|  | 

Jahan jañalıqtarı

“Mäseleniñ Iran rejimin auıstıruğa qatısı joq”


AQŞ memlekettik hatşısı Mayk Pompeonıñ "Amerika dauısı" radiosına swhbat berip otırğan säti

AQŞ memlekettik hatşısı Mayk Pompeonıñ “Amerika dauısı” radiosına swhbat berip otırğan säti

AQŞ memlekettik hatşısı Mayk Pompeo Amerika dauısı radiosına bergen swhbatında Vaşingtonnıñ Iranğa, onıñ yadrolıq bağdarlaması men aymaqtağı röline qatıstı jaña sayasatınıñ maqsatın tüsindirip berdi.

Mamırdıñ 8-i küni AQŞ prezidenti Donal'd Tramp 2015 jılı qol qoyılğan äri “Birlesken jan-jaqtı is-qimıl josparı” degen atau alğan Irannıñ yadrolıq bağdarlamasına qatıstı kelisimnen AQŞ şığadı dep mälimdegen edi. 5+1 dep atalğan (Germaniya jäne BWW Qauipsizdik keñesiniñ twraqtı müşeleri: AQŞ, Resey, Qıtay, Wlıbritaniya, Franciyanıñ Iranmen mämilesi) kelissözi dep te atalatın jospar boyınşa äuelde Iranda bayıtılğan urannıñ köp böligi şetelge şığarılatın boladı, biraq ıdırağış materialdardı bayıtu qwqığınsız jwmıs isteytin ğılımi ortalıqqa aynaladı dep kelisilgen Fardo yadrolıq otın bayıtu ortalığınan özge yadrolıq nısandardıñ bäri bwrınğı küyinde qaladı, yağni bwzılmaydı dep qarastırılğan. Kelisim küşine engennen keyin Irannan halıqaralıq sankciyalar da alınıp tastalğan.

AQŞ prezidentiniñ şeşimi 5+1 kelisimine müşe özge elderdiñ sınına wlastı. Ol kezde Irannıñ yadrolıq bağdarlamasına qatıstı kelisimge BWW Qauipsizdik keñesiniñ twraqtı müşeleri (Wlıbritaniya, Franciya, Qıtay jäne Resey) men Germaniya qatısqan. Parij, Berlin jäne Mäskeudiñ “Endi ne bolmaq?” dep swrağına jauap AQŞ kelisimnen şıqqannan soñ eki aptadan keyin jariyalandı. AQŞ-tıñ memlekettik hatşısı Mayk Pompeo Iranğa qarata “talqandau” degen sözdi qoldanıp, qatañ is-qimıl bağdarlamasın tanıstırdı. Bwl söz jaña sınğa wlastı, biraq Mayk Pompeonıñ mälimdemesinde “talqandau”sözinen bölek, Iranğa qatıstı jaña qauipsizdik kelisimi ayasında qarastırıluı tiis 12 şart jariyalandı.

Iran MAGATE-ge (Halıqaralıq atom energetikası agenttigi – red.) öziniñ bwrınğı yadrolıq bağdarlamasınıñ tarihı men auqımın tolıq aşıp körsetui tiis. Halıqaralıq qauımdastıqtıñ baqılauımen bwl saladağı kez-kelgen jwmıstı toqtatuı tiis. YAdrolıq materialdardı bayıtu jäne plutoniydi qayta öñdeu salasındağı kez-kelgen jwmıstı toqtatıp, reaktordı jabuı tiis. Iranğa qoyılğan üşinşi talap – MAGATE inspektorlarınıñ nısandardı eşbir şartsız jäne şekteusiz tekseruine mümkindik beru. Iran, äsirese, yadrolıq oqtwmsıq tasımaldauğa qabiletti ballistikalıq zımırandardı damıtu bağdarlamasın toqtatuı tiis. Besinşi tarmaq Irandı qazir bwl elde qamauda otırğan amerikalıq azamattar men AQŞ-qa odaqtas elderdiñ azamattarın tügel bosatuğa mindetteydi. Altınşıdan, Iran Tayau Şığıstağı terrorlıq toptardı qarjılandırudı toqtatuı tiis. Bwğan qosa, Iran Irak ükimetiniñ täuelsizdigin qwrmettep, eldegi şiit toptarın qarusızdandıruğa böget jasamauı jäne Siriyadan äskerin äketui tiis. Tegerannan aymaqtağı körşilerine, onıñ işinde Izrail'ge ses körsetudi toqtatıp, keme qatınasın qamtamasız etip, kibernetikalıq şabuıldardan bas tartuın talap etedi.

Mayk Pompeo “Amerika dauısı” radiosınıñ Parsı qızmetiniñ direktorı Setareg Seigke jospardıñ negizgi tarmaqtarı turalı aytıp berdi.

– Memlekettik hatşı retinde söylegen alğaşqı söziñizde Iran jaylı aytudı wyğardıñız. Nelikten Iran jaylı? Bwl qazir eñ özekti äri eñ mañızdı mäsele bolğandıqtan ba?

– Ekeui de. Prezident mwnı Tayau Şığıstağı twraqtılıqqa, demek, AQŞ-tıñ wlttıq qauipsizdigine de tönetin ülken qater retinde qarastıradı. Bwğan qosa, ol Iran halqınıñ qanday jağdayğa tap bolğanın körip otır äri Amerika bwl jağdaydı özgerte aladı dep sanaydı. Ol aldıñğı äkimşilik qol qoyğan kelisim eşbir müddege – Iran halqınıñ müddesine de, Tayau Şığıstağı twraqtılıq müddesine de, aşığın aytqanda, Amerika müddesine de säykes emes dep talay mälimdegen. Ol kisi üşin bwl – basımdıqqa ie mañızdı mäsele. Sondıqtan memlekettik hatşı retindegi alğaşqı mümkindikti paydalanıp prezident Tramptıñ biz bwl problemanı üş aspektide de jaqsarta alamız degen pikirin bayandap berudi jön kördim.

– Wsınılğan jaña qauipsizdik strategiyasınıñ tüpki maqsatı qanday? Ädepkide qabıldanğan Birlesken jan-jaqtı is-qimıl josparınan onıñ ayırmaşılığı nede?

– Ayırmaşılığı öte ülken. Masştabı jağınan da, meniñşe, maqsatı da jağınan mülde özgeşe. Aldıñğı kelisimde mülde tayız şarttar qarastırılğan. Ol Iran rejimi öziniñ yadrolıq bağdarlamasına qıruar qarjı jwmsap otır. Sondıqtan mwnı toqtatu – abıroylı maqsat dep aytuğa bolatın talpınıs. Biraq Iran rejimi yadrolıq bağdarlamasımen ğana emes, odan da ülken qauip töndirip otır. Olar mwsılman elderin zımırandarmen atqılap, öz halqınıñ qwqığın ayaqqa taptap otır.

Mwnıñ bäri prezident Tramptı qattı tolğandıradı. Sondıqtan ol kisiniñ tüsiniginde – eger biz qaytadan bastaytın bolsaq, negizgi dünielerden bastauımız kerek. Men tanıstırğan 12 şarttıñ maqsatı ayqın. Biz Iran basşılığınan köp närse talap etip otırğan joqpız. Biz olarğa özderiñdi deni dwrıs memleket basşıları retinde wstañdar, yağni halqıñdı tonama, Siriya, Yemen, Livan, Iraktağı avantyuralarğa qarjı şaşpa, halqıñdı alğa jetele, wlı elge aynaldır, qoldarıñda bar resurstardı osığan paydalan dep otırmız. Bizdiñ qoyar talabımız osı ğana.

– “Iran özge elderdiñ işki isine kilikkenin doğaruı tiis” degen talap jaña qauipsizdik strategiyasınıñ bir böligi bola ma?

– Iä, biz osını ötindik. Biz olardan älemge terror taratuın toqtatuın, Irakta qarulı toptar qwrmaudı, Irannıñ dollarmen jinalğan rezervterin Siriyadağı soğısqa jwmsamaudı, adamdarın ol jaqqa jibermeudi ötindik. Bwl Tayau Şığıs qauipsizdigi üşin de, Irannıñ özi üşin de jaqsı emes. Bizdiñ maqsatımız – Iranğa birqatar şarttar qoyıp, olardı orındauğa, yağni özin dwrıs el retinde wstay bastauğa mäjbürleu. Sondıqtan eger olar bwl talaptardı orındasa… Olar dep otırğanım – Iran halqı emes, olar – bilikke kelip alıp [elge] osınşama ziyan keltirgen Iran basşıları. Eger biz olardı mwnıñ bärin toqtatuğa mäjbürley alatınday şarttar qoysaq, bwl Iran halqınıñ orasan zor jetistigi boladı, amerikalıqtar ol jaqqa emin-erkin bara aladı, dos äri odaqtas elder retinde jetistikke birge jetetin bolamız.

– Adam qwqığı turalı säl keyinirek äñgimelesemiz. Al äzirşe jaña qauipsizdik strategiyasına, yağni Irannan äskeri nısandarına halıqaralıq inspektorlardı kirgizuin talap etuge qatıstı mäsele jaylı jalğastırsaq. Jaña qauipsizdik strategiyasına bwl ta tarmaq engizile me?

– Älbette. Irannıñ radioaktivti materialdardı paydalanu mäselesine kelsek, biz Saud Arabiyası, Birikken Arab Ämirlikteri siyaqtı Irannıñ da ıdırağış materialdarmen jwmıs isteu, urandı bayıtu mümkindigi, plutoniy öndiretin nısanı bolğanı dwrıs emes dep sanaymız. Eger olar atom bağdarlamasın beybit maqsatta damıtqısı kelse, marhabat, olar bwl materialdardı importtay aladı. Özge elderdiñ bäri solay istep otır, älemniñ köp elinde osı shema jwmıs isteydi. Al bwğan qol jetkizu üşin, Iran bwl talaptardı bwljıtpay orındap otırğanına köz jetkizu üşin äskeri nısandar men zerthanalarğa, erterekte Iran bağdarlamasında paydalanılğan orındardıñ bärinde inspekciya jürgiziledi.

– Siz adam qwqığı mäselesin de qozğadıñız. Iranda ükimetke qarsı şeruler ötip jatır. Bwl jaylı ne oylaysız? Bwl narazılıq akciyalarına degen közqarasıñız qanday? Narazılardı AQŞ qolday ala ma?

– Biz olarğa moral'dıq qoldau tanıta alamız. Biraq meniñşe, şeşimdi Iran halqınıñ özi qabıldauı tiis. Narazılıq birneşe aydan beri jalğasıp keledi. Keyde şağın top adam ğana şığıp, keyde bwl jappay narazılıqqa wlasıp jatır. Narazılıq akciyaları köbinese keyingi kezde däl men aytqan närsege, yağni eldiñ baylığın Irannıñ oñtüstik-şığısında nemese Tegeranda, ya bolmasa özge böliginde twratın qarapayım twrğındarğa emes, Kasem Süleymanige (Irannıñ şeteldegi qwpiya operaciyaları men HAMAS pen “Hezbolla” toptarına qoldau körsetuine jauaptı general – Azattıq) berip jatqanına baylanıstı öristep otır. El baylığı jön-josıqsız şaşılıp jatır, al qarapayım irandıqtar jas jigitterdi soğıs pen ajal ötine jiberuge mäjbür. Eger Iran biligi mına qılığın özgertse, halıq twraqtılıqta jäne baylıqta ömir sürer edi. Al rejimdi auıstıru turalı swrağıñızğa kelsek, joq, biz rejimdi auıstıru turalı söz qozğap otırğan joqpız. Biz Iran rejimi öz halqınıñ şın mäninde neni qalaytının eskerip qılığın özgertui tiis dep otırmız.

Related Articles

  • 2003 jılı SARS qalay tıyıldı? 2020 jılı COVID-19 nege ırıq bermey twr?

    2003 jılı qauipti koronavirus jwqqan är onınşı adam qaytıs boldı. Qıtayda bastalğan bwl dert birneşe elge taradı. Segiz aydan soñ virustı toqtatudıñ säti tüsti. Azattıq älemdegi jetekşi virusologtardıñ birinen sol kezde bwl keseldi tıyuğa ne kömektesti jäne 2020 jılı jaña koronavirustıñ düniejüzine tarauına ne sebep boldı dep swradı. Qıtaydıñ Uhan' qalasında esinen tanıp qwlağan adamnıñ qasında twrğan därigerler. Nauqas atipiyalıq pnevmoniya (SARS degen ataumen belgili) jwqtırğan boluı mümkin. Bwl suret 2003 jılı säuirdiñ 29-ı küni tüsirilgen. Ol kezde älem 21 ğasırdağı alğaşqı pandemiyağa aynala jazdauğa şaq qalğan virusqa jolıqqan edi. SARS attı jaña jwmbaq koronavirus jwqtırğandardıñ on payızğa juığı qaytıs boldı. Nauqastardıñ köbi dem jetpey qinalıp, ökpesi swyıqqa tolıp qaytıs

  • ÜSTİRT MAUGLIİ JÄNE TAĞDIRI

    1957 jılı tikwşaqpen şıqqan bir top geologtar Üstirt jazığında (Türkimenstan men Qaraqalpaqstannıñ şekarasındağı Sarıqamıs köliniñ janında) qasqır atumen aynalısqan. Geologtar qasqırlardı izinen quıp kele jatıp olardıñ arasında şamamen bes jasar qalıspay jügirgen balanı körip tañ qaladı. Bala qasqırlarmen birge aspannan töngen jaudan qaşuğa tırısıp keledi. Olar barlıq qasqırlardı atıp, balanı qwtqarudı wyğaradı. Tikwşaqtı jerge qondırıp balanı wstauğa ärekettenedi. Alayda bwl oylağanday oñayğa soqpadı. Bala qasqırdıñ böltirigi qwsap adamdarğa qaray tistenip aybat körsetken. Degenmen geologtar onı qolğa tüsirip , därigerdiñ qarauına tapsıradı. Balanıñ qasqır üyirine qalay tüskenin jäne ata-anası kim ekeni beymälim. Auruhanada oğan oligofreniya diagnozı qoyılıp, Taşauzdağı psihiatriyalıq auruhanağa ornalastırılğan. Onıñ ömirinde adam qatarına qosıludıñ qiın jäne qayğılı kezeñi bastaladı.

  • AQŞ barlau qızmeti: Qıtay koronavirus indetiniñ şınayı taralu auqımın jasırdı

    02 säuir, 2020 Maska taqqan adam. Qıtay, Uhan' qalası, 31 naurız 2020 jıl. Qıtay biligi koronavirus indetinen köz jwmğandar men virus jwqtırğandar turalı resmi derekti bwrmalağan. Bloomberg agenttiginiñ habarlauınşa, Aq üyge qwpiya bayandamasın tanıstırğan Amerika barlau qızmeti osınday qorıtındığa kelgen. Bloomberg agenttiginiñ derekközi bayandama turalı qosımşa aqparat bermegen. Qıtay biligi Uhan' qalasında jeltoqsan ayında tarağan virustan 3300 adam köz jwmdı, 82 mıñnan astam adamğa virus jwqtı dep mälimdegen edi. AQŞ-ta 200 mıñnan astam adamğa virus jwqqan, tört mıñnan astam adam qaytıs bolğan. “Qıtay aşıq bolğanda jağday äldeqayda jaqsıraq bolar ma edi. Qıtayda virus payda bolğanı turalı aqparat älemge taralğanğa deyin epidemiya bir ay bwrın bastalğan boluı mümkin” dedi särsenbi küni AQŞ

  • Qıtay koronavirustı şınımen jeñdi me?

    Endi HEYL Beyjiñ metrosına jürgen twrğındar. 10 naurız 2020 jıl. Qıtayda koronavirusqa qarsı üş ayğa sozılğan kürestiñ alğaşqı nätijesi naurızdıñ 18-i küni bayqaldı. Osı küni eldiñ işinde virus jwqtırğan adam tirkelmedi. Qıtaydıñ virustı toqtatu üşin jasağan şaraları şınımen tiimdi boldı ma? «Aydahardıñ baqılauı» nemese «Mao stilindegi äleumettik baqılau». Qıtay şeneunikteri eldiñ ortalıq böliginde engizgen, koronavirustıñ tarauın toqtatu üşin jasağan şaraları halıq arasında osınday atauğa ie boldı. Qıtay biligi koronavirus pen onıñ saldarınan tuındaytın COVID-19 auruınıñ qaupin tüsingen boyda jüzdegen million adamdı karantinge jauıp, baqılauğa aldı. Düniejüzilik densaulıq saqtau wyımı men Qıtay epidemiologtarı missiyasınıñ dereginşe, elde «aurudı toqtatu üşin bwrın-soñdı bolmağan eñ qatal äri jedel şaralar jüzege asqan». Mwnday şaralardı jüzege

  • “ISPAN PANDEMIYASI” nemese “ISPANKA”.

    ‎Qanat Eskendirdiñ facebook paraqşasınan alındı 1918-1919 jıldar aralığında milliondağan adam köz jwmğan alapat twmau. Ğılımi atauı – La Grippe Espagnole nemese ispanşa La Pesadilla. 18 aydıñ işinde älem boyınşa 550 million adam “ispankağa” şaldıqqan, yağni, planetanıñ 29,5% halqı jwqtırğan. 18 ayda 50-100 million adam osı aurudan köz jwmğan, yağni, planetanıñ 2,7-5,3% halqı şäyit bolğan. Birinşi düniejüzilik soğıstıñ soñğı aylarında bastalğan bwl qauipti indettiñ tez tarauına poezd, dirijabl', keme transportı sekildi zamanaui tehnikanıñ jedel damuı köp ıqpal etken. Sol sebepti, älemde barlıq memleketter sot qızmeti, mektepter men balabaqşalardı, şirkeu, teatr, meyramhanalar men halıqqa qızmet körsetu orındarın jauıp tastağan. Dükender öz twtınuşıların sırttan qabıldap, satuşılar tipti öz tuıstarın da kirgizbey qoyğan. Barlıq

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: