtas tiri obraz tüzip, tabiği taza küyinde körkemdikpen qwyılıp tüsse, ğajap qoy! Al, onda jürek şımırlatqan qimas sezim, kökirekke twnğan sartap sağınış – wlanğayır qazaqı älem jatsa şe?!
Aqınnıñ  äleuetin tanıtatın bir öleñ. Aqırzamannan habar kelip jatqan ekiwday mına zamanda äli de osınday öleñ jaza alatın aqın bar eken. Şükir!

Jädi Şäkenwlı, aqın-jazuşı:

Iilmeytin
Ör Altay şınarınday….
Rasında Baukeñniñ sıñarınday…….
Qobdadan qomdap wşıp qos qanatın.
Körindi kögildir “Tañ twmarınday”…….

Sayat Qamşıger, aqın

«Ügilgen tasqa bitken qınaday» işki jan dünesiniñ zapıran sırın öleñmen sırlasu arqılı sırtqa şığarıp, özine qayrat-jiger jiıp, jaña bir bağıtqa bet bwrğanı öz ara jaqsı baylanısqan taraularda körinis tabadı. Aqınnıñ tili tamaşa.

Bolğan oqiğanı jeldirtip bayanday bermey köñil küyin qazirgi zaman auanımen astastıra otırıp ömirdiñ, qoğamnıñ mwñ men zarın şertui ülken şeberlik.

Ermek Qanıkeywlı,  filologiya ğılımdarınıñ kandidatı:

Alasapıran aluan türli oyğa tüsirip, ruhıñdı oyatıp, özegiñe deyin tüsip barıp, öziñdi tanıtatın öleñ, öner quatı degenimiz osı. Bwl mwratqa eñbegimen özi de jetken, oqırmanı bizdi de jetkizgen ülken aqın Baqıtbek Bämişwlı eken!..

Däuletbek Baytwrsınwlı, aqın

Mına kitaptıñ äsirese birinşi bölimi öte auır oqıladı. Tebirenbey, közge jas almay oqu mümkin emes. Solay boluğa da tiisti. Mwnday joqtau öleñder bizde Abaydan bastap bwrınnan bar. Alayda aqın osı kitap arqılı ömirge jaña közqaraspen, basqaşa oymen bet bwrğan.

Bürkitbay Fayzulla, halıq salt dästürin jañğırtuşı käsipker, wstaz:

Eliñniñ twlparısıñ tağalağan.

Bäygede, alamanda  ağalağan.

El üşin ekpindey tüs, şarıqtay ber,

Jır swñqar, ümit artqan sağan adam.

Swrağan Rahmetwlı, aqın, filologiya ğılımdarınıñ kandidatıAqın Baqıtbek teriskey Altay – bwla Bwlğınnıñ töl tuması ekenin bilem. Jırğıltınıñ sol jaq şağan iığındağı zañğar şıñına tırmısıp şıqqam birde.Köktiñ bauırına wmsına bitken jalbır şaştı swstı qwzarlar Baqıtbekke bek wqsas.Aybın jamılğan zau biiktiñ aydınğa qaray qwlağan twsınan aqqan Türgin özeni onıñ aqjayma jırların qaytalap twrarday edi.Baqıtbekti sağınam! Jüreginen lek-lek qoñırqaz iisi tögilgen twmalağıl aqınnıñ säl mwñlı dauısı qalqıp ötip jatadı.Ol, jerwyıq Jetisuda jürse de Bwlğınına bwrqaq jırlarımen kelip qaytıp jüredi.Qaraköldiñ Arşatı jaq iininde bayalışı balbırap arşa ösedi.Bal arşanıñ iisin Baqıtbektey jırlağan aqındı bilmeymin,bilgim de kelmeydi.Baqıtbek altığa nöl jalğatı. Jüzde jiırma, arıda qırıq jasqa keluine tilektes emespin.Bwla wyığı seksenge şığıptı biıl.Onı biikke laqtırğan – Bwlğını, onı aqğayıp aqın etken – Bwlğını.Iä…

Jükel Hamay, aqın, halıqaralıq poeziya festvaliniñ altın medal itegeri

Tan dəuiri jazbasınan keyingi Altın tau men qwndar turalı bir keremet şalqıma bolıptı. Ras, aytılğannıñ barlığı kökeyge qonımdı.

Related Articles

  • Abaydıñ Mäşhür Jüsipke qoyğan swrağı

    Tobıqtınıñ eline saparlap şıqqan Mäşhür Jüsip birer kisimen aqınnıñ üyine kirip kelgende Abay oğan äldeneşe tosın saual qoyıp: – Aqımaq basqa adırayıp köz bitedi, dualı auızğa sıldırlağan söz bitedi. Kelbetsiz emes ekensiñ. Aytşı, qwday qayda? Jwmaq pen tozaq qayda? – depti. Sonda Mäşhür irkilmesten: – Abaydıñ qwdayı qayda ekenin bilmeymin. Meniñ qwdayım, mine, jüregimde twr. Jwmaq pen tozaq ärkimniñ öz üyinde, qatınıñ aqıldı bolsa – jwmaq, aqımaq bolsa – tozaq, – degen eken. Abay sonda: «Mäşhürim, dese degendey ekensiñ, törge şıq» – dep qwrmet körsetipti. *** Aq neke Wrpaq! Perzent! Jan bitkenniñ kökiregin äp-sätte izgi sezimge, maqtanışqa, quanışqa toltıratın qayran jalğız auız qasietti söz! Seniñ atıñ da, zatıñ da mäñgilik.

  • Babalar sözi:

    Tağbaş halqınıñ aldauına sengendikten, Arbauına köngendikten, İnili-ağanıñ daulasqanınan, Bekti halıqtıñ jaulasqanınan, Türki halqı eldigin joydı …. Türki bekteri türki atın joğaltıp, Tağbaş atın twtınıp … Mine, Türki halqınıñ joğalu tarihı qayda jatır? *** Arab basqınşılığı: Arabtar kelgenimen tek kelmedi, Bas boldı at artına böktergeni. Sıntastıñ jazuların qırıp tastap, Tarihqa qiyanat qıp öktemdedi … Keşegi oyma jazu orınına Jılanday ireleñdep ärip mindi, – Z. Rüstembekov *** Edildi tartıp alğanı, Etekke qoldı salğanı. Jayıqtı tartıp alğanı, Jağağa qoldı salğanı. Oyıldı tartıp alğanı, Oydağısı bolğanı, Qonıstıñ bar ma qalğanı? – Mwrat Möñkewlı *** Köşpendi el qazaqqa jer joq desip, Qazaq jerin mwjıqqa berdi kesip. Şariatsız, nizamsız zorlıqpenen, Auır taudı moynına ildi tesip …

  • Eskendir Zwlqarnayın, Lwqpan Hakim jäne Äplätön

    Platon meniñ dosım – biraq şındıq bärinen qımbat Aristotel'   Eskendir Zwlqarnayınnıñ (Aleksandr Makedonskiy) zamanında ömir sürgen eki oyşıl-ğwlama Äplätön (Platon) men Lwqpan Hakim (Aristotel') turalı añız äñgimelerdi bala kezimizde auılımızdıñ köne köz aqsaqaldarınan estuşi edik. Batıs pen Şığıstıñ köneden kele jatqan añız-äñgimelerin auıl-aymağımızdıñ ardaqtı aqsaqalı, «jien ağamız» Omar Sansızbaywlı Äbil molda Quanışwlı men Saduaqas Twrabaywlınıñ auzınan bala kezinde köp estigenin aytıp otıruşı edi. Belgili memleket jäne qoğam qayratkeri Smağwl Saduaqasov alğaş eskişe bilim alıp, aldın körgen Äbil moldadan wl bala bolğan joq, Hadişa esimdi jalğız qızı ğana boldı. Soğıstan keyingi jıldarı Ombı oblısınıñ Lyubin audanında Omar atamızben birge şaruanıñ malın bağısıp qasında bolğan jäne añız-äñgimelerin tıñdap, köptegen ğibrattı sözderin

  • QARABAY

    …Moñğoliya qazaqtarı arasında atı añızğa aynalğan bir kisi ötti, esimi Qarabay,tegi (tek öziniñ aytuı boyınşa Nayman) soyı beymälim. Öte jwmbaq jan desedi.Töbesine kötergen bir kep jügi bar,köbi kitaptar deydi. Kelgen jağı – Ör Altay, Sarısümbe. Arğı jağı köne Qwljağa qaray swlbalap kelgen izi jatır. Türli añız, äñgimeler boyınşa – Qarabay 1935 jılı Sovetter tarapınan stalindik sayasi näubet qudalauğa iligip, atu jazasına kesilgen qwrban. Sodan Ör Altayğa qaşıp bas sauğalağan. Qasında Ğwbaydolda Sadıq degen jora – joldası bolıptı. Dos bolatwra ekeui ünemi qajaqtasıp jüretin körinedi. Bwlar Moñğolda Berdiqoja Joltaev, Jağıpar Tinälin qatarlı Qazaqstandıq top ağartuşılarmen äriptes jäne solardan arnayı qoldau tauıp Qobda betine eki dürkin kelip, ketken. Qaşıp jürip Qwljada, soñıra

  • Mwhtar Mağauin. “Añız adam” jurnalına swhbat 

      – Ämirhan, köpke mağlwm, öziñ de bilesiñ, men swhbat bergendi jaqsı körmeymin, öytkeni özim jazatın adammın. Ekinşiden, swhbat alğan adamdar sözdi bwrmalap jiberedi. 1990 jılı Sovet ökimeti qwlamay twrıp, Mäskeuden jañadan şığıp jatqan orıs gazetiniñ tilşisi arnayı kelip swhbat aldı, biraq sözimniñ bärin basqaşa bwrmalap jiberipti, sonan keyin eşqayda «swhbat bermeymin» dep şeştim. Qazaqtardan da swhbat alğandar, meniñ äñgimemdi tıñdağandar basqaşalap jatadı. Bwdan soñ, jiırma bes jıldıñ işinde eki-üş ret qana swhbat berippin. Sağan köñilim tüsip otırğanı – qazaqqa paydalı, äri tanımal basılımğa qızmetke kelipsiñ, jaqsı köretin, bilgir inimsiñ, meseldeñ qaytpasın dedim. Onıñ üstine, mağan körsetuge «Añız adam» jurnalınıñ birneşe sanın äkelipsiñ: Şıñğıs han, Abılay han, Abay, Şoqan, Älihan

1 pikir

  1. Baqıtbek

    Huangan Zeynel Şığarmaşılıq keşin wyımdastırıp jatqan Bämişwlı Baqıtbekke ömirinen baqıt,eñbekinen zor tabıs tilep “Bwlğın swmını qwrmetti azamatı” medalımen marapattaymız!
    Swmındıq qwraltay törağası:Z.Amanjol
    Swmın Äkimi:J.Bauırjan

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: