|  |  | 

ەزۋتارتار سۋرەتتەر سويلەيدى

«شايتاننىڭ داڭعىرلاعى…»

تۇراربەك قۇسايىنوۆ

(«دەموس» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى):

استاناداعى بەكبولات تىلەۋحاننىڭ ۇيىندە بولعان كەزدەسۋ كەزىندە بولعان ءبىر قىزىق جايتتى ايتا كەتكىم كەلەدى. وتىرىستىڭ اراسىندا ناماز وقىپ الۋ ءۇشىن ءبارىمىز كورشى بولمەگە شىقتىق. ەندى نامازعا ساپ تۇزەپ تۇرا بەرىپ ەدىك، تەرەزەدەن سوققان سامال قوزعاعان بولۋ كەرەك، قابىرعادا ءىلۋلى تۇرعان ارنايى جاسالعان قىمبات باعالى دومبىرا جەرگە تارس ەتىپ قۇلاپ ءتۇستى. قۇدايعا قۇلشىلىق جاساۋ الدىندا تەرەڭ ويعا بويلاي باستاعان ءبىز سەلك ەتە قالدىق. ءوزىن حاليل ۇستازدىڭ الدىندا ىڭعايسىز سەزىنگەن بەكبولات «شايتاننىڭ داڭعىرلاعى-اي…» دەپ، جەردە جاتقان دومبىرانى جۇلقي تارتىپ ورنىنا ءىلىپ قويدى دا، كىنالى ادامشا كۇيبەڭدەپ بارىپ، قايىرا كەپ ساپقا تۇردى…

(ت.قۇسايىنوۆتىڭ «مەن قالاي رۋحاني جاڭعىردىم» كىتابىنان ءۇزىندى)

سەرىك اباس-شاح سۋرەتى.
سەرىك اباس-شاحتىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • قاڭىراعان قالا، قيراعان عيماراتتار ءھام كۇشەيگەن كۇزەت

    اسىلحان ماماشۇلى ارىستاعى ورتەنىپ جاتقان عيماراتتىڭ ءبىرى. 25 ماۋسىم 2019 جىل.  ارىستاعى جارىلىستان كەيىن قالا كوشەلەرى بوس قالعان. جارىلىستان قالادا ءبىراز ءۇي مەن عيمارات قيراعان. ارىس قالاسىنا بارعان ازاتتىق ءتىلشىسىنىڭ كورگەندەرى. “جارىلىس بولعاندا ءبارىن تاستاي قاشتىق” ارىستىڭ كىرەبەرىسىندە كۇزەت كۇشەيگەن. پوليتسەيلەر مەن قارۋ ۇستاعان اسكەريلەر قالاعا تۇرعىنداردى كىرگىزبەي تۇر. سول ماڭدا “ۇيىمە بارسام” دەگەن ەكى جۇزگە جۋىق ادام كەلگەن. سولاردىڭ ءبىرى سادىق ورازگەلدى جارىلىس بولعاندا “الدى-ارتىنا قاراماي قاشقاندارىن” ايتادى. – قۇجاتىمدى الۋىم كەرەك. قورادا مالدار قالعان، سولاردى سۋارۋ كەرەك. جاياۋ بولسا دا، كىرىپ شىعۋىم كەرەك. كەشە جارىلىس بولعاندا قۇجاتتارىمدى، ءبارىن تاستاي قاشتىق عوي، – دەدى ارىس تۇرعىنى. اۋىلعا كىرەبەرىستە تۇرعان تاعى ءبىر تۇرعىن “جولعا شىعۋىم كەرەك، ۇيدە قۇجاتىم مەن پويىز

  • قاستاندىقپەن ولتىرىلگەن بەلسەندى عالى باقتىباەۆتىڭ اۋىلى

    ەلەنا ۆەبەر عالى باقتىباەۆتىڭ تۋىستارى بەلسەندى اتىپ ولتىرىلگەن ءۇيدىڭ الدىندا وتىر. قاراعاندى وبلىسى، اتاسۋ اۋىلى، 1 ماۋسىم 2019 جىل. اتاسۋ اۋىلى تۇرعىندارىن قوعام بەلسەندىسى عالى باقتىباەۆتىڭ قاتىگەزدىكپەن ءولتىرىلۋى شوشىتتى. جەرگىلىكتى جۇرت مارقۇمدى “باتىل، شىنشىل” ءارى “اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ماسەلەسى جايلى ءجيى شاعىم جازاتىن ادام ەدى” دەپ ەسكە الادى. ازاتتىق ءتىلشىسى اتاسۋدا بولىپ، بەلسەندىنىڭ تۋىستارى جانە اۋىلداستارىمەن سويلەسىپ قايتتى. اتاسۋ تۇرعىندارىن دۇرلىكتىرگەن وقيعا قاراعاندىدان ەكى ءجۇز شاقىرىم جەردە ورنالاسقان اتاسۋ اۋىلىندا 14 مىڭنان استام ادام تۇرادى. ازاتتىق تىلشىسىنە مامىردىڭ 28-ىنە قاراعان ءتۇنى وسى اۋىلدا اتىپ ولتىرىلگەن جەرگىلىكتى بەلسەندى عالى باقتىباەۆ تۇرعان ءۇيدى بىردەن تابۋ مۇمكىن بولمادى. كوشەدە كەزدەسكەن ادامدار بەلسەندىنىڭ ۇيىنە قالاي بارۋعا بولاتىنىن تۇسىندىرە الماعانىمەن، عالى باقتىباەۆتى جاقسى بىلەتىنىن، ونىڭ اۋىلداستارىنا

  • التاي قازاقتارىنىڭ توڭكەرىستىك ۇكىمەتى

    (وسپان باتىردىڭ تۋعانىنىڭ 120 جىلدىق مەرەي تويىنا ارنالادى) ەرزات كارىباي     قىتايداعى قازاقتار تاريحىندا جانە شىڭجاڭ تاريحىندا «ءۇش ايماق توڭكەرىسى» نە دۇرىس تاريحي باعا بەرىلىپ شىڭجاڭ جەرلىە تاريحىنان ورىن بەرىلگەن، ارينە اتالعان ءۇش ايماقتا (التاي ،تارباعاتاي، ىلە) قازاقتار باسىم بولا تۇرا، توڭكەرىستەدە جەتەكشى رول ويناعانىنا قاراماستان ونى ۇيعۇردىڭ ەنشىسىنە مەنشىكتەپ بەردى، حالقارادادا وسىلاي تانىم قالىپتاسقان. وعان نەگىز 1944 جىلى12 قۇرىلعان ۇكىمەتتە باسشىلىقتا قازاقتار بولمادى، ۇكىمەت ءتىلى ۇيعۇر ءتىلى بولدى، تاريحي سۋرەتتەرىمەن حۇجاتتارىدا دەرلىك سولاي بولدى! دەمەك ەكىنشى شىعىس تۇركىستان جەرلىك حالىق سايلاماعان زاڭسىز ۇكىمەت ەدى! ەگەر زاڭدى ۇكىمەت بولسا تۇتاس ءۇش ايماقتاعى 720 مىڭ حالىقتىڭ 53% ءىن ۇستايتىن قازاق بيلىكتە بولعان بولار ەدى! كەيىنگى اتالمىش ۇكىمەت قازاق مۇددەسىنە ساياتىندا

  • “وسپان باتىر جانە ىلە تارابى”

    ولكە تاريxى (2-ءبولىم), بولات قادىري “وسپان باتىر جانە ىلە تارابى” “ماسعۇت اپەندىنىڭ ۇكىمەت باسىنا شىعۋى جانە ىلە تاراپىنىڭ قارسىلىق ارەكەتى (قارەكەتى)” Eldes Orda دەرەككوز ولكەلىك ۇكىمەت جاعىنان شىعارىلاتىن “شىڭجاڭ” گازەتىنىڭ 48- جىلعى ءبىر سانىنان الىندى. گازەت قىتاي، ۇيعىر جانە قازاق تىلىندە جارىق كورگەن. ماقالا گازەتتىڭ ۇيعىر تىلىندەگى نۇسقاسىنان الىنىپ وتىر.  “شىڭجاڭ” گازەتىنىڭ ىرگەتاسى 1934-جىلى “تيان شان” گازەتى دەگەن اتپەن قالاندى. قازاقشا نۇسقاسى دا سول جىلى ولكەلىك ۇكىمەتتىڭ ءمينيسترى بايمولدا قارەكەۇلىنىڭ اتسالىسۋىمەن ء“تاڭىر تاۋ” دەگەن اتپەن جارىق كورگەن. ءبىر جىلدان سوڭ 1935-جىلى ولكەلىك ۇكىمەت توراعاسى شىڭ شىساي (盛世才) جاعىنان “شىڭجاڭ” گازەتى دەپ وزگەرتىلدى. گازەتتىڭ قازاق بولىمىندە (رەداكتسياسىندا) عازەز قالمانوۆ، زيات شاكەرىم، شاياقمەت، ءنازىر ومارۇلى شەرۋباەۆ، ءشامسي ماميدەر جۇمىس جاسادى. سول جىلى

  • “قازاق ەلى” جۋرنالىنىڭ 1946-جىلعى سانى

    Eldes Orda 1944-جىلى قۇرىلعان شارقي تۇركىستان رەسپۋبيليكاسىنىڭ الدى-ارتىندا الماتى مەن تاشكەن قالالارىنان ارعى بەتتەگى قازاقتار مەن ۇيعىرلار ءۇشىن “قازاق ەلى” مەن “شىعىس اقيقاتى” اتتى جۋرنالدارى تاراعان ەدى. 1946-جىلى شارقي تۇركىستان رەسپۋبيليكاسى قۇلعان سوڭ جۋرنالداردىڭ مازمۇندىق يدەيالوگياسى دا وزگەرىسكە ۇشىرادى. بۇل قيىقتار “قازاق ەلى” جۋرنالىنىڭ 1946-جىلعى سانىنان الىندى. شامامەن ەكى جىلدىڭ الدىندا “شارقي تۇركىستان مەن چين تۇركىستاننىڭ كۇرەسى” تۋرالى ءبىر ماقالا جازعان ەدىم. الىستاعى نان كين (南京) ۇكىمەتى ماسكەۋدىڭ “شارقي تۇركىستان پروەكتىسىن” يدەيالوگيالىق جاقتان قۇرىقتاۋ ءۇشىن جانە اقپاراتتىق كۇرەس جۇرگىزۋ ءۇشىن شارقي تۇركىستان پروەكتىسىنە قارسى “چين تۇركىستان پروەكتىسىن” استىرتىن قولعا الادى جانە “چين تۇركىستان اۋازى”، “چين تۇركىستان” اتتى جۋرنالدار شىعارا باستايدى. ءسويتىپ كوممۋنيست قىتاي بيلىگى كەلىپ مينگو (民国) ۇكىمەتى وتستاۆكاعا كەتكەنگە دەيىن

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: