|  |  |  | 

Жаһан жаңалықтары Көз қарас Суреттер сөйлейді

Ұйғырлар азшылыққа айналып жатыр

chizhangҚытай, Шыңжаң өлкесіне қатысты демографиялық статистика. Санайғақта Ұйғырлардың өңірдегі демографиялық ахуалы көрсетілген. Статистика қашан, кімдер жағынан жасалынғанын анықтай алмадым бірақ таяу жылғы сандық ақпарат екені рас, негізгі нобайы дұрыс.
Сандық статстикаға сүйене отырып Ұйғырлардың ең көп Қашқар және Хотан аймақтарында тығыз орналасқанын білуге болады.
Аймақтар бойынша:
Қашқар аймағы: 96.2%;
Хотан аймағы: 90.6%;
Ақсу аймағы 75.9%;
Тұрпан аймағы 69%;
Іле аймағы 26.9%;
Құмыл аймағы 17.8%;
Тарбағатай аймағы 3.2%;
Алтай аймағы 1.4%;
Қалалар бойынша:
Тұмсық қ. 67.4%;
Үрімжі қ. 12.5%;
Қарамайлы қ. 11.5%ж;
Арал қ. 6.0%;
Шихэцзы қ. 2.0%;
Уцзяцюй қ. 0.2%;
Облыс бойынша:
Қызылсу обл 64.7%;
Байынғолин обл 31.8%;
Бұратала обл 13.3%;
Санжы обл 4.5%;
Шыңжаң өлкесінде демографиялық сандық мәліметтер әлі күнге дейін толық әрі ғылми жасалынбай келеді. Ұйғырлардың өлкедегі жалпы демографиялық саны барынша кемейтіліп айтылатынын ескеруіміз тиіс.
Демографиялық статистикаға қарап отырсақ, Ұйғырлардың 70%-ден жоғары аймақтары кілең оңтүстік бөлекте орналасқанын көреміз. Яғни Тәңір таудың өңтүстігіне орналасқан аймақтар. 1944 жылғы санақ нәтижесі бойынша Ұйғырлардың жалпы ұлттық саны 3 миллион 900 жүз мың (4 млн) болып өлке халқының 70%-ын құрапты. Бірақ көп адамдар (оның ішінде мамандар да бар) осы 4 млн халықтың 95%-ке жуығы оңтүстік аймақтарда орналасқанын байқай бермейді. 1946 жылы Нанкин мен Үрімжіде өткен бүкілхалықтық құрылтайларда Ұйғыр зиялылары оңтүстік аймақ тұрғындарын мемлекеттік жоба арқылы жаппай солтүстікке көшіруді ұсыныпты. Бірақ жоба солтүстікте тығыз орналасқан Қазақтардың наразылығын тап болған болса керек…
Қазіргі кезеңде Ұйғырлар ең тығыз орналасты дейтін оңтүстік аймақтардың өзінде біртіндеп азшылыққа айналып жатыр. Қытайдың “су стратегиясы”, “Бір Жол Бір Белдеу” тб кешенді мемжобалары қарқынды іске аса берсе, өңірдің ұлттық сипаты түбегейлі өзгеріске ұшырайды. Тіпті ең тығыз орналасты делінетін Хотан мен Қашқар аймақтарының өзінде азшылыққа айнала бастауы бек мүмкін.
Елдес ОРДА
22.10.2021

Related Articles

  • Кулеба: Еуроатлантика қауіпсіздігінің болашағы Қазақстанда емес, Украинада шешілмек

    Азаттық радиосы Украина сыртқы істер министрі Дмитрий Кулеба. Украина сыртқы істер министрі Дмитрий Кулеба Азаттықтың Украин қызметіне (Радiо Свобода) берген сұхбатында Еуроатлантика қауіпсіздігінің болашағы жайлы пікірін айтты. “Еуроатлантика қауіпсіздігінің болашағы Украинада шешіліп жатыр. Және дәл қазір мұны негізгі астаналар түсінді. Әлемнің өзге бөлігінде болып жатқанның барлығы – периферия. Бұл маңызды, мұны түсіну, есепке алу қажет, бірақ қазір біз орталықпыз” деді миинистр. Оның сөзінше, Киев әлемдік дипломатия орталығына айналған, ал әлем Украинада болып жатқан жағдайды жіті бақылап отыр. Бұған қоса министр, Ресей мен Қазақстан өздерінің “тез әрі қатаң” әрекет ете алатынын көрсетті дейді. Сондықтан сол аймақтағы позицияларын күшейткенін атап өтті. “Әскери тілмен айтқанда, бұл Ресейдің ұжымдық қауіпсіздік шарты ұйымы (ҰҚШҰ) аясында жылдам әрекет

  • Өткенде Форбсқа кіргісі келіп еді, енді біреу шыққысы келіп жүр..

    Өткенде Форбсқа кіргісі келіп еді, енді біреу шыққысы келіп жүр.. Шынымен, кеше Президентпен кезектен тыс “кездесу” өтті, дәлірек айтқанда жаңа форматтағы ДИАЛОГ және керемет! Шикізат бизнесімен айналыспайтын және құбырға, субсидияға отырмайтын біз үшін кездесу ұнады, атап айтқанда мынадай тармақтар: – Бизнеске сәйкес саяси реформалар бағдарламасы – Мемлекеттік. сектор экономиканың бір бөлігі ғана, мемлекеттің экономикаға қатысуы төмендеуі болады – Елдің дамуы бизнеске байланысты – Салықтың адалдығы, (айтпақшы, бұл бизнестің патриотизмі, бұл туралы кейінірек жазамын) – Білім беру реформасы және жас техниктер – Реформа дегеніміз – алып кету емес, бизнес пен елді бірге дамыту. Қайталап айтамын – БІРГЕ ! (Елбасы сөзі) – Отандық кәсіпкерлер кеңесі. – Ақырында, «кедергі» бизнесті мемлекетке қарсы қылмыс

  • Тек ҰҚК қызметіне ғана тиесілі ПП пулемет-тапаншалары лаңкестерде қайдан жүр?

    «Әскерилердің жоспарын қасақана бұзған басшы кім?»: подполковник Алматыдағы бүлікке қатысты өз нұсқасын айтты «Ұлттық гвардия ҰҚШҰ (ОДКБ) күштеріне жүгінбей-ақ өз бетінше террористерді жеңе алатын ба еді, деген «Караван» басылымының сауалына Ұлттық гвардия командирінің техника және қару-жарақ жөніндегі бұрынғы орынбасары, ҚР Ішкі істер министрлігі Ішкі әскерлері Әскери институтының аға оқытушысы, подполковник Ермек ТҮСІПЖАНОВ жауап берді. – Бүгін лаңкестер мен тонаушылардан әскери қарулар тәркіленді деген ақпаратқа тап болдым. Бір көргеннен-ақ бұл қаруды әдетте ҰҚК арнайы қызметінің жауынгерлері қолданатынын анықтадым: ПП (автомат-тапанша). Тоналған қару-жарақ қоймаларында мұндай қарулардың ешқайсысының жоқ екені анық. Ішкі әскерлерде, яғни ұлттық гвардия әскерлерінде жүргізушілер, кинологтар сияқты кіші мамандар толығымен АКСУ-мен қаруланған. Ешкімде ПП автоматы жоқ. Мұндай автоматтар тек ҰҚК арнайы жасақтарына

  • Байден: Украинаға басып кіру Ресей үшін “апатпен пара-пар” болады

    АҚШ президенті Джо Байден. Ресей Украинаға басып кірсе, “апатқа” кезігеді, Владимир Путин мұндай жағдайда “өмірі көрмеген” Батыс санкциясына ұшырайды. Сәрсенбі күнгі баспасөз мәслихаты кезінде АҚШ президенті Джо Байден осылай деп мәлімдеді. Байден Ресей басқыншылық жасаса, не болатынын түсіндірді. Ондай жағдайда мысалы, Ресей банктері доллармен операция жасаудан қалады. Байденнің айтуынша, Ресейдің Украинамен салыстырғанда әскери мүмкіндігі көп және қақтығыс болса, жеңіске жетуі де ықтимал. Алайда оның қысқа және ұзақмерзімдік салдары болады. Байденнің ойынша, Владимир Путин Украинаға операциядан бас тартпайды, бірақ ірі қақтығыстың болғанын да қаламайды. АҚШ президенті Кремльге Батыстың жауабы Ресейдің Украинаға қарсы әрекетінің ауқымы мен салдарына байланысты болатынын сездірген. Ресейдің Украинаны НАТО-ға алмау туралы талабына тоқталған Байден Украина жақын арада одаққа

  • Томас Исидор Ноель Санкара..

    Бұл –Томас Исидор Ноель Санкара.., Буркина-Фасоның президенті. Ол ел басқарып тұрған шағында өзінің әскери шеніне сай берілетін 450$ айлықпен күнелткен. Ал, президенттігі үшін берілетін 2000$ жалақыны жетімдер үйіне аударып отырған. Оның билік басында жасаған елеулі өзгерісі – мемлекеттік шенеуніктердің жасырын табыстары мен ұрлықы есеп-шоттарын әшкерелеп, оларды халыққа шынайы қызмет етуге мәжбүрледі. Және, кейін өзінің осы ісі үшін тағынан да, басынан да айырылды… Арам ниеттілер Санкараны тақтан тайдырып, табан астында өлтіріп тастағаннан соң, ел алдында ақталмақ боп оның бар байлығын қопарған екен.., сөйтсе, ол байғұс өзі билік құрған кезде президент болмай тұрып сатып алған ескі “Пежосы” мен мұздатқышы бұзылған ескі тоңазытқышы, 3 гитарасы мен 4 велосипедінен басқа дүние-мал жинамаған көрінеді… Санкара

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: