|  | 

جاھان جاڭالىقتارى

كاشميردە نە بولىپ جاتىر؟


كاشميردىڭ ۇندىستانعا تيەسىلى ايماعىنداعى نارازىلىق. 15 اقپان 2019 جىل.

كاشميردىڭ ۇندىستانعا تيەسىلى ايماعىنداعى نارازىلىق. 15 اقپان 2019 جىل. 

ءۇندىستان مەن پاكىستان اراسىندا كاشمير داۋى قايتا ۋشىقتى. ەكى ەل ديپلوماتتارىن كەرى شاقىرىپ الدى.

جانجال قالاي باستالدى؟

اقپاننىڭ 14-ءى كاشميردىڭ ۇندىستانعا تيەسىلى ايماعىنداعى پۋلۆاما قالاسىندا جارىلعىش زات سالىنعان كولىكتەگى جانكەشتى 70-تەن استام ۇندىستاندىق اسكەر مىنگەن اۆتوبۋسقا بارىپ سوعىلعان. جارىلىستان 45 ۇندىستاندىق اسكەري قىزمەتكەر مەرت بولدى. شابۋىلدى پاكىستاندا ورنالاسقان “جايش-ە-مۇحاممەد” (“مۇحاممەد پايعامباردىڭ اسكەرى”) يسلامشىل توبى موينىنا الدى.

شابۋىلعا ۇشىراعان اۆتوبۋستىڭ ماڭىندا جۇرگەن ۇندىستاندىق اسكەريلەر. 14 اقپان 2019 جىل.

شابۋىلعا ۇشىراعان اۆتوبۋستىڭ ماڭىندا جۇرگەن ۇندىستاندىق اسكەريلەر. 14 اقپان 2019 جىل.

ءۇندىستان تارابى جارىلىستى 20 جاستاعى كاشمير تۇرعىنى جاساعانىن حابارلادى. ال ءوز-ءوزىن جارعان جىگىتتىڭ اتا-اناسىنىڭ ايتۋىنشا، بالالارى ءۇش جىل بۇرىن ۇندىستاندىق اسكەريلەردەن تاياق جەپ، كەيىن ءدىني توپتارعا قوسىلعان. ءۇندىستان تارابى جانكەشتىنىڭ اكە-شەشەسىنىڭ ايتقانىنا قاتىستى پىكىر بىلدىرمەدى.

رەسمي دەلي بۇل شابۋىلعا پاكىستان بيلىگىنىڭ قاتىسى بار دەپ ايىپتادى. ءۇندىستان “جارىلىسقا پاكىستان ۇيىمداستىرعانىنا دالەلىمىز بار” دەپ مالىمدەدى.

“جايش-ە-مۇحاممەد” – پاكىستان اسكەرىنىڭ بالاسى. ولاردى پاكىستان اسكەرى باقىلاپ وتىر” دەدى ءۇندىستاننىڭ كاشمير ايماعىنداعى كومانديرى كانۆال دجيت دحيللون.

بىراق پاكىستان بۇل ايىپتاۋدى جوققا شىعاردى.

ۇندىستاننىڭ ارەكەتى

جارىلىستان كەيىن ءۇندىستان قالالارىندا نارازىلىق كۇشەيىپ، كوشەگە شىققاندار پاكىستاننىڭ تۋىن ورتەدى. ءۇندىستان پاكىستاننان كەلەتىن تاۋارلارعا كەدەن سالىعىن 200 پايىزعا ءوسىردى. بۇعان قوسا، پاكىستان ۇندىستانداعى ەلشىسىن كەڭەسۋ ءۇشىن ەلگە شاقىرىپ العان. ءۇندىستاننىڭ پاكىستانداعى ەلشىسى دە كەرى قايتقان.

ءۇندىستان پرەمەر-ءمينيسترى نارەندرا مودي پۋلۆاماداعى شابۋىلعا ءتيىستى جاۋاپ بەرىلەتىنىن ايتتى. ول ەل اسكەرىنە پاكىستان مەن ءۇندىستان شەكاراسىندا كەز كەلگەن اسكەري قيمىلعا رۇقسات بەردى.

اقپاننىڭ 17-ءسى كۇنى ءۇندى پوليتسياسى ۇندىستانعا قارايتىن كاشمير مەن دجاممۋ ايماعىندا 20 ادامدى تۇتقىنداعان. ال اقپاننىڭ 18-ءى كۇنى دجاممۋدا ءۇندىستان پوليتسەيلەرى مەن قارۋلى توپتار اراسىندا قاقتىعىس بولىپ، توعىز ادامنىڭ مەرت بولعانى حابارلاندى. قازا تاپقانداردىڭ بەسەۋى – ۇندىستاندىق اسكەري، بىرەۋى – تۇرعىن، ۇشەۋى – “جايش-ە-مۇحاممەد” توبىنىڭ مۇشەسى. اقپاننىڭ 19-ى كۇنگى اتىس كەزىندە مەرت بولعان جەرگىلىكتى تۇرعىننىڭ جەرلەۋ راسىمىندە كاشمير تۇرعىندارى نارازىلىققا شىقتى.

كاشميردە اتىس بولعان ايماقتا جۇرگەن ۇندىستاندىق اسكەريلەر. 18 اقپان 2019 جىل.

كاشميردە اتىس بولعان ايماقتا جۇرگەن ۇندىستاندىق اسكەريلەر. 18 اقپان 2019 جىل.

ءۇندىستاننىڭ كاشمير ايماعىنداعى كومانديرى كانۆال دجيت دحيللون: “كاشميردەگى انالاردان سۇرارىم، تەررورلىق توپتارعا قوسىلعان بالالارىڭىزدى كەرى قايتارىڭىزدار. ولار قارۋلارىن تاستاپ، بەرىلسىن. دۇرىس جولعا ءتۇسسىن. ايتپەسە قارۋ كوتەرگەندەردىڭ بارلىعى اجال قۇشادى” دەدى.

پاكىستان بيلىگى نە دەدى؟

پاكىستان پرەمەر-ءمينيسترى يمران حان شابۋىلدى ۇيىمداستىرۋشىلار تابىلسا، جازالاۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى.

“ەگەر بۇل شابۋىلعا پاكىستاندىق تاراپتىڭ قاتىسى بار ەكەنىنە دالەل بولسا، بىزگە بەرىڭىزدەر. ءبىز شارا قولدانامىز” دەدى حان.

پاكىستان پرەمەر-ءمينيسترى بۇل ماسەلەنى جانجالسىز شەشۋگە شاقىردى. دەگەنمەن حان “ەگەر ءۇندىستان قانداي دا ءبىر شابۋىل جاساسا، پاكىستان قاراپ وتىرمايتىنىن” مالىمدەدى.

نارازىلار يمران حاننىڭ سۋرەتىن ورتەپ جاتىر. ءۇندىستان، 17 اقپان 2019 جىل.

نارازىلار يمران حاننىڭ سۋرەتىن ورتەپ جاتىر. ءۇندىستان، 17 اقپان 2019 جىل.

1947 جىلى ءۇندىستان مەن پاكىستان ۇلىبريتانيادان تاۋەلسىزدىك العان. سول ۋاقىتتا حالقىنىڭ 70 پايىزىن مۇسىلماندار قۇرايتىن كاشمير ايماعىنىڭ ماحارادجاسى (جەرگىلىكتى باسقارۋشى) حاري سينگح ۇندىستانعا قوسىلۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان. وسى شەشىمنەن كەيىن 1947 جىلى كاشميردە پاكىستان مەن ءۇندىستان اراسىندا سوعىس باستالىپ، ەكى جىلدان كەيىن – 1949 جىلى بۇۇ بۇل ايماقتى ءۇندىستان مەن پاكىستانعا ءبولىپ بەرگەن.

1965 جىلى تامىز-قىركۇيەكتە كاشمير شەكاراسىندا ەكى ەل اراسىندا ەكىنشى رەت سوعىس باستالدى. بۇل سوعىسقا دا بۇۇ ارالاسىپ، قاقتىعىس توقتاعان.

دجاممۋ مەن كاشمير شتاتىندا ءۇندىستاننان تاۋەلسىزدىك الۋدى نە پاكىستانعا قوسىلۋدى قالايتىن سەپارتيستىك توپتار بار.

Reuters, AFP اقپارات اگەنتتىكتەرىنىڭ دەرەكتەرى نەگىزىندە دايىندالدى

Related Articles

  • تاۋلى قاراباق جايلى ءسىز ءبىلۋ كەرەك 5 دەرەك

    مايك ەككەل تاۋلى قاراباق تالاي عاسىردان بەرى ءتۇرلى اسكەرلەر مەن پاتشالىقتاردىڭ جولايرىعىندا جاتىر. ايماقتاعى كيكىلجىڭدى تولىق توقتاتۋ ارەكەتتەرىنىڭ تىعىرىققا تىرەلە بەرەتىن سەبەبى دە سوندا. وڭتۇستىك كاۆكازدىڭ بيىك شىڭدارى مەن شولەيت جازىقتارىنىڭ ورتاسىندا، يمپەريالاردىڭ اراسىنداعى توعىز جولدىڭ تورابىندا جاتقان تاۋلى قاراباق قايتادان كەسكىلەسكەن ۇرىس وشاعىنا اينالدى. ازەربايجان مەن ارمەنيا ءبىر-بىرىنە قايتا وق جاۋدىرا باستادى، بۇل – سوعىستى توقتاتۋ تۋرالى 1994 جىلعى كەلىسىمنەن بەرگى ەڭ ءىرى قاقتىعىس. 27 قىركۇيەكتە قاقتىعىس بۇرق ەتكەلى كەمىندە 532 سولداتتىڭ ءومىرىن جالماعان ۇرىس سوۆەت زامانىنا، ءتىپتى ودان ارىدەگى تاريحقا جەتەلەيدى. تاۋلى قاراباقتاعى كونفليكت توڭىرەگىندەگى باستى جايتتارعا نازار اۋدارايىق. تاريحقا ۇڭىلسەك… كاۆكاز جەرىنە باسقالاردى ايتپاعاندا، ريمدىكتەر، ارابتار، وتتوماندىقتار، سەفەۆيد پارسىلار جانە ورىستار اسكەر جىبەرگەن. مۇندا ب.ز.د. 300 جىلداردان

  • بۇل باتىسقا ايبات شەگۋ مە؟ پۋتين، روۋحاني مەن سي تسزينپين نەگە بىرلەسكەن اسكەري جاتتىعۋ وتكىزىپ جاتىر؟

    الەكساندر گوستەۆ رەسەيدىڭ وڭتۇستىگىندەگى “اشۋلۋك” اسكەري بازاسىنان ۇشىرىلعان زىمىران. 22 قىركۇيەك، 2020 جىل. ىركۇيەكتە رەسەي، قىتاي جانە يران قۇرلىقتا جانە تەڭىزدە بىرنەشە اۋقىمدى اسكەري جاتتىعۋ وتكىزدى.  كوپ جاعدايدا بۇل شارالار بىرلەسكەن فورمادا، اتالعان ءۇش مەملەكەتتىڭ جانە الەمدىك قاۋىمداستىق، ءبىرىنشى كەزەكتە باتىس كۇدىكپەن قارايتىن بەلارۋس، ميانما سياقتى ەلدەردىڭ قاتىسۋىمەن ءوتتى.  كەي ساراپشى باتىس ەلدەرى جاۋ كورەتىن، تاريحي كونتەكست بويىنشا قازىردىڭ وزىندە “زۇلىمدىق وشاعى ” ەلدەرى اتالىپ جۇرگەن جاڭا اسكەري-ساياسي بلوك پايدا بولۋى مۇمكىن دەپ قاۋىپتەنە باستادى. بۇل شىنىمەن سولاي ما؟ ماسكەۋ، پەكين، تەگەران مەن مينسك قىرۋار قارجى جۇمساعان اسكەري قيمىلدار كىمدى قورقىتۋ ءۇشىن جاسالعان؟ الەكساندر لۋكاشەنكو “باتىس ەلدەرىنەن قاۋىپ تونگەنى ” جونىندە مالىمدەمە جاساعان تۇستا، 21 قىركۇيەك كۇنى، بەلارۋستىڭ اسكەري پوليگوندارىندا رەسەي–بەلارۋس اسكەرىنىڭ قاتىسۋىمەن

  • بەيرۋتتاعى جارىلىس: قازا بولعاندار ارتتى، پورت باسشىلىعى قاماۋعا الىندى

    بەيرۋت قالاسى جارىلىستان سوڭ، ليۆان. 5 تامىز 2020 جىل. بەيرۋت پورتىنداعى ىرى جارىلىستان كەيىن ىزدەۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارى ءالى جالعاسىپ جاتىر. Reuters اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، كەمىندە 135 ادام قازا بولعان، شامامەن 5 مىڭ ادام جاراقاتتانعان. 250 مىڭ ادام باسپاناسىز قالعان. بيلىكتىڭ ايتۋىنشا، قازا بولعاندار سانى ارتۋى مۇمكىن. جارىلىستان كەيىن ونداعان ادام ءىز-ءتۇزسىز جوعالعان. قۇتقارۋشىلار ولاردى ۇيىندىلەر استىنان ىزدەپ جاتىر. ليۆاندىق LBCI باسىلىمىنىڭ جازۋىنشا، ۇكىمەت جارىلىسقا كىنالىلەر تابىلعانعا دەيىن پورت باسشىلىعىن ۇيقاماققا العان. ىشكى ىستەر مينيسترلىگى تەرگەۋدى بەس كۇن ىشىندە اياقتاۋعا ۋادە بەردى. Associated Press اگەنتتىگىنىڭ جازۋىنشا، تەرگەۋشىلەر ءمان-جايدى انىقتاۋ ءۇشىن جارىلىس بولعان اۋماقتى زەرتتەي باستاعان. AP مالىمەتىنشە، ليۆانعا گۋمانيتارلىق كومەكتىڭ العاشقى لەگى دە جەتكەن. ەلدى ەكونوميكالىق داعدارىس جايلاپ، قوعام نارازىلىعى ورىستەگەن تۇستا بيلىك جارىلىستىڭ سالدارىمەن كۇرەسۋگە تىرىسىپ جاتىر.

  • قىتاي مەن ءۇندىستان گيمالايدا نە ءۇشىن قاقتىعىسىپ جاتىر؟ 300 سوزبەن تۇسىندىرەمىز

    لاداكح ايماعىنداعى گالۆان اڭعارىندا تۇرعان ۇندىستاندىق اسكەري. 17 ماۋسىم 2020 جىل. 15 ماۋسىمدا ءۇندىستان بيلىگى ەلدىڭ 20 سولداتى شەكارادا قىتاي اسكەريلەرىنىڭ قولىنان قازا تاپقانىن مالىمدەدى. پەكين ءوز تاراپىنان قايتىس بولعاندار جايلى ەش دەرەك ايتپادى. قاقتىعىس قايدا بولدى؟ قاقتىعىس گيمالايدىڭ باتىس جاعىنداعى لاداكح ايماعىنداعى گالۆان اڭعارىندا، قىتاي مەن ءۇندىستان شەكاراسىندا بولعان. اسكەرلەر وق اتپاعان، بىراق تاس لاقتىرىپ، وتكىر زاتتار قولدانعان جانە تاياق جۇمساعان. ەكى ەلدىڭ اسكەرى مامىردان بەرى وسى ماڭعا ورنالاسىپ، ارا-تۇرا جانجالداسىپ تۇرادى. قىتاي ءۇندىستاننىڭ ءبىراز اۋماعىن وزىنە العىسى كەلەدى. ال دەلي پەكين ۇندىستانعا تيەسىلى جەردى زاڭسىز ۇستاپ وتىر دەپ ايىپتايدى. ەكى ەل ءۇندىستاننىڭ سولتۇستىگىندە، قىتايدىڭ اقساي چين شوقىسىنداعى تاۋلى جەردى بولىسە الماي كەلەدى. داۋلى ايماق 4250 مەتر بيىكتە جاتىر

  • 2003 جىلى SARS قالاي تىيىلدى؟ 2020 جىلى COVID-19 نەگە ىرىق بەرمەي تۇر؟

    2003 جىلى قاۋىپتى كوروناۆيرۋس جۇققان ءار ونىنشى ادام قايتىس بولدى. قىتايدا باستالعان بۇل دەرت بىرنەشە ەلگە تارادى. سەگىز ايدان سوڭ ۆيرۋستى توقتاتۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. ازاتتىق الەمدەگى جەتەكشى ۆيرۋسولوگتاردىڭ بىرىنەن سول كەزدە بۇل كەسەلدى تىيۋعا نە كومەكتەستى جانە 2020 جىلى جاڭا كوروناۆيرۋستىڭ دۇنيەجۇزىنە تاراۋىنا نە سەبەپ بولدى دەپ سۇرادى. قىتايدىڭ ۋحان قالاسىندا ەسىنەن تانىپ قۇلاعان ادامنىڭ قاسىندا تۇرعان دارىگەرلەر. ناۋقاس اتيپيالىق پنەۆمونيا (SARS دەگەن اتاۋمەن بەلگىلى) جۇقتىرعان بولۋى مۇمكىن. بۇل سۋرەت 2003 جىلى ءساۋىردىڭ 29-ى كۇنى تۇسىرىلگەن. ول كەزدە الەم 21 عاسىرداعى العاشقى پاندەمياعا اينالا جازداۋعا شاق قالعان ۆيرۋسقا جولىققان ەدى. SARS اتتى جاڭا جۇمباق كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانداردىڭ ون پايىزعا جۋىعى قايتىس بولدى. ناۋقاستاردىڭ كوبى دەم جەتپەي قينالىپ، وكپەسى سۇيىققا تولىپ قايتىس

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: